۵ هفته خیزش؛ از موج بازداشتهای سراسری تا تحریم عاملان سرکوب از سوی اتحادیه اروپا
با گذشت پنج هفته از خیزش سراسری در ایران، معترضان بازداشت و به مکانهای نامعلوم منتقل میشوند و خانوادهها از وضعیت آنان بیخبرند؛ همزمان اتحادیه اروپا ۱۵ مقام و ۶ نهاد حکومتی را بهخاطر سرکوب اعتراضات و نقض حقوق بشر تحریم کرد.
مرکز خبر- امروز جمعه ۱۰ بهمن ۱۴۰۴ با گذشت نزدیک پنج هفته از خیزش سراسری در ایران، گزارشها از بازداشت گسترده شهروندان در دهها شهر همزمان با تداوم قطع اینترنت، انتقال معترضان به اماکن نامعلوم، درخواست وثیقههای سنگین برای آزادی معترضان و تداوم بیخبری خانوادهها حکایت دارد؛ همزمان اتحادیه اروپا با تحریم ۱۵ مقام و۶ نهاد حکومتی، از جمله مسئولان امنیتی، قضایی و نهادهای سانسور و سرکوب دیجیتال، به نقش آنان در نقض سیستماتیک حقوق بشر و سرکوب خشونتآمیز اعتراضات واکنش نشان داد.
تداوم موج بازداشت شهروندان کورد در روژهلات
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، مائده دولت آبادی، ۲۱ ساله، شهروند ساکن ارومیه در جریان اعتراضات سراسری دیماه توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده و تاکنون در یکی از بازداشتگاه های امنیتی نگهداری میشود.
همچنین در شامگاه چهارشنبه ۸ بهمن ماه، دبیر ورزش دبیرستانهای شهرستان آبدانان توسط ماموران اطلاعات سپاه ایلام بدون حکم قضایی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد و تاکنون تماسی با خانواده خود نداشته است، در بهمن ماه ۱۴۰۳ وی جهت اجرای حکم دو سال اقامت اجباری خود راهی شهرستان فنوج از توابع استان سیستان و بلوچستان شده بود و در تاریخ ۲۵ مهر ماه ۱۴۰۱ در رابطه با اعتراضات سراسری در شهرستان آبدانان ایلام توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد و پس از چندی با تودیع وثیقه آزاد شد. وی، متولد ۱۳۵۱، کارمند آموزش و پرورش آبدانان، دبیر ورزش دبیرستان های این شهرستان با بیش از ۲۹ سال سابقه کار بوده است.
همچنین هرانا در گزارش دیگر اعلام کرده است که در ادامه فشارهای امنیتی در روژهلات کوردستان، ۹ شهروند کورد در استان ایلام توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدهاند.
بر اساس این گزارش، یکی از بازداشتشدگان شهروندی ۳۷ ساله، متأهل و پدر یک فرزند است که روز سهشنبه ۷ بهمنماه، بدون ارائه حکم قضایی، در منزل خانوادگی خود در ایلام بازداشت شده است.
شهروندی ۳۷ ساله اهل درهشهر نیز در تاریخ ۱ بهمنماه توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده است. همچنین یک شهروند ۳۵ ساله اهل ایلام در ۱۹ دیماه و شهروند دیگر ایلامی در ۱۸ دیماه بازداشت شدهاند. در ادامه، یک شهروند اهل بدره در ۸ بهمنماه، دو شهروند اهل زرنه از توابع ایلام هر دو در ۴ بهمنماه و یک شهروند اهل سفیدخانی ایلام در اواخر دیماه توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدهاند.
علاوه بر این افراد، شهروند دیگری نیز بیش از سه هفته است که بازداشت شده و همچنان در بازداشت بهسر میبرد.
به گفته هرانا، این شهروند در جریان اعتراضات اخیر از ناحیه چشم دچار آسیب شده است. تا لحظه تنظیم این گزارش، از محل نگهداری، وضعیت سلامتی و اتهامات مطروحه علیه این افراد اطلاعی در دست نیست؛ موضوعی که نگرانیها درباره وضعیت حقوقی و سلامت آنان را افزایش داده است.
همچنین کانال تلگرامی دانشجویان متحد گزارش داده است که دانشجوی رشته شیمی کاربردی دانشگاه خواجهنصیرالدین طوسی کماکان در بازداشت بهسر میبرد.
این دانشجو که اهل سنقر از توابع استان کرماشان است، حدود سه هفته پیش در منطقه نارمک تهران بازداشت و به زندان فشافویه منتقل شده و همچنان در بازداشت بهسر میبرد.
از خیابان تا بازداشتگاههای نامعلوم
بر اساس تازهترین دادههای تجمیعی هرانا در روز سیوسوم از آغاز اعتراضات، مجموع جانباختگان تأییدشده به ۶۴۷۹ نفر رسیده که از این تعداد ۶۰۹۲ نفر معترض، ۱۱۸ نفر کودک زیر ۱۸ سال، ۲۱۴ نفر نیروهای وابسته به حکومت و ۵۵ نفر غیرمعترض-غیرنظامی هستند. ۱۷۰۹۱ مورد نیز کماکان در دست بررسی قرار دارند. شمار مصدومان غیرنظامی ۱۱۰۲۰ نفر، اعترافات اجباری ۲۸۱ مورد و احضارها به نهادهای امنیتی ۱۱۰۲۷ مورد گزارش شده است. همچنین مجموع رخدادهای اعتراضی ثبتشده ۶۶۰ مورد در ۲۰۳ شهر و ۳۱ استان بوده است.
در ادامه موج بازداشتها همزمان با اعتراضات سراسری، گزارشهای متعدد از بازداشت شهروندان در استانهای مختلف ایران، از جمله شهرهای روژهلات، هرمزگان، مازندران، سیستان و بلوچستان، خوزستان، فارس، یزد، چهارمحال و بختیاری و لرستان منتشر شده است. بر اساس این گزارشها، شمار قابل توجهی از شهروندان بدون ارائه حکم قضایی بازداشت و به مکانهای نامعلوم منتقل شدهاند.
حالوش، رسانه پوششدهنده نقض حقوق بشر در استان سیستان و بلوچستان اعلام کرد که شامگاه ۲۸ دیماه ۱۴۰۴، یک شهروند ۲۳ ساله، کارگر حوزه پرورش میگو و اهل روستای سرسوره از توابع بخش پسکوه شهرستان سیب و سوران، در شهرستان میناب توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده است.
بر اساس این گزارش، نیروهای امنیتی در ابتدا خود را مأموران بهداشت معرفی کرده و پس از ورود به محل کار این شهروند، بدون ارائه حکم قضایی اقدام به بازداشت وی و انتقال او به مکانی نامعلوم کردهاند.
همچنین، یک شهروند دیگر در تاریخ ۱۸ دیماه در شهر رامسر بازداشت شده است. به گزارش هیرکانی، با وجود پیگیریهای مکرر خانواده از نهادهای امنیتی و قضایی، تاکنون هیچگونه پاسخ روشنی درباره محل نگهداری، نهاد بازداشتکننده و وضعیت حقوقی این شهروند ارائه نشده و خانواده وی در بیخبری کامل بهسر میبرند.
به گزارش هرانا هم ۷۰۶ شهروند در شهرهای دزفول، یزد، بروجن، بروجرد و نور بازداشت شدهاند. پلیس امنیت فراجا نیز از بازداشت ۳۲۷ معترض از ابتدای دیماه تاکنون خبر داده است. اداره کل اطلاعات استان هرمزگان نیز در بیانیهای جداگانه، از بازداشت ۶۵ شهروند در ارتباط با اعتراضات این استان خبر داد.
خبرگزاری ایرنا گزارش داده است که یک شهروند در ارتباط با اعتراضات بروجرد بازداشت شده و مرکز اطلاعرسانی پلیس لرستان مدعی شده است این فرد به قتل یک بسیجی و مجروحکردن فرزند او متهم بوده و در بازجوییها به این موضوع اعتراف کرده است.
همچنین ایرنا از بازداشت ۱۳ شهروند معترض در شهرستان نور خبر داده و مدعی شده که از این افراد مقادیری سلاح سرد کشف شده و آنان به تخریب اموال عمومی متهم هستند.
بر اساس گزارش همین خبرگزاری، ۴۵۲ شهروند معترض در شهرستان دزفول بازداشت شدهاند که از میان آنان، ۱۹ نفر با عنوان «لیدر اصلی اعتراضات» و ۲۱ نفر به اتهام «انتشار فراخوانها» بازداشت شدهاند. فرمانده انتظامی دزفول مدعی کشف سلاح گرم، سلاح سرد و مواد آتشزا از این افراد شده است.
خبرگزاری صدا و سیما نیز اعلام کرد که پلیس امنیت عمومی فراجا از ابتدای دیماه تاکنون ۳۲۷ شهروند معترض را در سراسر کشور بازداشت کرده است. این رسانه مدعی شد که بازداشتشدگان اعضای ۵۷ شبکه سازمانیافته بوده و به تخریب اموال عمومی متهم هستند. ادعای کشف سلاح و مواد آتشزا نیز در این گزارش مطرح شده است.
در گزارشی دیگر، صدا و سیما از بازداشت ۲۷ شهروند در یزد به اتهام «تصویربرداری و ارسال محتوا برای رسانههای معاند» خبر داد. فرمانده انتظامی استان یزد مدعی شد این افراد اقدام به ثبت تصاویر تخریب اموال عمومی و ارسال آن به رسانههای فارسیزبان خارج از کشور کردهاند.
همچنین، این رسانه از بازداشت ۲۱۳ شهروند معترض در بروجن خبر داده و بازداشت ۳۰ نفر از آنان را تحت عنوان «لیدر اصلی اعتراضات» عنوان کرده است.
در هیچیک از این گزارشها، به هویت، محل نگهداری و وضعیت حقوقی شهروندان بازداشتی اشاره نشده است.
در گزارشی دیگر، هرانا اعلام کرد که چهار شهروند ۲۲، ۲۴، ۲۵ و ۳۴ ساله، اهل شهرستان تکاب، شامگاه چهارشنبه ۲۴ دیماه ۱۴۰۴ در محل کار خود در شیراز توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکانهای نامعلوم منتقل شدهاند. تاکنون از وضعیت و محل نگهداری این افراد اطلاعی در دست نیست.
همچنین کانال تلگرامی «دانشجویان متحد» از بازداشت دو دانشجوی دانشگاه یزد، از جمله یک دانشجوی رشته تاریخ و ایلیا بخشایی، دانشجوی علوم ورزشی، خبر داده است. این بازداشتها در ارتباط با اعتراضات سراسری اخیر صورت گرفته و ایلیا بخشایی پیشتر نیز به دلیل فعالیتهای خود سابقه بازداشت و برخورد قضایی داشته است. تاکنون اتهامات مطروحه علیه این دو دانشجو اعلام نشده است.
در ادامه، فرمانده انتظامی استان هرمزگان از بازداشت ۹ شهروند (۷ مرد و ۲ زن) در جریان اعتراضات بندرعباس خبر داد. به گفته وی، این افراد به اتهام سردادن شعار، تمرد نسبت به مأموران و آتشزدن اموال عمومی بازداشت شدهاند و مدعی شد که از محل زندگی آنان مواد آتشزا کشف شده است. به گفته این مقام انتظامی، بازداشتشدگان پس از تشکیل پرونده قضایی و صدور قرار قانونی، به زندان منتقل شدهاند.
شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان هم ویدئویی از مراسم تشییع پیکر مرضیه کمالی (بلوچکاره)، شهروندی که در جریان اعتراضات سراسری در کرمان جان باخت، منتشر کرده است. این مراسم با حضور گسترده شهروندان، روز یکشنبه ۲۱ دیماه در عنبرآباد کرمان برگزار شد.
مرضیه کمالی، ۲۱ ساله و دانشجوی پزشکی دانشگاه آزاد کرمان، روز جمعه ۱۹ دیماه در خیابان بهمنیار، نزدیک میدان آزادی، زمانی که برای تهیه داروی مادرش عازم داروخانه بود، بر اثر اصابت گلولههای ساچمهای نیروهای نظامی به ناحیه کمر کشته شد.
همچنین یکی از اعضای هیأترئیسه خانه سینما هم اعلام کرد که از آغاز اعتراضات دیماه، هفت نفر از اعضای این نهاد بازداشت شدهاند که یک نفر آزاد شده و شش نفر همچنان در بازداشت هستند. به گفته وی، سه نفر در منازل شخصی و سه نفر در اماکن عمومی بازداشت شدهاند. همچنین دو عضو خانه سینما، از جمله یک دستیار کارگردان و برنامهریز و صهبا رشتیان، نقاش و انیماتور، در جریان حوادث اخیر جان خود را از دست دادهاند.
بازداشتهای خودسرانه، انتقال بازداشتشدگان به اماکن نامعلوم و محرومکردن خانوادهها از اطلاع از وضعیت عزیزانشان، از رویههای مستمر نهادهای امنیتی رژیم ایران، از جمله وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه، عنوان شده است. این اقدامات در تضاد آشکار با «قواعد حداقل استاندارد رفتار با زندانیان» موسوم به «قواعد نلسون ماندلا» قرار دارد؛ قواعدی که بر حق زندانی برای اطلاعرسانی فوری به خانواده یا افراد مورد اعتماد درباره بازداشت، انتقال یا وضعیت جسمی تأکید دارد.
پاسخ اتحادیه اروپا به سرکوب اعتراضات؛ تحریم مقامات و نهادهای ایرانی
اتحادیه اروپا روز پنجشنبه ۹ بهمنماه، در ادامه واکنشهای بینالمللی به سرکوب اعتراضات در ایران، ۱۵ فرد و ۶ نهاد ایرانی را بهدلیل نقش مستقیم یا غیرمستقیم در نقض گسترده حقوق بشر و سرکوب معترضان، تحت تحریم قرار داد.
بر اساس بیانیه اتحادیه اروپا، وزیر کشور و رئیس شورای امنیت ملی ایران، دادستان کل کشور و قاضی شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، بههمراه شماری از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و افسران ارشد پلیس و نیروی انتظامی (LEF)، در فهرست تحریمها قرار گرفتهاند.
این افراد بهدلیل نقشآفرینی در سرکوب خشونتآمیز اعتراضات مسالمتآمیز، صدور و اجرای احکام امنیتی، بازداشتهای خودسرانه فعالان سیاسی و نقض سیستماتیک حقوق شهروندان مسئول شناخته شدهاند.
همچنین چند نهاد حکومتی و وابسته به ساختار سرکوب دیجیتال و رسانهای جمهوری اسلامی نیز مشمول تحریم شدهاند؛ از جمله سازمان تنظیم مقررات رسانههای صوتی و تصویری (ساترا)، سازمان فضای مجازی سراج، کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه (WGDICC) و چندین شرکت نرمافزاری فعال در حوزه نظارت و کنترل دیجیتال. اتحادیه اروپا این نهادها را بهدلیل مشارکت در سانسور گسترده، انتشار سازمانیافته اطلاعات نادرست، راهاندازی کمپینهای آنلاین هدایتشده و ایجاد اختلال گسترده در دسترسی شهروندان به اینترنت، مسئول نقض آزادی بیان دانسته است.
بر اساس تصمیم اتخاذشده، تحریمها شامل مسدودسازی داراییها در قلمرو اتحادیه اروپا، ممنوعیت سفر به کشورهای عضو و ممنوعیت ارائه هرگونه منابع مالی یا اقتصادی به افراد و نهادهای فهرستشده میشود.
اتحادیه اروپا تأکید کرده است که این اقدامات در چارچوب حمایت از حقوق بشر، آزادیهای بنیادین و پاسخگو کردن عاملان سرکوب در ایران اعمال شده و تا زمان تداوم نقض حقوق شهروندان و سرکوب اعتراضات، سیاست تحریمی میتواند گسترش یابد.