کادر پزشکی در غزه؛ ادامه خدمترسانی با وجود فشار و کمبود امکانات
وصال الشریف، مدیر پرستاری بیمارستان صحرایی السرايا وابسته به جمعیت هلال احمر فلسطین، تأکید کرد که کادر پزشکی در نوار غزه، با وجود نقضهای روزانه، فشار فزاینده بر بیمارستانها و کمبود امکانات پزشکی، همچنان به انجام وظایف خود ادامه میدهد.
رفیف اسلیم
غزه - کادر پزشکی در نوار غزه در پی ادامه نقضهای روزانه و تشدید بحران بهداشتی، با چالشهای روزافزونی روبهرو است. این کادر با امکاناتی محدود و زیر فشار شدید، برای ارائه خدمات درمانی به مجروحان و بیماران تلاش میکند؛ آن هم در شرایط دشوار انسانی و در حالی که با کمبود شدید منابع مواجه است.
با وجود اعلام آمریکا و اسرائیل مبنی بر توقف جنگ در نوار غزه از اکتبر گذشته، نقضها همچنان ادامه دارد. این وضعیت در حالی است که نظام بهداشتی غزه در آستانه فروپاشی قرار گرفته و کادر پزشکی برای رسیدگی به شمار فزاینده مجروحان، بهویژه در هفتههای اخیر، تحت فشار بسیار زیادی قرار دارد. این شرایط، روند رسیدگی به موارد اورژانسی را با چالشهای متعددی روبهرو کرده است.
در همین زمینه، وصال الشریف، مدیر پرستاری بیمارستان السرايا وابسته به جمعیت هلال احمر فلسطین، میگوید کادر پزشکی در سایه این نقضهای روزانه، در سطح شخصی و حرفهای «تلاشهای بسیار بزرگی» انجام میدهد. اعضای این کادر در شرایط فشار شدید و بحران، وظایف خود را بهطور کامل انجام میدهند و حتی خانوادههایشان را ترک میکنند تا به وظیفه حرفهای و ملی خود عمل کنند.
او میگوید در زمانهایی که فشار بر مراکز درمانی افزایش مییابد، در صورت نیاز، نیروهای بیشتری از کادر پزشکی فراخوانده میشوند تا پوشش درمانی در تمام مناطق نوار غزه بهصورت مستمر حفظ شود؛ این در حالی است که تعداد نیروهای درمانی محدود است. همچنین آموزشهای داخلی درباره پروتکلهای اورژانسی و نحوه هماهنگی میان بخشهای مختلف، بهطور مستمر انجام میشود تا در شرایط بحرانی، پاسخگویی به بیماران با سرعت بیشتری صورت گیرد.
این اقدامات در شرایطی انجام میشود که کادر پزشکی در محیطی بسیار دشوار و بدون حداقل امکانات لازم برای امدادرسانی فعالیت میکند؛ از جمله نبود مسیرهای مناسب برای تردد یا کمبود مواد و تجهیزات مورد نیاز برای بهکارگیری آمبولانسهای انتقال بیماران.
از نظر شخصی نیز کادر پزشکی در شرایط کنونی با مشکلات و چالشهای زیادی روبهرو است. بسیاری از اعضای این کادر، یکی از اعضای خانواده یا حتی تمام خانواده خود را از دست دادهاند و برخی نیز خانههایشان را از دست داده و ناچار شدهاند در چادر زندگی کنند. با این حال، به گفته الشریف، این شرایط نتوانسته است آنها را از ادامه کمکرسانی به بیماران و مجروحانی که در نوار غزه به خدمات آنان نیاز دارند، بازدارد.
او همچنین میگوید بیمارستان محل فعالیتش و درمانگاههای مراقبتهای اولیه، روزانه پذیرای شمار زیادی از مراجعهکنندگان هستند؛ بهطوری که تعداد بیماران در بسیاری از روزها از ظرفیت پیشبینیشده مراکز درمانی فراتر میرود. تنها بخش اورژانس روزانه بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ مراجعهکننده را پذیرش میکند و صدها نفر دیگر نیز به درمانگاههای سرپایی مراجعه میکنند.
در چنین شرایطی، نظام تریاژ (Triage) یا اولویتبندی بیماران اجرا میشود تا ابتدا به بیمارانی رسیدگی شود که وضعیت وخیمتری دارند. به این ترتیب، منابع محدود موجود به موارد ضروریتر اختصاص مییابد و تلاش میشود خدمات درمانی با بیشترین سرعت و بهترین استفاده از امکانات موجود ارائه شود.
وصال الشریف تأکید میکند که جمعیت هلال احمر فلسطین طی سالهای گذشته تجربه زیادی در زمینه مقابله با حوادث و فجایع به دست آورده است. به همین دلیل، دورههای آموزشی مرتبط با مدیریت بحران و رسیدگی به شمار بالای قربانیان، بهطور منظم و دقیق برگزار میشود تا کادر درمان بتواند در شرایط افزایش شمار مجروحان، کمبود امکانات پزشکی و فروپاشی مداوم نظام بهداشتی، واکنش مناسبی نشان دهد.
او توضیح میدهد که بخش بهداشت و درمان و بیمارستانهای شهر محاصرهشده غزه، به تجهیزات تخصصی، بهویژه تجهیزات مربوط به بیماران قلبی و بخشهای مراقبتهای ویژه، نیاز مبرم دارند. اگر این تجهیزات فراهم شود، بسیاری از بیماران میتوانند در داخل غزه درمان شوند و روند بهبودی خود را طی کنند و دیگر نیازی به انتقال آنها به مراکز درمانی خارج از نوار غزه نخواهد بود؛ زیرا نیروی متخصص و کادر درمانی توانمند در داخل غزه وجود دارد.
چالشهای پیش روی کادر درمان
وصال الشریف میگوید بخش بهداشت و درمان غزه بهطور کلی با وخامت مستمر شرایط روبهرو است. از آغاز جنگ، شمار زیادی از مراکز درمانی در نوار غزه بهطور کامل یا جزئی از چرخه خدمترسانی خارج شدهاند. از سوی دیگر، بسته شدن گذرگاهها باعث شده است بار بیشتری بر دوش مراکز درمانی باقیمانده، از جمله بیمارستان صحرایی السرايا، قرار گیرد.
او اضافه میکند که بیمارستان السرايا که مجموعهای از چادرهاست و حدود دو سال پیش در مرکز شهر غزه ایجاد شد، اکنون با حجم کاری بسیار بیشتر از ظرفیت طراحیشده خود مواجه است. این مسئله مستقیماً بر کیفیت خدمات درمانی و سرعت رسیدگی به بیماران تأثیر میگذارد.
با وجود کمبود شدید دارو و تجهیزات پزشکی، جمعیت هلال احمر فلسطین همچنان با حداقل امکانات به فعالیت خود ادامه میدهد. این سازمان تلاش میکند مصرف منابع و نیروی انسانی پزشکی را تا حد امکان مدیریت کند و در عین حال، ذخیرهای راهبردی از اقلام ضروری ایجاد کند؛ به این امید که امکان ورود داروها به نوار غزه فراهم شود.
بسیاری از ساکنان غزه، بهویژه بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن، به این داروها که بهصورت رایگان توزیع میشوند وابستهاند. همچنین درمانگاههای مراقبتهای اولیه، بهخصوص مراکز مربوط به مراقبتهای دوران بارداری و زایمان، به این داروها و تجهیزات نیاز دارند.
وصال الشریف معتقد است که روند فعالیت بیمارستان با مجموعهای از چالشهای پیچیده روبهرو است که مستقیماً بر سرعت و کیفیت رسیدگی به موارد اورژانسی تأثیر میگذارد. یکی از مهمترین این مشکلات، دشواری دسترسی ایمن بیماران و کادر درمان به مراکز درمانی در زمان تشدید درگیریهاست. از سوی دیگر، کادر پزشکی برای مدتهای طولانی تحت فشار فزاینده قرار دارد.
با این حال، به گفته وصال الشریف، جمعیت هلال احمر فلسطین با وجود تمام این دشواریها، تلاش گستردهای میکند تا ارائه خدمات درمانی و امدادی در نوار غزه همچنان ادامه پیدا کند.