Haber Merkezi- Afganistan’da kadın hakları krizi derinleşiyor. Yeni bir BM raporu, adalet uçurumunun giderek genişlediğini ortaya koyuyor; Taliban politikaları altında kadınlar, yargıya erişimde giderek artan kısıtlamalarla karşı karşıya kalıyor. Bu durum, ülkede eşitlik ve temel hakların geleceğine dair uluslararası kaygıları artırıyor.

Afganistan’a Yardım Misyonu (UNAMA) yayımladığı açıklamada, Afganistanlı kadınlarının resmi adalet mekanizmalarına erişim şansının erkeklerin erişim şansının yaklaşık dörtte biri kadar olduğunu belirtti. Bu durum, milyonlarca kadını hukuki koruma ve haklarını güvenli bir şekilde talep etme veya aile içi ve toplumsal şiddetle mücadele etme imkanından yoksun bırakıyor.

BM rapor sonuçları, kadınların yalnızca yüzde 14’ünün resmi anlaşmazlık çözüm hizmetlerine erişebildiğini, erkeklerde bu oranın yüzde 53 olduğunu gösteriyor. Bu da kadınların yargı ve polis kurumlarına erişiminde ciddi bir uçurum olduğunu ortaya koyuyor.

Kadınlar ihlallere açık hale getiriliyor

Birleşmiş Milletler Kadın Özel Temsilcisi, adalete erişimin temel bir hak ve kadınların onuru ile güvenliği açısından bir gereklilik olduğunu vurgulayarak, kadınların bu haktan mahrum bırakılmasının savunmasızlıklarını artırdığını ve daha fazla ihlale açık hale getirdiğini belirtti. Rakamların ciddiyetine rağmen, Afganistan rapora resmi bir açıklama yapmadı; yetkililer ise kadın haklarının “İslami Şeriat hükümleri kapsamında güvence altında olduğunu” tekrar etti. BM Kadın Örgütü, Afganistanlı kadınların karşılaştığı zorlukların yalnızca adaletle sınırlı olmadığını; sağlık, eğitim ve ekonomik fırsatlar alanlarına da yayıldığını belirtiyor. Örgüt kadınların zor koşullara rağmen daha adil ve güçlendirilmiş bir yaşam için mücadele etmeye devam ettiklerini vurguluyor.

Fark aralığı giderek açılıyor

Cinsiyet Eşitliği Endeksi, Taliban’ın yeniden iktidara gelmesinden bu yana kadınların güçlenmesi üzerine yapılmış en kapsamlı çalışma olarak, Afganistan’ın dünyada cinsiyetler arası en büyük ikinci uçuruma sahip olduğunu ortaya koyuyor. Sağlık, eğitim, finansal kapsayıcılık ve karar alma alanlarındaki kadın-erkek farkı yüzde 76 olarak ölçüldü. Endeks, Afganistanlı kadınların karar alma ve fırsat elde etme konusunda potansiyelinin yalnızca yüzde 17’sini kullanabildiğini, küresel ortalamanın yüzde 60,7 olduğu düşünüldüğünde oranın çok düşük kaldığı belirtiliyor.

Ülkede kadın haklarında ciddi bir gerileme yaşanıyor; orta ve üniversite eğitimi yasaklanıyor, birçok sektörde çalışma yasakları uygulanıyor, erkeğin refakati olmadan hareket etmek kısıtlanıyor ve peçe takılması zorunlu kılınıyor. Afganistan’daki insan haklarıyla ilgili özel raportör, ülkedeki kadınların durumunun “dünyada en kötü” olduğunu belirterek, Taliban’ın “kadınları tamamen kontrol altına almak amacıyla sistematik ayrımcılık uyguladığını” vurguladı.