Navenda Nûçeyan – Tevgera “Jinên Efganî ji bo Azadiyê” duh dest bi pêleke nû ya şermezarkirina girtina jin û keçan li Heratê û tepeserkirina xwepêşandanên giştî kir. Her wiha hişyarî li ser zêdebûna binpêkirinên mafên jinan li Efganistanê û daxwaza berdana tavilê ya kesên girtî kir da.

Tevger dibêje ku girtinên keyfî yên berdewam û qedexeyên berfireh ên ku ji hêla Talîbanê ve hatine ferzkirin rewşa jinan gihandiye qonaxek krîtîk û divê civaka navneteweyî li hember vê meylê bêdeng nemîne.

Xwepêşandarên jin hişyariya zêdebûna zordariyê didin

Di bersiva girtina jin û keçan li Heratê û berteka tund a Talîbanê ya li hember xwepêşandanên gel de, endamên tevgera “Jinên Efganî ji bo Azadiyê” daxwaza yekser berdana hemû girtiyan û bidawîanîna polîtîkayên tepeseriyê yên li dijî welatiyan, bi taybetî jinan, kirin.

Di daxuyaniya ku hatiye parvekirin de tevgerê diyar kir ku jinên Efganî di salên dawî de bi awayekî sîstematîk ji mafên xwe yên herî bingehîn ên mirovan bêpar mane. Li gorî endamên tevgerê, mafê perwerde, kar, azadiya tevgerê û beşdarbûna di jiyana civakî de ji jinan re hatiye bêparkirin, di heman demê de zext û qedexeyên zêde bandor li jiyana bi milyonan jin û keçan kiriye.

Daxuyaniyê tekez kir ku girtinên keyfî yên vê dawiyê ne tenê ewlehî û azadiya jinan bêtir tehdît dikin, di heman demê de nîşana berfirehbûna polîtîkayên kontrol û tepeserkirinê li dijî nîvê nifûsa Efganistanê ne. Endamên tevgerê hişyarî dan ku berdewamiya kiryarên bi vî rengî dikare encamên civakî û mirovî yên berfireh hebin.

Banga me ji civaka navneteweyî re ye: Bêdengiyê bi dawî bikin

Her wiha Tevgera “Jinên Efganî ji bo Azadiyê” bang li civaka navneteweyî, rêxistinên mafên mirovan û saziyên navneteweyî kir ku li hember rewşa heyî ya jinên Efganî bêdeng nemînin û tedbîrên pratîkî û bibandortir ji bo parastina mafên jinan bigirin.

Di daxuyaniyê de hat destnîşan kir ku bêxemiya civaka navneteweyî li hember qedexeyên berfireh ên li ser jinan rê li ber zêdebûna binpêkirinên mafên mirovan vekiriye û Talîbanê cesaret daye ku polîtîkayên xwe yên tepeserkirinê bidomînin.

Pêdivî bi piştgirî û hevgirtina gerdûnî heye

Endamên tevgerê tekez kirin ku jinên Efganî ji bo mafên xwe yên bingehîn têkoşîna xwe didomînin û pêdivî bi piştgirî û hevgirtina gerdûnî heye.

Li Heratê jin bi hinceta “hîcab” Desmal ê hatin binçavkirin

Ev bertekên zêde hemwextî raporên ku derbarê girtina jin û keçan li bajarê Heratê belav bûne de tên. Li gor van nûçeyan, hêzên Talîbanê bi sedema ku jê re dibêjin “rêz negirtina hicabê” hejmarek jin girtine.

Ev gav bûye sedema nîgeranî û hêrsa raya giştî û çalakvanên mafên jinan wê wekî beşek ji siyaseteke berfireh a sînordarkirina azadiyên kesane û civakî yên jinan bi nav dikin. Rexnegir bawer dikin ku Talîbanê mijara hicabê bikar aniye da ku çavdêrî û kontrola xwe li ser jiyana jinan berfireh bike.

Xwepêşandanên giştî bi gulebaranê hatin tepeserkirin

Dema ku nûçeya girtinê belav bû, hejmarek ji niştecihên navçeya Cibrîl a Heratê ji bo protestokirina tedbîran û daxwaza bidawîanîna girtinan derketin kolanan. Lê belê, rapor nîşan didin ku hêzên Talîbanê ji bo belavkirina xwepêşanderan gulebaran bikar anîne.

Serkutkirina xwepêşandanê careke din fikarên li ser berteka tund a Talîbanê li hember daxwazên sivîl û xwepêşandanên aştiyane derxistiye holê. Çavdêrên mafên mirovan bawer dikin ku girtina jinan a di heman demê de û tepeserkirina xwepêşandanên gel nîşana zêdebûna zextê li ser civaka Efganî, nemaze jinan, di demekê de ku qada giştî ya welêt her ku diçe sînordar dibe.

Çalakvanên mafên jinan dibêjin ku berdewamiya vê meylê ne tenê mafên bingehîn ên jinan bêtir binpê dike, di heman demê de gefek cidî li ser perspektîfên beşdariya civakî û hebûna jinan di qada giştî de diafirîne. Ew tekez dikin ku girtina jinan ji ber cil û bergên wan û tepeserkirina xwepêşanderan mînakek eşkere ya sînordarkirinên zêde yên ku Talîbanê di salên dawî de li ser civaka Efganistanê ferz kirine ye.