هشتادوششمین روز خاموشی دیجیتال؛ ایران در محاصرهی سرکوب و فروپاشی معیشت
همزمان با ادامه آتشبس شکننده و مذاکرات مبهم، مردم ایران پس از ۲۰۴۰ ساعت همچنان در تاریکی دیجیتال به سر میبرند؛ وضعیتی که در کنار تشدید فضای امنیتی، بازداشتها و اعدامهای خاموش، معیشت مردم و هزاران شغل آنلاین را نیز با بحرانی جدی روبهرو کرده است.
مرکز خبر - امروز یکشنبه ۳ خرداد ۱۴۰۵؛ در حالی که دسترسی عمومی به اینترنت جهانی در ایران همچنان بهشدت محدود مانده، گزارشها حاکی است که حکومت با ادامه محدودیتهای گسترده ارتباطی، کنترل فضای مجازی و جریان اطلاعات را تشدید کرده است. همزمان با مذاکرات مبهم، تنها گروهی از کاربران موسوم به «لیست سفید» یا دارای دسترسی ویژه، امکان اتصال آزادتر به اینترنت را دارند و تصویری کنترلشده و غیرواقعی از وضعیت ایران به جهان خارج ارائه میکنند.
ایران در تاریکی دیجیتال
گزارشها نشان میدهد که ارتباطات آنلاین در بسیاری از مناطق ایران عملاً قطع یا مختل میشود. این وضعیت که اکنون وارد هشتادوششمین روز خود شده، یکی از طولانیترین دورههای اختلال اینترنت در سالهای اخیر به شمار میرود.
حکومت ایران با توجیه «مدیریت امنیتی»، کشور را وارد مرحلهای از «خاموشی کنترلشده» کرده است؛ وضعیتی که در آن اکثریت مردم از دسترسی آزاد به اینترنت محروماند، اما نهادهای حکومتی و کاربران منتخب همچنان به اینترنت بینالمللی دسترسی دارند.
به گفته ناظران، تصویری که از سوی کاربران دارای دسترسی ویژه به بیرون مخابره میشود، با واقعیت زندگی روزمره میلیونها شهروند ایرانی فاصلهای عمیق دارد؛ واقعیتی که با سانسور، فشار امنیتی و بحران معیشتی گره خورده است.
سرکوب در سایه قطع اینترنت
همزمان با ادامه خاموشی دیجیتال، فضای امنیتی در ایران نیز تشدید شده است. گزارشها از افزایش بازداشت فعالان مدنی، فشار بر روزنامهنگاران، احضار شهروندان و اجرای احکام سنگین علیه زندانیان سیاسی و عقیدتی حکایت دارد.
فعالان حقوق بشر هشدار میدهند که محدودسازی اینترنت، علاوه بر کنترل اطلاعات، اطلاعرسانی درباره سرکوب خیابانی، وضعیت زندانها و اعدامها را نیز دشوار کرده است. طی هفتههای اخیر، گزارشهایی از انتقال زندانیان سیاسی به سلول انفرادی و اجرای احکام اعدام در سکوت خبری منتشر شده؛ موضوعی که نگرانیها درباره تشدید سرکوب پنهان را افزایش داده است.
به باور نهادهای حقوق بشری، قطع ارتباطات آنلاین به حکومت امکان داده تا هزینه اطلاعرسانی مستقل را بالا برده و فضای اعتراضی را بیش از پیش مهار کند؛ روندی که به گسترش خفقان و ترس در جامعه انجامیده است.
فروپاشی مشاغل آنلاین و بحران معیشت
در کنار پیامدهای سیاسی و امنیتی، قطع اینترنت ضربه سنگینی به اقتصاد و معیشت مردم وارد کرده است. هزاران کسبوکار اینترنتی، فروشگاه آنلاین، فریلنسر، تولیدکننده محتوا و صاحبان مشاغل وابسته به شبکههای اجتماعی طی هفتههای گذشته با افت شدید درآمد یا تعطیلی کامل مواجه شدهاند.
کاربران بسیاری از بیکاری گسترده، توقف پروژههای کاری، قطع تراکنشهای مالی و از دست رفتن مشتریان خبر دادهاند. ادامه این وضعیت میتواند موج تازهای از فقر و بیکاری را در میان جوانان و طبقه متوسط ایجاد کند.
در بسیاری از شهرها، خانوادههایی که درآمدشان به آموزش مجازی، فروش اینترنتی یا خدمات آنلاین وابسته بوده، اکنون با بحران جدی معیشتی روبهرو هستند؛ آنهم در شرایطی که تورم، کاهش ارزش پول ملی و رکود اقتصادی فشار بیسابقهای بر جامعه وارد کرده است.
کنترل روایتها و نگرانی از تداوم وضعیت اضطراری
تحلیلگران معتقدند حکومت ایران با محدودسازی اینترنت، در پی کنترل کاملتر روایتهای رسانهای و مدیریت جریان اطلاعات است. در چنین شرایطی، دسترسی گزینشی برخی رسانهها و نهادهای نزدیک به حکومت به اینترنت جهانی، شکاف عمیقی میان جامعه و ساختار رسمی ایجاد کرده است.
فعالان مدنی هشدار میدهند که قطع طولانیمدت اینترنت صرفاً یک محدودیت فنی نیست، بلکه بخشی از سازوکار گسترده کنترل اجتماعی و خاموشکردن صدای منتقدان به شمار میرود.
نهادهای مدافع آزادی اینترنت و سازمانهای حقوق بشری بارها خواستار پایاندادن به محدودیتهای گسترده ارتباطی در ایران شده و تأکید کردهاند که دسترسی آزاد به اینترنت، بخشی جداییناپذیر از حق آزادی بیان، دسترسی به اطلاعات و امنیت اقتصادی شهروندان است.