مرکز خبر- امروز یکشنبه ۵ بهمن ۱۴۰۴، درحالیکه اعتراضات سراسری در هفته چهارم است، رژیم ایران با افزایش بازداشت‌ها و اعمال خشونت سازمان‌یافته علیه معترضان، فضا را به شدت امنیتی کرده است. همزمان ۱۵۰ زن معترض، عمدتاً دانش‌آموزان و فعالان مدنی، در زندان عادل‌آباد شیراز در بازداشتند؛ بندهایی که فاقد حداقل امکانات انسانی و بهداشتی هستند و ملاقات‌ها، تماس تلفنی و تغذیه مناسب به شدت محدود شده است. همزمان، موج بازداشت‌ها ادامه دارد و معترضان با برخوردهای خشونت‌آمیز، اعترافات اجباری و فشارهای امنیتی روبرو هستند، حال آنکه جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به این وضعیت هشدار داده‌اند.

 

روژهلات؛ از سرکوب خیابانی تا ماشین اعدام

نزدیک به یک ماه از آغاز اعتراضات سراسری در ایران می‌گذرد؛ اعتراضاتی که با پاسخ خشونت‌بار رژیم ایران، از گشتار خیابانی و بازداشت‌های گسترده در روژهلات و دیگر شهرها، اکنون وارد مرحله‌ای تازه و به‌مراتب هولناک‌تر شده است، اجرای احکام اعدام به‌عنوان ابزار ارعاب سیاسی.

روز شنبه ۴ بهمن‌ماه، حکم اعدام دو زندانی عقیدتی کورد در زندان قزلحصار کرج به اجرا درآمد. بنا بر اطلاعات منتشر شده، این دو زندانی بدون برخورداری از حق آخرین ملاقات با خانواده و در شرایط قطع یا اختلال گسترده اینترنت اعدام شده‌اند؛ خبرگزاری میزان، رسانه رسمی قوه قضاییه رژیم ایران، ضمن تأیید اجرای این احکام، بدون اشاره به محل دقیق اجرای آن‌ها، مدعی شده است که این دو نفر در یک «بمب‌گذاری» نقش داشته‌اند.

از سوی دیگر به گزارشی از بازداشت شهروندی ۲۱ ساله، پیرو آئین یارسان، اهل کرماشان و کارگر ساکن تهران منتشر شده است. ویدیویی از اعترافات اجباری وی در کانال‌های حکومتی در پلتفرم «روبیکا» منتشر شده که مشخص نیست در چه شرایطی ضبط شده است.

همچنین گزارش‌ها از بازداشت سه شهروند دیگر، یک فرد اهل روستای «جلقران» از توابع منطقه صومای برادوست ارومیه، یک معلم و فعال رسانه‌ای اهل شهرستان شاباد (اسلام‌آباد غرب) و یک شهروند ۲۰ ساله اهل شهرستان آبدانان خبر داده‌اند.

بر اساس گزارش شبکه حقوق بشر کوردستان هم، سه شهروند کورد اهل جوانرود در تاریخ ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ توسط نیروهای وزارت اطلاعات در منازل خانوادگی خود بازداشت شده‌اند، این افراد در حال حاضر در بازداشتگاه اداره اطلاعات کرماشان نگهداری می‌شوند و از حق ملاقات با خانواده و دسترسی به وکیل محروم هستند.

ویدیویی هم که در تاریخ نوزدهم دی‌ماه ضبط شده، پیکر بی‌جان شمار زیادی از شهروندان معترض را نشان می‌دهد که در بلوار طاق‌بستان کرماشان، برای شناسایی به ورزشگاه خمینی این شهر منتقل و در کنار یکدیگر قرار داده شده‌اند.

 

بازداشت زنان، سیاست سرکوب و تحقیر سیستماتیک

به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران،  ۱۵۰ زن بازداشت‌شده در جریان اعتراضات ۱۴۰۴، هم‌اکنون در زندان عادل‌آباد شیراز نگهداری می‌شوند. بر اساس اطلاعات منتشر شده، بخش عمده این زنان را دانش‌آموزان دختر تشکیل می‌دهند که به بند سیاسی این زندان منتقل شده‌اند؛ اتاقی که حتی برای ۳۰ نفر فضای کافی ندارد. شمار دیگری از زندانیان زن نیز به اتاق‌های مربوط به زندانیان متهم به قتل، جرائم مواد مخدر، سرقت و اتاق نوجوانان منتقل شده‌اند.

این گزارش‌ها نشان می‌دهد که بازداشت زنان معترض، به ویژه دانش‌آموزان و اقلیت‌های مذهبی، نه تنها مصداق مستقیم سرکوب سیاسی و اجتماعی است، بلکه با تحقیر سیستماتیک، محروم‌سازی از نیازهای اولیه و محدودسازی ارتباط با جهان خارج همراه شده است.

 

تداوم سرکوب در حاشیه‌نشین‌ترین جغرافیای سیاسی ایران

بر اساس گزارش‌های دریافتی از منابع محلی و تصاویر منتشرشده با تأخیر در پی قطعی گسترده اینترنت، شهر زاهدان در روز جمعه ۱۹ دی‌ماه شاهد تجمع اعتراضی شهروندان بلوچ در همبستگی با اعتراضات سراسری ایران بوده است. این اعتراضات پس از پایان نماز جمعه شکل گرفت و بخشی از پیوند روزافزون میان مطالبات محلی و بحران فراگیر مشروعیت سیاسی در ایران را بازتاب می‌دهد.

مطابق این گزارش‌ها، شهروندان معترض پس از خروج از محل نماز جمعه، در مناطق مختلفی از جمله منطقه کوثر (مشترک) و خیابان‌های خیام، مدنی و توحید زاهدان دست به تجمع زدند، اما منابع محلی از به‌کارگیری ابزارهای سرکوب از جمله شلیک گاز اشک‌آور و گلوله‌های ساچمه‌ای برای متفرق‌کردن معترضان خبر داده‌اند؛ در جریان این برخوردها، شماری از شهروندان مجروح شده و برای مداوا به مسجد مکی منتقل شده‌اند؛ مکانی که در سال‌های اخیر خود به نماد هم‌زمان پناه، مقاومت مدنی و هدف فشارهای امنیتی بدل شده است.

 

افزایش بازداشت‌ها و سرکوب در ایران؛ سیاست خفقان و فشار بر فعالان مدنی

بر اساس تازه‌ترین داده‌های تجمیعی خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در روز بیست‌وهشتم اعتراضات، مجموع کشته‌شدگان تأییدشده به ۵۴۵۹ نفر رسیده که از این تعداد ۵۱۴۹ نفر معترض، ۶۰ نفر کودک زیر ۱۸ سال، ۲۰۸ نفر نیروهای وابسته به حکومت و ۴۲ نفر غیرمعترض یا غیرنظامی هستند. شمار کشته‌های در حال بررسی ۱۷۰۳۱ نفر است. مجموع بازداشت‌ها به ۴۰۸۸۷ نفر رسیده، از جمله دست‌کم ۳۲۵ کودک و ۵۴ دانشجو. شمار مجروحان دارای جراحت شدید ۷۴۰۳ نفر و تعداد پخش اعترافات اجباری ۲۰۵ مورد گزارش شده است. تعداد احضارشدگان به نهادهای امنیتی ۱۱۰۲۳ نفر است. مجموع رخدادهای اعتراضی ثبت‌شده به ۶۴۱ مورد در ۱۹۵ شهر و ۳۱ استان رسیده است.

هرانا تایید می‌کند که پریسا بختیاری در تهران در تاریخ ۲۰ دی‌ماه و مقابل محل سکونت وی بازداشت شده است. هم‌زمان، یک معلم و فعال صنفی فرهنگیان نیز در تاریخ ۱۹ دی‌ماه در شهر بجنورد توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد. کانال شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران اعلام کرده است که این فعال صنفی در حال حاضر در یکی از سلول‌های انفرادی بازداشتگاه اداره اطلاعات بجنورد نگهداری می‌شود.

همچنین رسانه رسانک گزارش داده است که یک شهروند حدوداً ۳۷ ساله، اهل روستای عزیزآباد از توابع شهرستان قصرقند، در تاریخ ۱ بهمن‌ماه در محل سکونت خود در شهر چابهار بازداشت شده است.

در همین چارچوب، دو شهروند دیگر در تهران بازداشت شده‌اند؛ یکی از این افراد به اتهام قتل یکی از نیروهای یگان امداد فرماندهی انتظامی تهران بزرگ متهم شده است. همچنین جانشین فرمانده انتظامی استان سمنان از شناسایی و بازداشت ۵۳ نفر در شهرستان دامغان خبر داده و آنها را «لیدر اصلی اعتراضات» معرفی کرده است. در شوشتر، یک زن بازداشت شده و ویدیویی از اعترافات اجباری او منتشر شده است، و مشخص نیست این اعترافات تحت چه شرایطی ضبط شده‌اند.

همزمان، گزارش‌ها از گیلان حاکی است که حدود یک هفته پس از فراخوان‌های اعتراضی، یک شهروند در رشت توسط نیروهای حفاظت اطلاعات استان بازداشت شده است. وی متولد ۱۳۷۵ و مترجم زبان آذربایجانی (باکویی) معرفی شده است. منابع مطلع می‌گویند: «وی در زمان بازداشت و پس از آن، مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته و گزارش‌هایی از اصابت گلوله به او منتشر شده است.» وی در حال حاضر در وضعیت کُما قرار دارد..

بنا بر گزارش کمپین فعالین بلوچ هم، روز شنبه ۴ بهمن‌ماه، فرماندهی انتظامی شهرستان کهنوج از بازداشت ۱۱ نفر در جریان اجرای طرح شناسایی و دستگیری افراد تحت تعقیب خبر داد.

 

قطع اینترنت؛ ابزار سرکوب اطلاعات و کنترل جامعه

نت‌بلاکس در تازه‌ترین به‌روزرسانی خود اعلام کرده است که قطع گسترده اینترنت در ایران وارد سومین هفته متوالی شده و همچنان ادامه دارد. این نهاد بین‌المللی گزارش داده است که با وجود استمرار این وضعیت، اتصال بین‌المللی برای مدت کوتاهی و به‌صورت لحظه‌ای برقرار شد. نت‌بلاکس همچنین تأکید کرده است که برخی پلتفرم‌های آنلاین گهگاه به‌صورت محدود از فیلترینگ مستثنا می‌شوند و تعدادی از کاربران طی روزهای اخیر توانسته‌اند به‌طور مقطعی از محدودیت‌ها عبور کرده و به اینترنت بین‌المللی دسترسی پیدا کنند.

همچنین این قطع گسترده اینترنت، آثار اقتصادی و اجتماعی ملموسی بر شهروندان، کسب‌وکارها و فعالان مدنی داشته و نشان می‌دهد که ابزارهای فناوری اطلاعات به بخشی از ماشین امنیتی و اقتدارگرای رژیم بدل شده‌اند.

 

هشدار جامعه مدنی و نهادهای حقوق بشری؛ سرکوب اعتراضات نقض فاحش حقوق بنیادین انسان

در روزهای اخیر، واکنش‌های مدنی و بین‌المللی نسبت به سرکوب گسترده و سیستماتیک اعتراضات در ایران شدت گرفته و ابعاد این بحران به‌عنوان یک وضعیت اضطراری حقوق بشری بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.

در داخل ایران، نهادها و تشکل‌های صنفی و مدنی با انتشار بیانیه‌هایی، نسبت به کشتار شهروندان و سرکوب خشن معترضان واکنش نشان داده‌اند. هیأت‌مدیره انجمن جامعه‌شناسی ایران با اشاره به جان‌باختن هزاران نفر، این وضعیت را نشانه‌ای آشکار از فروپاشی تعهدات دولت نسبت به حفاظت از جان غیرنظامیان دانسته و خواستار توقف فوری خشونت دولتی شده است.

 همچنین انجمن صنفی معلمان شاباد کرماشان نیز با محکوم‌کردن بازداشت، فعال صنفی کورد، تأکید کرده است که بازداشت‌های خودسرانه و سرکوب کنشگران مدنی، نقض آشکار اصول دادرسی عادلانه و آزادی تشکل‌یابی است و سکوت در برابر آن به معنای همراهی با بی‌عدالتی ساختاری خواهد بود.

در سطح بین‌المللی، نهادهای حقوق بشری و سازوکارهای نظارتی سازمان ملل متحد نسبت به ابعاد فاجعه‌بار وضعیت حقوق بشر در ایران هشدار داده‌اند.

 کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل در نشست اضطراری شورای حقوق بشر، از کشتار گسترده معترضان، از جمله کودکانخبر داده و این روند را یکی از شدیدترین نمونه‌های سرکوب خونین اعتراضات در تاریخ معاصر ایران توصیف کرده است.

در همین راستا، پارلمان اروپا با تصویب قطعنامه‌ای، سرکوب اعتراضات در ایران را نقض جدی و مستمر حقوق بشر دانسته و خواستار اعمال فشارهای هدفمند، از جمله تحریم مقامات مسئول و قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست گروه‌های تروریستی اتحادیه اروپا شده است.