زنان در بازار کار اقلیم کوردستان؛ میان محدودیتهای سنتی و تلاش برای حضور اقتصادی
با وجود افزایش حضور زنان در عرصههای شغلی در اقلیم باشور کوردستان، بسیاری از آنان همچنان با موانعی مانند سنتهای اجتماعی، محدودیت فرصتهای کاری و نبود حمایت کافی روبهرو هستند؛ چالشهایی که دستیابی به جایگاهی برابر در بازار کار را دشوار کرده است.
مهربان سلام
هلبجه- حضور زنان در بازار کار تنها یک موضوع اقتصادی نیست، بلکه گامی مهم در مسیر تغییرات اجتماعی و پیشرفت عمومی به شمار میرود. در سالهای اخیر، زنان در حوزههای مختلف، از تجارت و پزشکی گرفته تا آموزش و رسانه، توانستهاند جایگاهی مهم برای خود ایجاد کنند و صدای خود را به جامعه برسانند.
با وجود این پیشرفتها، زنان همچنان با موانع بسیاری روبهرو هستند؛ از جمله کمبود فرصتهای شغلی، تفاوت در دستمزدها و نبود حمایتهای کاری، بسیاری از زنان شاغل ناچارند میان کار بیرون از خانه و مسئولیتهای خانوادگی تعادل برقرار کنند؛ امری که آسان نیست.
در همین رابطه، سوزان فرج، فعال حوزه کسبوکار زنان، طی گفتگویی به ما گفت: «وقتی از بازار صحبت میکنیم، معمولاً تصویر مردان در ذهن شکل میگیرد، بدون آنکه فکر کنیم زنان نیز میتوانند بخشی از این فضا باشند. این تصویری است که خودمان ساختهایم، در حالیکه بازار کار میتواند متعلق به زنان هم باشد.»
«سنتها بر ما غلبه کردهاند»
سوزان فرج درباره دلایل کمرنگ بودن حضور زنان در بازار کار گفت: «یکی از مهمترین عوامل، سنتها و عرف اجتماعی است؛ بهویژه در اقلیم باشور کوردستان و استان هلبجه، که تصویری محدودکننده از نقش زنان در بازار کار ایجاد کرده است. بسیاری از کارهایی که مردان انجام میدهند، زنان نیز قادر به انجام آن هستند، اما سنتها مانع شدهاند.
از سوی دیگر، مردان به دلیل حضور بیشتر در اجتماع، شبکههای ارتباطی قویتری دارند و با فضای معامله و بازار آشناترند؛ در حالی که زنان در گذشته بیشتر در خانه حضور داشتند. به همین دلیل، اگر زنی وارد بازار کار شود، نگاه متفاوتی به او وجود دارد. جامعه هنوز به حضور زنان در معاملات بزرگ، خرید و فروش ملک یا فعالیتهای اقتصادی گسترده عادت نکرده است.»
«امنیت روانی و اجتماعی برای زنان فراهم نیست»
او دلیل دیگر را نبود احساس امنیت روانی و اجتماعی برای زنان دانست و گفت: «بسیاری از زنان هنوز اطمینان ندارند که در جامعه حمایت میشوند و با ترس زندگی میکنند. لازم است جامعه، نهادها و دولت زنان را تشویق کنند تا وارد حوزههایی شوند که پیشتر برایشان ممنوع یا دشوار بوده است.
باید مردان نیز بپذیرند که زنان توانایی انجام این کارها را دارند. خانوادهها هنوز آمادگی کافی برای حمایت از این تغییر را ندارند و جامعه نیز اعتماد لازم را به زنان نداده است. ما تلاش کردهایم از طریق پروژهها، زنان را حمایت و تشویق کنیم تا از این تصور محدود که فقط باید در پشت صحنه کار کنند، فاصله بگیرند. زنان نباید بترسند؛ خانواده و اطرافیان باید به آنها کمک کنند تا با اعتمادبهنفس وارد بازار کار شوند.»
«وقتی زنان فرصت کار داشته باشند، جامعه عادلانهتر میشود»
سوزان فرج در پایان گفت: «نمونههای زیادی از زنان موفق وجود دارد که تواناییهای خود را ثابت کردهاند. لازم است دولت و نهادها با فراهم کردن فرصتهای برابر، قوانین حمایتی و برنامههای آموزشی ویژه، بیشتر از زنان حمایت کنند.
حضور زنان در بازار کار نهتنها کیفیت زندگی فردی آنها را بهبود میبخشد، بلکه تأثیر مستقیمی بر رشد اقتصادی و توسعه کشور دارد. اشتغال زنان نشانهای از تغییر و مشارکت اجتماعی است؛ زمانی که زنان فرصت کار و پیشرفت داشته باشند، جامعهای عادلانهتر و کاملتر شکل میگیرد.»