جدال بر سر «اشتباهات» یا «جنایت»؛ واکنشها به اظهارات وزیر دولت انتقالی سوریه درباره سويداء
توصیف رویدادهای سويداء بهعنوان «اشتباهات» از سوی هند قبوات، با واکنش تند ساکنان و فعالان روبهرو شده و بحث درباره ماهیت این وقایع را تشدید کرده است.
روشيل جونيور
سويداء - اظهارات هند قبوات، وزیر امور اجتماعی در دولت انتقالی سوریه، پس از آنکه آنچه در سويداء رخ داد را «برخی اشتباهات» توصیف کرد، جنجال گستردهای برانگیخت. او این سخنان را روز شنبه ۱۴ فوریه، در جریان یک نشست در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ در آلمان مطرح کرد.
هند قبوات در سخنانش بر اظهارات اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه، تأکید کرد که آنچه در سويداء رخ داد صرفاً «اشتباهاتی» بوده است. اما ساکنان سويداء این توصیف را کماهمیت جلوه دادن جنایتی در حد نسلکشی دانستند که هزاران بیگناه قربانی آن شدند، افزون بر کوچ اجباری سازمانیافتهای که ۳۸ روستا را دربر گرفت.
در همین راستا، گزارشهای بینالمللی تأکید کردهاند که آنچه در سويداء رخ داده در سطح جنایات جنگی قرار میگیرد؛ موضوعی که موضع مردم منطقه را تقویت میکند، زیرا آنان نمیپذیرند این رویدادها بهعنوان اشتباهاتی ساده یا موردی توصیف شود.
هاله الهیثم سخنان خود را با این پرسش آغاز کرد: «اگر اینها اشتباهات سادهاند، پس امر دشوار چیست؟» او گفت توصیف کشتارهای رخداده در سويداء بهعنوان «اشتباهات ساده» قابل قبول نیست و نمیتوان در برابر آن سکوت کرد.
او افزود: «اگر اینها اشتباهات ساده است، پس قتلعام، آتشزدن خانهها و کلیساها، ربودن زنان، ناپدیدسازی اجباری و کوچاندن مردم از خانههایشان را چه مینامیم؟ آیا اینها صرفاً اشتباهاند یا جنایات جنگی؟» وی بهشدت با این ادعا که این «اشتباهات» مواردی فردی بودهاند، مخالفت کرد.
به گفته او، آنچه رخ داد رفتارهایی تصادفی نبود، بلکه «عملیاتی سازمانیافته» با هدف ایجاد تغییر بافت جمعیتی در منطقه بود.
هاله الهیثم تأکید کرد که کشتارهای ارتکابی علیه دروزیهای سويداء را نمیتوان «اشتباهات فردی» دانست و پرسید: «چگونه میتوان ورود ستونهای نظامی از چندین جهت را توضیح داد، بهویژه آنکه این نیروها مجهز به سلاحهای سنگین و خودروهای زرهی بودند؟ آیا همه اینها نتیجه یک خطای فردی بود؟ نه، بلکه بخشی از یک عملیات نسلکشی سازمانیافته بود.»
اعتراف رسمی، گامی به سوی عدالت
او تأکید کرد که باید دولت سوریه بهطور رسمی به وقوع این کشتارها اذعان کند، بهعنوان نخستین گام در مسیر تحقق عدالت. به گفته او: «نمیتوان بدون اعتراف به ابعاد جنایتی که علیه ما صورت گرفته، به وضعیت پیشین بازگشت. ما میخواهیم دولت به خطا اعتراف کند، زیرا این تنها راه بازسازی اعتماد میان شهروندان و حاکمیت است.»
او همچنین بر ضرورت تشکیل یک کمیته مستقل بینالمللی برای بررسی و مستندسازی رویدادهای سويداء و ارائه گزارشی عادلانه درباره کشتارها و ویرانیهای واردشده به منطقه تأکید کرد.
وی به اقداماتی دیگر نیز اشاره کرد که آنها را غیرقابل قبول دانست؛ از جمله محروم کردن سويداء از سهمیههایش و اعمال محاصرهای بیدلیل که آن را «مجازات جمعی مردم» توصیف کرد. او تأکید کرد آنچه در سويداء رخ داده «اشتباهات ساده» نیست، بلکه جنایتی علیه بشریت است که نیازمند پاسخگویی بینالمللی است: «اگر از نظر آنان ساده است، برای ما هرگز قابل پذیرش نیست.»
هاله الهیثم همچنین به جنایتی هولناک در روستای المتونه اشاره کرد؛ جایی که مقامات محلی به مردم اجازه ورود به زمینهایشان را دادند، اما پس از ورود، به آنان خیانت شد. او گفت: «با دستان خود به آنها مجوز دادند تا وارد شوند و زمینهایشان را بررسی کنند، اما وقتی وارد شدند، به آنها خیانت کردند.»
«ما خواستار عدالت و بهرسمیت شناختن حقوق قربانیان هستیم»
او پرسید: «پس از آن حادثه چگونه میتوان به آنان اعتماد کرد؟ مردم برای چیدن زیتون به روستاهایشان رفتند و به آنها خیانت شد. امنیت کجاست؟ چگونه میتوان به این افراد اعتماد کرد؟» او افزود این جنایت نمادی از خیانت و همدستیهایی است که مردم با آن مواجه شدهاند و زخمها را عمیقتر و احساس سرخوردگی را بیشتر کرده است.
در پایان سخنانش، هاله الهیثم خواستار رساندن صدای مردم سويداء به جامعه جهانی و مستندسازی آنچه رخ داده از طریق یک کمیته مستقل بینالمللی شد و گفت: «ما چیزی جز عدالت نمیخواهیم. تنها خواسته ما بهرسمیت شناختن حقوقمان، احترام به خون شهدا و اعتراف به جنایتی است که علیه ما صورت گرفته است. ما به یک کمیته بینالمللی واقعی نیاز داریم که به سويداء بیاید، آنچه از کشتار و ویرانی رخ داده را ثبت کند و شهادت خانوادههای قربانیان را بشنود. این کمیته باید تصمیم بگیرد که آیا آنچه رخ داده کشتار بوده یا صرفاً اشتباهاتی ساده.»