BAHARİN LEHİB

Kabil - Afganistan’ın soğuk iklimli bölgeleri geçen kışı neredeyse hiç kar yağmadan geçirirken, büyük kentlerin gökyüzü yoğun duman ve hava kirliliğinin altında karanlık kaldı. Yerel halk bu durumu “kurak-soğuk” olarak adlandırıyor. Öte yandan ani yağışlar yıkıcı sellere dönüşerek tarım arazilerini sürükledi. Yağışsızlık ve seller arasındaki bu çelişki, bölgedeki çevresel sorunları daha da karmaşık hale getirdi.

Afganistan’ın vilayetlerinin büyük çoğunluğu su kriziyle karşı karşıya. Ancak nüfus artışı, yoğun yapılaşma ve su kaynakları üzerindeki giderek artan baskı nedeniyle Kabil’deki durum farklılık gösteriyor. Afganistan’ın en kalabalık nüfusu Kabil’de yaşıyor. Bunun nedenlerinden biri de birçok kişinin bu kentte iş olanaklarının ve hizmetlere erişimin daha fazla olduğuna inanması.

Öte yandan yerleşim alanlarının arasına standartlara uygun olmayan yüksek katlı binaların inşa edilmesinin de su krizini derinleştirdiği belirtiliyor. Bazı mahallelerde su kıtlığı, insanlar arasında çatışmalara dahi yol açıyor.

Afganistan’daki su krizi yeni bir sorun olmamasına rağmen, yurttaşlar farklı hükümetlerin son yıllarda bu soruna kalıcı ve temel bir çözüm getiremediğini belirtiyor. Taliban da bugün Kabil ve bazı vilayetlerde yol, üst geçit ve alt geçit projelerini hızla hayata geçiriyor. Bazı kent sakinleri, bu tür projelere odaklanılmasının yoksulluk, işsizlik, kadınlara yönelik baskı, su kıtlığı ile gıda ve yakıt fiyatlarındaki artış gibi sorunları halkın gözünden gizlediğini düşünüyor.

Bir damla su için uzun kuyruklar

Kabil’de bir mahalledeyiz. Burada birçok sokakta su varilleri ve kovalar yan yana dizilmiş durumda. Bazı kent sakinleri, bir hayırsever tarafından yaptırılan çeşmeden su alabilmek için sabahın erken saatlerinden itibaren sıra bekliyorlar.

Bu çeşmelerden birinin yakınında konuştuğumuz Nefise Hasan, “Mutfağı olmayan iki odalı bir evde yaşıyoruz. Birkaç komşuyla birlikte ortak bir avluyu kullanıyoruz. Su sıkıntısı çekiyoruz” dedi.

Nefise Hasan konuşmasına şöyle devam etti:

“Günlerimi kuyusu olan komşuların evlerinde dolaşarak geçiriyorum. Gördüğünüz bu çeşme bize günde bir kez su veriyor. Kendimize yetecek suyu depolayıp birkaç gün rahat edebilmek için saatlerce beklemek zorundayız.”

 

‘Tüm sorunlara katlanmak zorundayız’

Su nedeniyle çeşme başında yaşanan çatışmaları sorduğumuzda ise Nefise Hasan şunları söyledi:

“Her gün aramızda sorunlar çıkıyor. Bazen kovalarımız ya da su varillerimiz kayboluyor veya kırılıyor. Ancak günlük ihtiyaçlarımızı karşılayabilmek ve susuzluktan kurtulabilmek için tüm bu sorunlara katlanmak zorundayız.”

Nefise Hasan, ekonomik durumunun kötü olmasından da yakındı. Geçen kış yere düşerek bacağını kırdığını ve hastaneye değil de kırıkçıya gidebildiğini söyledi. Şimdi baston yardımıyla yürüyor.

Nefise Hasan, kızıyla birlikte yaşıyor. Kızının eşi, Taliban’ın iktidara gelmesinden bir hafta önce Taliban tarafından öldürülmüş. Dört 4 çocuğun sorumluluğu artık Nefise Hasan ve kızının omuzlarında. İki kadın da ekonomik koşulların zorluğu nedeniyle bu sorumluluğun üstesinden gelmekte büyük güçlük çekiyorlar.