Qendîl- Kürt kadınlarının dengbêjlik geleneği, güçlü bir kültürel ifade biçimi olarak sözlü edebiyatın en önemli unsurlarından biri olmayı sürdürüyor. Ulusal hafızayı taşıyan anlatıları ve derin duygusal yönüyle öne çıkan bu sözlü sanat, tarih boyunca Kürt kültürel mirasının korunmasında önemli bir rol üstlendi.

Dengbêjlik geleneği, başta Kurmancî, Soranî ve Zazakî (Kırmanckî) olmak üzere Kürtçenin temel lehçelerini bünyesinde barındırıyor. Kürdistan’ın farklı bölgelerinde ise üslup ve icra teknikleri bakımından çeşitli farklılıklar görülüyor.

Kürt halkı, tarih boyunca yaşadığı acıları, baskıları, yoksulluğu, savaşları, aşkı ve özlemi dengbêjlerin sesinde dile getirdi. Bu kültürün yaşatıldığı önemli merkezlerden biri de Mexmûr’daki Şehit Rüstem Cudi Mülteci Kampı oldu. Kampta yaşayanlar, göç, sürgün ve zorluklarla dolu yaşam hikayelerini türküler aracılığıyla anlatmayı sürdürüyor.

Bu yılın Mayıs ayı başında Qendîl Dağı eteklerine gerçekleştirilen ziyarette, Mexmûrlu anneler güçlü ve etkileyici sesleriyle çeşitli eserler seslendirdi. Kadın dengbêjlerin yorumladığı eserler, hem Kürt halkının kolektif hafızasını hem de kadınların yaşanmışlıklarını yansıtan önemli kültürel anlatılar olarak dikkat çekti.