Haber Merkezi - Ummanlı romancı ve öykü yazarı Ayşe el-Siyabi, “Beşinci Koğuş: Kadın Hapishanesinde Yaşam” adlı romanında Arap edebiyatında az işlenen kadın cezaevleri dünyasına odaklanıyor.

2025 yılında Amman merkezli El-Ân Yayınları tarafından yayımlanan eser, kadınların yaşadığı görünmez acıları ve bastırılmış hikayeleri gün yüzüne çıkarıyor.

Yazar, romanın girişinde yer alan “Rica!” başlıklı önsözde kadın deneyimlerinden yana tavır aldığını açıkça ortaya koyuyor. Yoğun ve akıcı diliyle dikkat çeken roman, uzun girişlere yer vermeden doğrudan olayların merkezine girerek okuru kadın tutukluların dünyasıyla buluşturuyor.

Romanın arka kapağında yer alan kısa ifadeler ise eserin ana konuları olan şok, karanlık ve kurtuluş arayışına işaret ediyor.

Her tutsak kendi hikayesini anlatıyor

Eserde çoklu anlatıcı tekniği kullanılıyor. Her tutsak kendi hikayesini anlatarak yaşadığı baskıları, hayal kırıklıklarını ve direniş biçimlerini ortaya koyuyor. Bu yöntem, karakterlerin insani yönlerini görünür kılarken okur ile karakterler arasında güçlü bir bağ kurulmasını sağlıyor.

Romanın dikkat çeken karakterlerinden biri olan Zeyn (Ümmü Fedile), tekrar eden kabuslarla mücadele ederken kızı Aliya’nın onu uzun süre yanıltmış olduğunu öğreniyor. Bu olay, romanın temel sorularını da gündeme getiriyor: Kadınlardan hakikat çalındığında ne olur? Korku nasıl gündelik yaşamın bir parçasına dönüşür?

Ayşe el-Siyabi, hapishaneyi yalnızca fiziksel bir mekân olarak değil, zamanın durduğu ve yaşamın uzun bir bekleyişe dönüştüğü bir boşluk alanı olarak tasvir ediyor. Arap hapishane edebiyatının izlerini taşıyan roman, kadın deneyimini merkeze alarak bu anlatılara farklı bir boyut kazandırıyor.

Şiddet, yabancılaşma

Roman boyunca hapishane, yalnızca duvarlardan oluşan bir yer değil; kadınların maruz kaldığı toplumsal dışlanmanın, şiddetin ve yabancılaşmanın da simgesi olarak karşımıza çıkıyor.

Yazarın karakterlerine verdiği “Büyük”, “Günahkâr”, “Kâfir”, “Kuzu”, “Yaşlı Kadın”, “Ağıtçı” gibi sembolik isimler ise kadınların maruz kaldığı damgalanmayı ve yalnızlığı görünür kılıyor.

Eserde öne çıkan karakterlerden Fedile, şiddet yoluyla kendi gücünü yeniden kazanmaya çalışan bir kadın olarak resmediliyor. Bu karakter aracılığıyla kadın bedeninin baskı ve suçluluk duygusu arasında nasıl sıkıştığı anlatılıyor.

Romanın en etkileyici sahnelerinden biri ise hapishanede gerçekleşen bir doğum. Yeni doğan çocuk, ölüm ve umutsuzluğun hakim olduğu ortamda umut, annelik ve geleceğin sembolüne dönüşüyor. Bu olay, tutuklu kadınlar arasındaki ilişkileri değiştirirken, yaşamın en ağır koşullarda bile kendine yer açabileceğini gösteriyor.