Haber Merkezi - İnsan Hakları İzleme Örgütü ve Kürdistan İnsan Hakları Ağı tarafından yayımlanan raporda, 28 Şubat 2026’da başlayan çatışmaların ardından İran’daki cezaevlerinde durumun ciddi biçimde kötüleştiği belirtildi. Raporda, mahpusların hem güvenlik güçlerinin baskısı hem de ABD ve İsrail saldırılarının yarattığı tehlike nedeniyle “çifte şiddet” altında olduğu vurgulandı.

‘Mahpuslar çifte şiddetle karşı karşıya’

Raporda, İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün İran kıdemli araştırmacısı Saba Bahar’ın değerlendirmelerine yer verildi. Saba Bahar, mahpusların “geçmişte tutuklu katliamlarıyla anılan yetkililerin şiddeti ile ABD ve İsrail bombalarının tehdidi arasında” kaldığını belirtti.

On binlerce kişi keyfi şekilde gözaltına alındı

Rapora göre çatışmaların başlamasından önceki haftalarda aralarında protestocular, sivil toplum aktivistleri, avukatlar, sağlık çalışanları ve çocukların da bulunduğu “on binlerce kişi” keyfi biçimde gözaltına alındı.

Gözaltına alınanların önemli bir bölümünün gizli merkezlerde tutulduğu, zorla kaybedilme riskiyle karşı karşıya oldukları belirtildi.

24 Mart’ta 446 gözaltı

Raporda ayrıca İran polisinin 24 Mart 2026’da “kamuoyunu yanıltma” ve “rejim karşıtı propaganda” gibi suçlamalarla 446 kişinin gözaltına alındığını duyurduğu hatırlatıldı.

İki haftada en az 8 idam

Hak örgütleri, 18–31 Mart 2026 tarihleri arasında “casusluk” ve “muharebe” gibi suçlamalarla en az 8 kişinin idam edildiğini açıkladı. Bu durumun gizli ve geniş çaplı idamlar konusundaki kaygıları artırdığı vurgulandı.

Cezaevleri yakınında saldırılar

Raporda, ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’dan bu yana İran’da “binlerce saldırı” düzenlediği, bazı saldırıların ise Evin ve Zencan gibi cezaevlerinin yakınlarında gerçekleştiği belirtildi. Bu durumun mahpuslar arasında ciddi panik ve korkuya yol açtığı ifade edildi.

Cezaevi koşulları ağırlaştı

Kaynaklar, cezaevlerinde gıda rasyonlarının azaltıldığını, ilaç eksikliği yaşandığını ve hasta mahpusların hastanelere sevklerinin iptal edildiğini bildirdi. Bazı durumlarda mahpusların cezaevi revirine dahi götürülmediği aktarıldı.

Protestolara ölümcül müdahale iddiası

Raporda ayrıca bazı cezaevlerinde mahpusların protestolarını bastırmak için güvenlik güçlerinin zor kullandığı, ölümcül güç kullanımına başvurulduğu iddialarına yer verildi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü ve Kürdistan İnsan Hakları Ağı, tüm keyfi tutukluların derhal serbest bırakılması, idamların durdurulması ve mahpuslara insani gerekçelerle izin veya tahliye uygulanması çağrısı yaptı.