Haber Merkezi – Birleşmiş Milletler (BM), Taliban yönetiminin Afganistan’da evlilik ve boşanma süreçlerini düzenleyen yeni kararnamesine ilişkin ciddi endişelerini dile getirdi.

Birleşmiş Milletler Afganistan Yardım Misyonu (UNAMA) tarafından yayımlanan açıklamada, söz konusu düzenlemenin her ne kadar boşanma ve ayrılık süreçlerini düzenleyen yasal bir çerçeve olarak sunulsa da, çocuk yaşta evlilikleri fiilen meşrulaştırdığı ve kadınlarla kız çocuklarına yönelik ayrımcılığı derinleştirdiği belirtildi.

BM, kararname metninin özellikle “ergenlik çağına ulaşan kızın sessizliğinin evliliğe rıza sayılması” yönündeki maddesini sert biçimde eleştirdi.

Açıklamada, bu yaklaşımın kız çocuklarını aile ve toplum baskısıyla istemedikleri evliliklere zorlanma riskiyle karşı karşıya bıraktığı ifade edildi.

‘Çocuk yaşta evlilik resmen tanınıyor’
UNAMA ayrıca kararnamede yer alan “evli kız çocuklarının ergenlik dönemine ulaştığında ayrılma süreçleri”ne ilişkin bölümün, çocuk yaşta evliliklerin yalnızca fiilen var olduğunu değil, aynı zamanda resmi hukuk sistemi içinde tanındığını gösterdiğini belirtti.

BM’ye göre yeni düzenleme, velilere çocukların evlendirilmesi konusunda geniş yetkiler tanırken, kız çocuklarının itiraz etme ya da evliliğin iptalini talep etme imkanını zayıflatıyor.

Kadınlar için eşitsiz ve karmaşık süreçler
“Eşler Arası Ayrılık Usulleri” adı verilen 31 sayfalık kararname; evlilik, boşanma, velayet ve veli haklarına ilişkin çok sayıda madde içeriyor.

Metinde: Babanın ya da büyükbabanın küçük yaşta bir kızı mehirsiz ya da düşük mehirle evlendirmesi durumunda evliliğin iptal edilebileceği, kız çocuğunun ergenlik dönemine geldiğinde kötü muamele ya da eşin “uygunsuzluğu” gerekçesiyle evliliğin feshi için başvurabileceği, ancak boşanma talebinde tanık bulunmaması halinde erkeğin beyanının esas alınacağı ifadeleri yer alıyor.

Kararnamede ayrıca erkek çocuklarının velayetinin yedi yaşına, kız çocuklarının ise dokuz yaşına kadar annede kalacağı, daha sonra velayetin babaya geçeceği belirtiliyor.

BM, bu düzenlemelerin “derin eşitsizlik” ortamında uygulandığına dikkat çekerek, erkeklerin tek taraflı boşanma hakkını koruduğunu, kadınların ise ayrılık için karmaşık ve sınırlayıcı yargı süreçleriyle karşı karşıya bırakıldığını vurguladı.

Taliban döneminde kadın haklarında ağır gerileme
UNAMA, yeni kararnameyi Taliban’ın Ağustos 2021’de yeniden iktidara dönmesinden bu yana kadın haklarını hedef alan uygulamaların devamı olarak değerlendirdi.

Taliban yönetimi son yıllarda:

*kız çocuklarının ortaöğretim ve üniversite eğitimini yasakladı,

*kadınların büyük bölümünün çalışma hayatından dışlanmasına yol açtı,

*kadınların seyahat ve sosyal yaşamını sınırlandırdı,

* spor salonları, güzellik merkezleri ve parkları kadınlara kapattı.

Uluslararası kuruluşlar ayrıca ülkedeki ağır ekonomik kriz ve insani yıkım nedeniyle çocuk yaşta evliliklerin arttığı uyarısında bulunuyor.

BM verilerine göre Afganistan’da yaklaşık 28 milyon kişi ciddi gıda güvensizliğiyle karşı karşıya bulunuyor.

BM’den Taliban’a çağrı
Birleşmiş Milletler, Afganistan’ın siyasi değişimlere rağmen uluslararası insan hakları sözleşmeleriyle bağlı olduğunu hatırlattı.

BM, Taliban yönetimine yeni kararnameyi kadınlar ve kız çocuklarının haklarını koruyacak şekilde yeniden düzenleme çağrısı yaparken, çocuk yaşta evlilikleri meşrulaştırabilecek tüm maddelerin kaldırılmasını istedi.