Silêmanî - Günümüzde toplumun temel yapısı olan aile, önemli değişimlerden geçiyor. Bu değişimlerin en dikkat çekenlerinden biri boşanma oranlarındaki artış ve bazı erkeklerin ikinci evliliğe yönelmesi. Birbiriyle bağlantılı bu iki konu, uzmanlar, yasa yapıcılar ve vatandaşlar arasında yoğun tartışmalara yol açıyor.

Bu iki olgu bir çok açıdan değerlendiriliyor:

Hukuki boyut

Çok eşlilik bazı yasalarda şartlara bağlı olarak izinli olsa da bu şartlar pratikte çoğu zaman uygulanmıyor. Boşanma ise yasal bir hak olarak tanınsa da özellikle kadınlar, ekonomik ve sosyal destek eksikliği nedeniyle ciddi zorluklarla karşılaşıyor.

Toplumsal boyut

Tepkiler farklılık gösteriyor. Bazıları çok eşliliği olağan bir hak olarak görürken, birçok kişi bunu eşitsizlik ve aile yapısının bozulması olarak değerlendiriyor. Boşanma da bazı çevrelerde özellikle kadın tarafından talep edildiğinde olumsuz karşılanıyor.

Psikolojik boyut

Çok eşlilik güvensizlik duygusu, ayrılık ve duygusal yıkıma yol açabiliyor. Boşanma ise kimi zaman bir çözüm olsa da depresyon ve kaygı gibi psikolojik sorunlara neden olabiliyor. Çocuklar ise çoğu zaman bu değişimlerin sessiz mağdurları oluyor ve derin etkileniyor.

2025 Kürdistan Bölgesi verileri

Adalet kurumlarına göre ikinci evlilik izni 107 vaka ile raporlarda yer alıyor. Resmi nikah olmayan evlilik ise 3 bin 119 vaka. Kadın hakları aktivisti Kejal Abdulqadir, aile kurumunun sevgi ve karşılıklı anlayış üzerine kurulması gerektiğini belirterek, bu bağ ortadan kalktığında tarafların şiddete başvurmadan ayrılması gerektiğini söyledi. Aksi halde boşanma sürecinin şiddet ve hatta cinayetlere kadar varan sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.

Kejal Abdulqadir’e göre Kürt toplumunda ataerkil zihniyet ve boşanmayı zorlaştıran gelenekler, kadınları şiddet, baskı ve hatta intihara sürüklüyor. Toplumun kendisi de çoğu zaman bu şiddet olaylarının dolaylı nedeni haline geliyor.

‘Siyasi İslam ve medya çok eşliliği teşvik ediyor’

Kejal Abdulqadir, Kürdistan Bölgesi’ndeki bazı medya kuruluşlarının çok eşliliği yaygınlaştırarak toplumun yapısını bozduğunu söyledi. Medyada sık sık çok eşlilik örneklerinin gösterilmesinin erkekleri bu uygulamaya teşvik ettiğini belirtti. Aktiviste göre medya, siyasi iktidarların etkisiyle toplumu meşgul ederek gerçek kültürel değerleri zayıflatmayı amaçlıyor. Ayrıca ekonomik koşulların da zengin erkeklerin birden fazla evlilik yapmasını kolaylaştırdığı ifade edildi.

Kejal Abdulqadir konuşmasının sonunda, geleneksel Kürt toplumunda çok eşliliğin hiçbir zaman bir övünç kaynağı olmadığını, yalnızca ciddi hastalık gibi zorunlu durumlarda başvurulan bir yöntem olduğunu hatırlatarak, günümüzde bu durumun normalleştirilmesine karşı mücadele ettiklerini söyledi.