BAHARİN LEHİB

Kabil - Kabil’in güneyinde yer alan Çahar Asiab ilçesi, Kabil vilayetinin önemli idari bölgelerinden biridir. Afganistan’ın diğer bölgelerinde olduğu gibi burada da Peştunlar, Tacikler ve Hazarlar gibi farklı etnik gruplar birlikte yaşamaktadır.

1978 darbesi ve Sovyet işgalinin ardından, ülkenin birçok yerinde olduğu gibi bu ilçeye de radikal gruplar sızmaya başladı. Bu dönemde, “Kabil Kasabı” ve “Roket Adam” lakaplarıyla bilinen Hizb-i Gulbuddin Hekmatyar, bölgedeki eğitimsiz gençleri kendi saflarına çekerek etkisini artırdı.

Gulbuddin Hekmatyar’ın takipçileri, eğitimli ve aydın kesimi hedef alarak birçok kişiyi öldürdü. Eğitimlerine devam etmek isteyen kız çocuklarına yönelik asitli saldırılar da bu dönemde yaşandı. Tezgamlar rejimi döneminde, Gulbuddin Hekmatyar’ın ana üssü Çahar Asiab’da bulunuyordu. Bu süreçte, Pakistan’dan Afganistan’a gönderilen gıda yardımlarının bölgeden geçişi engellendi ve bu yardımların Kabil’in diğer bölgelerine ve illere ulaşmasına izin verilmedi. Ayrıca Gulbuddin Hekmatyar’ın emriyle Kabil şehrine yaklaşık bin roket atıldı. Bu nedenle halk ona "Roket Adam" lakabını taktı.

Farklı etnik gruplar arasında bölünme

1997’de Taliban’ın ilk iktidar döneminin başlamasıyla birlikte, bu bölgedeki durum yeni bir şiddet evresine girdi. Taliban, bazı gençleri motosikletlerle ülkenin kuzeyine götürerek, o bölgelerdeki tarım arazileri, evler ve üzüm bağlarının tahrip edilmesinde kullandı. Bu saldırıların ardından duvarlara “Fath Jawan Chahar Asyab” (Çahar Asiab’ın genç fatihi) şeklinde sloganlar yazıldı. Bu tür davranışlar, Afganistan’daki farklı etnik gruplar arasında bölünme ve düşmanlığı artırarak bölge halkının tepkisine yol açtı.

Kadınlar özgürlüklerinden mahrum kaldı

2002 yılında, ABD’nin Afganistan’a girmesi ve yeni bir sistemin kurulmasıyla birlikte, diğer milyonlarca Afganistanlı kadın gibi Çahar Asiab ilçesindeki kadınlar da aile ve toplum içindeki yerlerini güçlendirmeye ve eğitimlerine devam etmeye çalıştı. Ancak Taliban’ın yeniden iktidara gelmesiyle birlikte, bu bölgedeki kadınlar da güvenlik ve özgürlüklerinden büyük ölçüde mahrum kaldı ve birçoğu evlerine kapanmak zorunda kaldı.

Baskı altında eğitimini tamamladı

Kısa bir süre önce bu bölgeye yaptığımız bir gezi sırasında, hayattaki zorluklara rağmen daha iyi bir gelecek için çabalamayı sürdüren bir kadınla tanıştık. Çahar Asiab’da öğretmenlik yapan Shamsa Sharaf, farklı dönemlerde yaşadıklarını anlatarak, “Bu bölgedeki çeşitli devlet okullarında uzun yıllar öğretmenlik yaptım. İlk Taliban rejiminin çöküşünden sonra ben ve birkaç kadın arkadaşım 12. sınıfı tamamlayabildik. Mevcut koşullar nedeniyle eğitimimize devam edemedik, daha sonra akademik seviyemizi geliştirmek ve eğitim yöntemlerine daha hakim olmak için çaba göstermeye devam ettik ve eğitimci oldum” dedi.

‘Okullara Taliban ile bağlantılı yöneticiler atandı’

Son dönemde yaşanan değişimlerin eğitim sistemini olumsuz etkilediğine dikkat çeken Shamsa Sharaf, “Yüksek eğitim almış birçok kadın öğretmen çeşitli gerekçelerle görevden alındı ve yerlerine yeterli eğitimi olmayan kişiler getirildi. Okul yöneticileri de değiştirilerek yerlerine Taliban’la bağlantılı kişiler atandı. Bu durum okullardaki düzen ve disiplini ciddi şekilde bozdu. Okul yılının başında yapılan bir toplantıda Taliban üyesi olan müdürün sergilediği tavırlar oldukça rahatsız ediciydi. Resmi toplantıda ayaklarını masaya koyup konuştu. Öğretmenlerin uzmanlık alanları dikkate alınmadan ders dağılımı yapıldı. Dari dili öğretmeni olmama rağmen farklı dersler vermem istendi, hatta bir süre sonra İngilizce ve Peştuca da öğretmem önerildi. Bunun mümkün olmadığını açıkladığımda ise bana, ‘Hepsinin grameri var’ şeklinde basit bir yanıt verildi” ifadelerinde bulundu.

‘Bir gün bu hükümet çökecek’

Ayrıca bazı Taliban üyesi öğretmenlerin davranışlarını eleştiren Shamsa Sharaf, “Bu kişiler erkek öğrencilere hakaret içeren sözler söylüyor ve görünüşlerine, kişisel hijyenlerine dikkat etmiyor. Bazıları kadın öğretmenlerle iletişimde de uygunsuz tavırlar sergiliyor, bu da ciddi rahatsızlık yaratıyor. Bu nedenle kadın öğretmenler onlarla konuşmak istemiyor. Bir süre önce okul müdürü, üçüncü bir evlilik yapmayı planladığını ve öğretmenlerden bekar olan varsa evlilik teklif edeceğini söyledi. Biz de evli olduğumuzu belirttik. Eminim ki bu durum uzun sürmeyecek. Bir gün bu hükümet de çökecek ve kadınların liderlik rolü üstleneceği bir sistem kurulacak” diye belirtti.