إيمان سمير علی

مصر- تمایل رفیده حماد برای راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی، صرفاً به دنبال یافتن منبع درآمد نبود، بلکه از یک نیاز شخصی در دوران اقامتش در اسکندریه شکل گرفت. او زمانی که دخترش را به یکی از کلاس‌های باله می‌برد، متوجه شد همان مجموعه هم‌زمان برای مادران کلاس یوگا برگزار می‌کند.

این ایده توجه او را جلب کرد؛ مادر به‌جای اینکه تا پایان تمرین فرزندش منتظر بماند، می‌توانست از این زمان برای ورزش استفاده کند. وقتی رفیده به اسیوط بازگشت، به دنبال مکانی با چنین تجربه‌ای گشت، اما چیزی پیدا نکرد؛ به‌ویژه اینکه در آن زمان بسیاری از باشگاه‌های ورزشی مخصوص مردان بودند یا تنها در ساعات مشخصی به زنان خدمات می‌دادند.
 

      

از رؤیای کودکی تا تحقق یک آرزو

از همین‌جا بود که رفیده حماد، فارغ‌التحصیل رشته بازرگانی به زبان انگلیسی، به فکر راه‌اندازی کسب‌وکاری افتاد که یک باشگاه ورزشی برای زنان را با مدرسه آموزش باله به کودکان ترکیب کند.

او در سال ۲۰۱۵ با امکانات محدود کار خود را آغاز کرد و در ابتدا دختران خودش و چند تن از دوستانش را پذیرفت. آموزش باله به کودکان در اسیوط در آن زمان ایده‌ای تقریباً تازه بود و این نوع فعالیت در صعید مصر چندان رواج نداشت.

این ایده در ابتدا با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شد. برخی او را تشویق کردند و آن را تجربه‌ای تازه و متفاوت دانستند، اما عده‌ای دیگر توصیه کردند از این کار منصرف شود؛ زیرا معتقد بودند جامعه ممکن است باله را بیشتر نوعی رقص بداند تا ورزش و هنر.
         

با این حال، علاقه رفیده حماد به باله به دوران کودکی‌اش بازمی‌گشت. او از کودکی اجراهای باله را از تلویزیون تماشا می‌کرد و مجذوب زیبایی و ظرافت این هنر بود. آرزو داشت در کودکی در سوهاج امکان یادگیری باله را داشته باشد و می‌گوید همین احساس یکی از دلایلی بود که باعث شد بر ایده خود پافشاری کند تا کودکان صعید مصر فرصتی را تجربه کنند که خودش در کودکی از آن محروم بود.

 

کمبود مربی متخصص و آغاز یک مسیر تازه

این پروژه در آغاز با چالش‌های متعددی روبه‌رو بود که مهم‌ترین آنها نبود مربیان متخصص باله در اسیوط بود. استفاده از مربیان قاهره نیز به‌دلیل تعداد کم کودکان و محدودیت‌های مالی دشوار بود.

برای حل این مشکل، رفیده از دانشجویان دانشکده تربیت بدنی کمک گرفت؛ دانشجویانی که در درس «عملکرد حرکتی و هنری» آموزش‌هایی درباره اصول باله و برخی حرکات پایه دریافت می‌کردند.

با افزایش استقبال، تعداد کودکان بیشتر شد و مدرسه به مرحله‌ای رسید که فهرست انتظار داشت. در ادامه، رفیده توانست یک مربی متخصص از مؤسسه باله قاهره را به همکاری دعوت کند؛ مربی‌ای که در اپرای مصر نیز فعالیت داشت. حضور او کیفیت آموزش را ارتقا داد و امکان تهیه لباس، کفش و دیگر تجهیزات مورد نیاز برای تمرین و اجرا را فراهم کرد.

 

چالش‌های اجتماعی در صعید مصر

مدرسه در کنار چالش‌های فنی، با موانعی ناشی از برخی سنت‌ها و نگرش‌های اجتماعی در صعید مصر نیز روبه‌رو شد.

رفیده می‌گوید هنگام ثبت‌نام کودکان، پرسش برخی خانواده‌ها همیشه درباره تخصص و تجربه مربی نبود، بلکه اغلب می‌پرسیدند: «مربی مرد است یا زن؟» برخی خانواده‌ها اصرار داشتند دخترانشان حتماً زیر نظر مربی زن آموزش ببینند و در بعضی موارد، اگر مربی مرد بود، از ثبت‌نام فرزندشان خودداری می‌کردند.

او این مسئله را بازتاب برخی ملاحظات اجتماعی در صعید مصر می‌داند، اما تأکید می‌کند که این نگاه شامل همه خانواده‌ها نمی‌شود و بسیاری از خانواده‌ها از این تجربه حمایت کرده و سال‌ها دخترانشان را به مدرسه فرستاده‌اند.

 

از انتقادهای اجتماعی تا گسترش فعالیت

فعالیت این مدرسه از انتقادهای اجتماعی، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی، نیز در امان نماند. برخی پست‌های مربوط به تمرین‌ها و اجراهای باله با واکنش‌های منفی مواجه می‌شد و حتی بعضی افراد خانواده‌ها و کودکانی را که در این فعالیت شرکت می‌کردند مورد انتقاد قرار می‌دادند.

رفیده ترجیح داد وارد درگیری با منتقدان نشود و معتقد است هر فردی حق دارد با این ایده موافق نباشد یا در آن شرکت نکند، اما حق ندارد دیگران را به‌دلیل انتخاب‌هایشان مورد توهین قرار دهد.

او می‌گوید تجربه در عمل متفاوت بوده و بیشتر خانواده‌هایی که کودکانشان را در مدرسه ثبت‌نام کرده‌اند، از این فعالیت حمایت کرده‌اند. برخی کودکان نیز سال‌ها به تمرین و شرکت در اجراها ادامه داده‌اند.

رفیده حماد در کنار مدرسه باله، از طریق مجموعه «فیتنس اند گالری» فعالیت‌های ورزشی مختلفی برای زنان و کودکان ارائه می‌دهد؛ از تمرین با وزنه و آمادگی جسمانی گرفته تا ورزش‌های هوازی و یوگا. این مجموعه گاهی میزبان برنامه‌هایی برای زنان و خانواده‌ها، از جمله عرضه لباس، محصولات خانگی و پوشاک کودکان نیز هست.

از زمان آغاز فعالیت مدرسه در سال ۲۰۱۵، تعداد باشگاه‌های ورزشی در اسیوط افزایش یافته و سالن‌های ویژه زنان نیز بیشتر شده‌اند. با این حال، رفیده می‌گوید ماهیت پروژه او با باشگاه‌های معمولی متفاوت است و تمرکز آن بر تمرین‌های حرکتی، وزنه، آمادگی جسمانی، کاردیو و یوگا است.

او ادامه فعالیت پروژه برای بیش از ۱۰ سال را موفقیتی مهم می‌داند؛ به‌ویژه اینکه برخی زنان از سال‌های نخست مشتری این مجموعه بوده‌اند و برخی کودکان نیز از سنین پایین وارد مدرسه شده و تا سنین بالاتر به فعالیت خود ادامه داده‌اند.
         

با وجود این موفقیت‌ها، رفیده همچنان تلاش می‌کند مدرسه باله در تمام طول سال فعال باشد. به گفته او، استقبال از باله هنوز در مقایسه با ورزش‌هایی مانند ژیمناستیک کمتر است؛ ژیمناستیک در صعید مصر رواج بیشتری دارد و در طول سال مسابقات و برنامه‌های مختلفی برای آن برگزار می‌شود. در مقابل، باله همچنان به شمار بیشتری از کودکان علاقه‌مند نیاز دارد تا فعالیت مدرسه در تمام طول سال پایدار شود.

رفیده حماد پس از بیش از ۱۲ سال فعالیت، همچنان هدف تازه‌ای را دنبال می‌کند: گسترش آموزش و تمرین باله میان کودکان صعید مصر و تبدیل مدرسه‌ای که تاکنون فعالیتی فصلی داشته، به مجموعه‌ای فعال در تمام طول سال.