زنان در سیاست؛ از کلیشهها تا توانمندسازی واقعی
زنان فعال در عرصهی سیاست با چالشهای فراوانی روبهرو هستند که بسیاری از آنان را به کنارهگیری از این حوزه سوق میدهد. با این حال، زنان زیادی وجود دارند که با وجود همهی موانع، ایستادگی میکنند تا حق زن برای حضور و فعالیت سیاسی را به رسمیت بشناسانند.
نجوی راهم
الجزایر - بحث دربارهی حضور زنان در سیاست، چه در سطح جهانی و چه در الجزایر، همواره با پیشداوریها و نگاههای کلیشهای همراه بوده است؛ نگاههایی که حضور زنان را در فضای عمومی دشوار و محدود میکند.
سرور امیره لبیض، عضو شورای ملی حزب تجمع ملی دموکراتیک، بر این باور است که این تصویر کلیشهای نتیجهی انباشتهای تاریخی و عملکرد ضعیف برخی نمایندگان زن در شوراها و احزاب، بههمراه نقش رسانهها در بازتولید این نگاههاست؛ عواملی که در مجموع، اعتماد جامعه به توانایی زنان در عرصهی سیاست را کاهش دادهاند.
کلیشههای محدودکننده
به گفتهی سرور لبیض، مشکل تنها به نگرش جامعه محدود نمیشود، بلکه ساختار احزاب سیاسی نیز در شکلگیری این وضعیت نقش دارد. در بسیاری از احزاب، نقش زنان به کمیتههای صوری یا فعالیتهای تشریفاتی محدود میشود و فرصت واقعی برای مشارکت در تصمیمگیری و پذیرش مسئولیتهای رهبری در اختیار آنان قرار نمیگیرد.
او میافزاید که با گسترش شبکههای اجتماعی، این موانع شکل تازهای به خود گرفتهاند؛ چرا که زنان سیاستمدار بیش از گذشته در معرض توهین، تخریب و آزارهای مجازی قرار میگیرند. همین فشارها باعث میشود برخی از آنان ترجیح دهند در «منطقهی امن» باقی بمانند و وارد میدان اصلی سیاست نشوند.
وی همچنین به کمبود آموزش سیاسی هدفمند برای زنان نخبه در درون احزاب اشاره میکند؛ کمبودی که چالشها را تشدید کرده و مسیر دستیابی زنان به مناصب اجرایی و مدیریتی را دشوارتر میسازد.
برابری قانونی؛ گامی لازم اما ناکافی
سرور لبیض تأکید میکند که تصویب اصل برابری در فهرستهای انتخاباتی از سوی رئیسجمهوری، اقدامی مهم در حوزهی قانونگذاری به شمار میآید. این اقدام نهتنها به افزایش حضور عددی زنان کمک کرده، بلکه حضور آنان را در کارزارهای انتخاباتی، نشستها، همایشها و مقرهای احزاب سیاسی به امری عادی و پذیرفتهشده تبدیل کرده است.
با این حال، او خاطرنشان میکند که با وجود این دستاوردها، میزان نمایندگی زنان در پارلمان همچنان پایین است؛ موضوعی که نشان میدهد قانونگذاری بهتنهایی کافی نیست و بدون ارادهی واقعی احزاب برای سرمایهگذاری در آموزش و توانمندسازی زنان، تغییر پایدار شکل نخواهد گرفت.
مسیر دستیابی به رهبری واقعی
او در توضیح تجربهی خود در حزب تجمع ملی دموکراتیک میگوید که نظام سهمیهبندی داخلی این حزب، حضور مؤثر زنان را در ساختارهای اجرایی تضمین کرده و مسئولیتهای واقعی در حوزههای رسانه، سازماندهی و مدیریت به آنان واگذار شده است؛ نه اینکه نقش آنان صرفاً به کمیتههای زنان یا فعالیتهای نمایشی محدود شود.
به گفتهی وی، ایجاد مراکز پژوهش و مطالعات (اندیشکدهها) و برگزاری کارگاههای منطقهای و ملی، نقش مهمی در پرورش ایدهها، تقویت تفکر انتقادی و آمادهسازی زنان برای مشارکت فعال در زندگی سیاسی دارد و ابزارهای عملی و فکری لازم را در اختیار آنان قرار میدهد.
در پایان، سرور لبیض تأکید میکند که زنان توانایی رسیدن به بالاترین مناصب را دارند و آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، اراده و شایستگی است، نه جنسیت یا جایگاه اجتماعی. به گفتهی او، تجربهی شخصی نشان میدهد که پشتکار میتواند مسیر موفقیت را برای هر زنی از مناطق کوچک یا دورافتاده، هموار کند.