سلمی الرشید

سودان - با ورود درگیری‌ها در سودان به چهارمین سال پیاپی، این کشور همچنان با یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های انسانی جهان روبه‌روست. بحران هر روز عمیق‌تر می‌شود؛ خدمات عمومی به‌شدت فروپاشیده، تلفات انسانی و خسارات مادی افزایش یافته و موج آوارگی گسترده‌تر شده است، در حالی که هنوز راه‌حل سیاسی روشنی برای پایان دادن به این رنج‌ها وجود ندارد.

در همین چارچوب، کمپین «عدالت جنسیتی» روز سه‌شنبه ۱۴ آوریل نشستی آنلاین با عنوان «زنان در زمان جنگ؛ از نقض تا عدالت جنسیتی» از طریق زوم برگزار کرد که در آن شماری از فعالان و کارشناسان حقوق بشر حضور داشتند.

مدیریت این نشست را یاسمین ابن‌عوف، فعال حقوق زنان، بر عهده داشت. او در کنار محاسن عبدالقادر عوض (پژوهشگر مسائل زنان)، میرفت محمد آدم (فعال حقوق زنان دارای معلولیت) و ماجدة صالح (پژوهشگر عدالت جنسیتی) به بحث و تبادل نظر پرداخت.

یاسمین ابن‌عوف در آغاز نشست با تأکید بر شرایط بحرانی گفت: «آنچه امروز زنان با آن روبه‌رو هستند، فقط پیامدهای جنگ نیست، بلکه نقض‌های سازمان‌یافته‌ای است که کرامت انسانی را هدف قرار می‌دهد و ما را ناگزیر می‌کند فوراً برای ایجاد مسیرهای واقعی حفاظت و عدالت اقدام کنیم.»

محاسن عبدالقادر عوض نیز به پیامدهای اجتماعی جنگ اشاره کرد و گفت جنگ فقط امنیت را از بین نمی‌برد، بلکه زندگی زنان را زیر فشار فقدان، آوارگی و مسئولیت‌های سنگین دگرگون می‌کند؛ به‌طوری که بسیاری از زنان به ستون اصلی حفظ خانواده‌هایشان تبدیل می‌شوند.

میرفت محمد آدم نیز به وضعیت زنان دارای معلولیت پرداخت و توضیح داد که در زمان درگیری‌ها، این گروه بیش از دیگران به حاشیه رانده می‌شوند و به دلیل تبعیض و نبود دسترسی به خدمات، با مشکلاتی دوچندان روبه‌رو هستند؛ موضوعی که نیازمند توجهی عادلانه‌تر و فراگیرتر است.

ماجدة صالح نیز بر اهمیت عدالت جنسیتی به‌عنوان راهی برای تغییر تأکید کرد و گفت این نوع عدالت یک خواسته صرفاً نظری نیست، بلکه ضرورتی برای بازگرداندن تعادل به جامعه است؛ روندی که با احقاق حق قربانیان آغاز می‌شود و با مشارکت کامل زنان در صلح‌سازی به نتیجه می‌رسد.

در این نشست، به انواع مختلف نقض‌ها نیز پرداخته شد؛ از جمله خشونت مبتنی بر جنسیت، پیامدهای آوارگی و فروپاشی خدمات اساسی که همگی وضعیت زنان را آسیب‌پذیرتر کرده و رنج آنان را افزایش داده‌اند.

شرکت‌کنندگان همچنین درباره پیامدهای روانی و اقتصادی جنگ گفت‌وگو کرده و تاکید کردند زنان به‌دلیل از دست دادن منابع درآمد و از هم پاشیدن شبکه‌های حمایتی، با فشار مضاعف مواجه هستند.   

در بخش مربوط به حفاظت و پاسخگویی، حاضران بر ضرورت ایجاد سازوکارهای مؤثر برای حمایت از زنان، ثبت و مستندسازی دقیق نقض‌ها، و پایان دادن به مصونیت عاملان تأکید کردند. همچنین بر لزوم ارائه حمایت‌های روانی و اجتماعی به بازماندگان نیز تأکید شد.

در پایان، این نشست با چند توصیه مهم از جمله حمایت از ابتکارهای زنان، افزایش تلاش‌های داخلی و بین‌المللی برای حفاظت از آنان، و ایجاد فضاهای امن برای شنیدن صدای زنان به کار خود پایان داد. این اقدامات گامی اساسی در مسیر تحقق عدالت و برقراری صلح پایدار به شمار می‌روند.

این نشست بخشی از تلاش‌های مستمر برای ارائه رویکردهایی عادلانه‌تر است؛ رویکردهایی که حقوق زنان را در مرکز پاسخ‌های بشردوستانه و روندهای صلح قرار می‌دهند.