تونس؛ اعتراضهای گسترده در سالگرد جمهوری علیه بحرانهای سیاسی و معیشتی
در تونس، همزمان با سالگرد جمهوری، صدها شهروند با برگزاری تجمعهای اعتراضی، نسبت به تشدید بحرانهای اقتصادی و معیشتی، قطع آب و برق، افزایش فقر و بیکاری و محدود شدن آزادیهای مدنی اعتراض کردند.
تونس- روز شنبه ۲۵ ژوئیه، همزمان با سالگرد روز جمهوری، شاهد راهپیمایی گستردهای با حضور جوانان و گروههای جامعه مدنی بود. معترضان با انتقاد از وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور، نسبت به گرانی، قطعی آب و برق، بیکاری و کاهش آزادیهای مدنی اعتراض کردند.
از «مهد انقلاب» تا سرخوردگی
تحولات اعتراضی تونس را نمیتوان جدا از میراث تاریخی این کشور خواند. تونس در سال ۲۰۱۱ با آغاز انقلاب و جنبشهای موسوم به «بهار عربی»، به نمادی از تغییر مسالمتآمیز تبدیل شد. در سالهای پس از انقلاب نیز این کشور گامهایی در مسیر گذار دموکراتیک برداشت و آزادی بیان و مطبوعات در آن گسترش یافت. با این حال، پس از انتخابات سال ۲۰۱۹ و روی کار آمدن قیس سعید، امیدهای اولیه بهتدریج جای خود را به سرخوردگی داد و کشور وارد یکی از دشوارترین دورههای خود پس از استقلال شد.
بحران خدمات عمومی و روایتهای تلخ
بحران تنها به عرصه سیاسی محدود نمانده و زندگی روزمره مردم را نیز تحت تأثیر قرار داده است. قطعی آب و برق، گرانی و ضعف خدمات درمانی از جمله مشکلات اصلی شهروندان عنوان شده است. سازمان پزشکان جوان نیز از مرگ ۱۵۰ تا ۲۰۰ نفر در بیمارستانهای دولتی خبر داده و اعلام کرده است که قطع برق، از کار افتادن تجهیزات حیاتی و ضعف نظام درمانی، به مرگهای دیگری در خانهها منجر شده است.
نجات عرعاری، فعال زنان و حقوق بشر، در این راهپیمایی گفت که تونس با بحرانهای پیدرپی روبهروست و حقوق اساسی شهروندان، از کرامت و آزادی گرفته تا عدالت اجتماعی و حقوق اقتصادی، بهطور جدی تضعیف شده است. او گفت مردم در مناطق مختلف با تاریکی، تشنگی، فقر و محرومیت دستوپنجه نرم میکنند و برخی بیماران نیز به دلیل نبود دارو جان خود را از دست میدهند.
عزیزه، یکی دیگر از شهروندان حاضر در تجمع، با انتقاد از گرانی و مشکلات معیشتی گفت برخی خانوادهها به دلیل ناتوانی مالی، فرزندان خود را از مدرسه خارج کردهاند. او همچنین از وضعیت سالمندان و بیمارانی گفت که توان تأمین هزینه درمان و دارو را ندارند. به گفته او، بیکاری و فقر، بهویژه در میان جوانان، افزایش یافته و بسیاری حتی توان تأمین نیازهای اولیه زندگی را ندارند.
کمبود ابتداییترین امکانات زندگی
زینب مرايحی، همسر یک زندانی سیاسی، نیز با حضور در این تجمع گفت مردم دیگر توان تحمل شرایط موجود را ندارند و با کمبود ابتداییترین امکانات، از جمله آب و برق، مواجهاند.
او همچنین وضعیت زندانهای تونس را «بسیار بد و فاجعهبار» توصیف کرد و گفت زندانیان با گرمای شدید، نبود تهویه مناسب و قطعی مکرر آب آشامیدنی روبهرو هستند و در شرایط کمآبی، برای تأمین آب مورد نیاز خود با مشکلات جدی مواجهاند.
کاهش آزادیهای مدنی و فشار اقتصادی
از ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۱، آزادیهای مدنی در تونس بهشدت کاهش یافته است. این کشور در شاخص آزادی مطبوعات سال ۲۰۲۵ در رتبه ۱۲۹ از میان ۱۸۰ کشور قرار گرفته و دستکم چهار روزنامهنگار همچنان در بازداشت هستند. همچنین تعطیلی نهاد دسترسی به اطلاعات در اوت ۲۰۲۴، محدودیتهای بیشتری بر فعالیت رسانهای ایجاد کرده است.
با وجود کاهش نرخ تورم به پنج درصد در سپتامبر ۲۰۲۵، شهروندان همچنان با افزایش قیمتها و کاهش قدرت خرید مواجهاند. نرخ بیکاری نیز بیش از ۱۶ درصد و در میان فارغالتحصیلان دانشگاهی حدود ۳۸ درصد اعلام شده است.
در حوزه حقوق زنان نیز سازمانهای فمینیستی از عقبگردهایی پس از حذف اصل برابری جنسیتی در قانون اساسی ۲۰۲۲ و افزایش فشار بر فعالان و مدافعان حقوق زنان خبر دادهاند.