تشدید بحران منطقهای در خاورمیانه؛ کوردها مهره سیاسی نیستند بلکه عاملیت دارند
مرال دانش بشتاش با اشاره به اینکه مردم ایران تلاش میکنند با ادامه برپایی اعتراضات، نظام را تغییر دهند، میگوید مداخله مداخله نظامی نمیتواند برای مردم ایران دموکراسی و برای زنان آزادی به ارمغان بیاورد. او کوردها را دارای عاملیت سیاسی میداند.
الیف آکگول
استانبول - حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران ادامه دارد؛ در مقابل، ترکیه در حال تقویت سامانههای دفاعی خود است و برای کردها فرصتی تاریخی برای رهایی به وجود آمده است. مسیر مسئله کردها با گسترش جنگ منطقهای که در کردستان جریان دارد در حال تغییر است.
مرال دانش بشتاش، سخنگوی مشترک «کنگره جوامع دموکراتیک» (HDK)، جنگ جاری در خاورمیانه را نوعی جنگ جهانی سوم توصیف کرد. به گفته او، این فقط یک تنش منطقهای نیست، بلکه بحرانی چندلایه است که پیامدهای جهانی و آثار اقتصادی ملموسی به همراه دارد.
بشتاش درباره این موضوع گفت تشدید جنگ بهطور مستقیم بر توازن سیاسی خاورمیانه، سیاست خارجی ترکیه و بحثهای مربوط به دموکراسی داخلی تأثیر میگذارد. او تأکید کرد که روند حل مسئله کوردها باید مستقل از تحولات منطقهای ارزیابی شود و به پیشینه تاریخی مبارزه کوردها در کشورهای منطقه اشاره کرد.
«ما در حال تجربه یک جنگ جهانی هستیم»
او درباره گستره درگیریهای خاورمیانه و توازن قدرتهای جهانی گفت که نباید تحولات منطقه را صرفاً بهعنوان نزاع میان دو کشور دید: «در واقع ما در قلب یک جنگ گسترده قرار داریم. جنگی که در خاورمیانه جریان دارد را نمیتوان صرفاً حمله آمریکا و اسرائیل به ایران دانست. ایران نیز حملات شدیدی به کشورهای خلیج انجام میدهد و حزبالله لبنان هم وارد این جنگ شده است. در واقع ما با یک جنگ جهانی روبهرو هستیم. این جنگ بهویژه از نظر اقتصادی همه را تحت تأثیر قرار میدهد. جهان اکنون به دلیل اختلال در ارسال محمولههای نفتی ناشی از بسته شدن تنگه هرمز در حالت آمادهباش قرار دارد.»
او افزود: «حتی خود ترامپ هم اخیراً اظهاراتی متناقض مطرح میکند. به نظر میرسد جهان به رویکرد متناقض رئیسجمهور آمریکا عادت کرده و دیگر کسی از سخنان او شگفتزده نمیشود. یک روز میگوید عقبنشینی میکنیم، روز دیگر میگوید تا پایان ادامه میدهیم. روز بعد، در کمتر از ۲۴ ساعت، میگوید همه اهداف را محقق کردهایم. در واقع این سخنان ساده و متناقض درباره جنگی که ویرانی عظیمی به بار آورده، زندگی و آینده میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار داده و بسیاری از کشورها را درگیر کرده است، وضعیت جهان و شرایط سیاسی کنونی را نشان میدهد.»
«کشوری را نمیتوان با بمب دموکراتیک کرد»
مرال بشتاش تأکید کرد که مداخلههای نظامی علیه ایران نه دموکراسی میآورد و نه آزادی. او گفت انتقاد از نظام ایران باید از طریق مبارزه مردم برای آزادی صورت گیرد، نه از راه دخالت خارجی: «نمیتوان کشوری را با حمله موشکی، بمب و انواع سلاحهای سنگین اصلاح کرد. حتی اگر شدیدترین حملهها علیه ایران انجام شود، آیا آزادیها در ایران شکوفا خواهد شد؟ آیا دولت دموکراتیکتر میشود؟ نمیتوان کشوری را با بمبها، سامانههای اس-۴۰۰، جنگندههای اف-۳۵ و موشکها دموکراتیک کرد.»
او توضیح داد: «ما درباره کشوری با جمعیت ۹۰ میلیون نفر صحبت میکنیم. بنابراین باید تاریخ جمهوری اسلامی ایران را با دقت بررسی کرد، زیرا دارای پیشینه تاریخی و تجربه عمیق حکومتی است. در این زمینه میبینیم که این حملات نهتنها نتیجه مثبتی نداشته بلکه وضعیت را پیچیدهتر کرده و تضادها و تنشها میان کشورها را افزایش داده است. ذخایر اقتصادی، بازار انرژی و کل جهان از این وضعیت آسیب میبینند.»
او افزود که مخالفت با دخالت خارجی به معنای حمایت از نظام روحانیون در ایران نیست. او ضمن انتقاد از نظام سیاسی ایران، دخالت خارجی را نیز رد کرد: «ما بهعنوان کنگره جوامع دموکراتیک بهشدت با مداخله آمریکا و اسرائیل مخالفیم و بر اساس اصول خود هرگز نمیتوانیم آن را توجیه کنیم. اما این نباید بهمعنای حمایت از نظام ملایان تلقی شود. در ایران امسال در تظاهرات گسترده، مردم با کشتار روبهرو شدند و ایران به «جمهوری اعدام» معروف شده است. نظامی وجود دارد که بهطور مداوم کردها و مخالفان را اعدام میکند.»
او به انقلاب «ژن، ژیان، ئازادی» پس از کشته شدن دختر کورد ژینا امینی اشاره کرد و گفت: «موج بزرگی از اعتراضات شکل گرفت و جنبشهای زنان در سراسر جهان شعار زن، زندگی، آزادی را پذیرفتند. ما از مردم ایران میخواهیم در محیطی آزاد، برابر و دموکراتیک زندگی کنند و البته خواستار تغییر و تحول هستیم.»
«سیاست خارجی ترکیه دچار نوسانات خطرناک شده است»
مرال بشتاش در ارزیابی سیاستهای دفاعی ترکیه و روابط آن با ناتو گفت در سیاست خارجی ترکیه تناقضهایی وجود دارد و طرح خرید سامانههای دفاع هوایی پاتریوت از ناتو در زمان جنگ، نشانهای از نبود سیاست خارجی منسجم است.
او گفت: «در چنین جهانی، کشورها حق دارند از خود دفاع کنند و نمیتوان این را نادیده گرفت. در نهایت دولت از شهروندان خود محافظت میکند. البته دولت وظیفه دارد از جامعه و مردمی که در آن زندگی میکنند محافظت کند و طبیعتاً ممکن است نگرانیهایی درباره سقوط موشکها وجود داشته باشد.»
او اشاره کرد که احتمال سقوط موشکها در برخی مناطق ترکیه، بهویژه نزدیک مرزها، بیشتر است، اما مسئله به این سادگی نیست: «به نظر من ترکیه در سیاست خارجی خود دچار نوسانات خطرناکی شده و این مدتهاست ادامه دارد. از یک سو میگوید ما کشوری قدرتمند با توان دفاعی بالا هستیم و این تا حدی درست است؛ ترکیه از نظر صنایع دفاعی یکی از قدرتمندترین کشورهای ناتو محسوب میشود. اما تصمیم آن برای تجدید تسلیحات پرسشهای زیادی ایجاد میکند.»
«ما سیاست خارجی منسجمی نداریم»
او در ادامه درباره سیاست تسلیحاتی ترکیه گفت:«از یک طرف ترکیه عضو ناتو است و از طرف دیگر از آمریکا جنگندههای اف-۳۵ میخواهد؛ موضوعی که به داستانی بیپایان تبدیل شده است. چون آنها را دریافت نکرده، میگوید به سازمان همکاری شانگهای میپیوندم. عضو ناتو است اما سامانه اس-۴۰۰ را از روسیه میخرد. اکنون هم در بحبوحه جنگ میگوید موشکهای پاتریوت میخرم. یک شتابزدگی آشکار وجود دارد. به جای یک سیاست خارجی منسجم، ما شاهد سیاستی هستیم که بر اساس شرایط تغییر میکند.»
«نباید هرگز تاریخ کوردها را نادیده بگیریم»
مرال بشتاش تأکید کرد برای درک مواضع کوردهای روژهلات کوردستان در قبال حملات به ایران و جنگ خاورمیانه باید به تاریخ کوردها توجه کرد: «امروز جغرافیایی که آن را روژهلات کوردستان، روژآوا، باکور کوردستان و اقلیم باشور کوردستان مینامیم در واقع یک جغرافیاست؛ جغرافیای کوردستان که پس از جنگ جهانی اول توسط قدرتهای امپریالیستی تقسیم شد. مردم یک ملت در مرزهای کشورهای مختلف باقی ماندند. بنابراین پیش از هر چیز باید پذیرفت که میان این ملتها پیوندی مستقیم و قوی وجود دارد.»
او معتقد است دولتهای منطقه در برابر مطالبات حقوقی کوردها مقاومت میکنند و این مسئله ریشه تاریخی دارد: «بریتانیا، آمریکا، ترکیه، عراق و ایران همگی با این موضوع بر اساس همین پیشینه برخورد میکنند. مقاومت شدیدی در برابر پذیرش حقوق کوردهایی که در کشورهای خود شهروند هستند وجود دارد. امروز ایران حتی کوچکترین اعتراض کوردها را با اعدام پاسخ میدهد. اما این نگرانی بیاساس است و تنها راه کاهش آن پذیرش مطالبات کوردهاست؛ آنها نباید انتظار امتیاز از کسی داشته باشند.»
او همچنین گفت ترکیه همواره حضور کوردها در منطقه را مسئلهای امنیتی دانسته است: «متأسفانه ترکیه در این زمینه نگاه کاملاً متفاوتی دارد. هر جا در جهان یک کورد ظهور کند، ترکیه آن را تهدیدی برای موجودیت خود میداند. این موضوع قابل درک نیست، زیرا حقوق شهروندان کورد خود را به رسمیت نمیشناسد. بنابراین میگوید اگر کوردها در جایی آزادی به دست آورند، کوردهای داخل ترکیه هم آن را مطالبه خواهند کرد.»
«کوردها فقط مهرههای بازی نیستند»
در گزارشی از روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی آمده است که رئیسجمهور آمریکا دونالد ترامپ آماده حمایت از گروههایی است که برای سرنگونی نظام ایران مسلح شوند.
مرال بشتاش در واکنش به این موضوع گفت: «اغلب به کوردها فقط بهعنوان مهره یا ابزاری برای استفاده نگاه میشود. اما برعکس، کوردها دارای موضع سیاسی قویتر، آگاهی عمیقتر و توانایی بیشتری برای اداره امور هستند.»
او افزود: «بسیاری نصیحت میکنند، اما این مشاوران دوست واقعی نیستند؛ آنها همان کسانی هستند که حقوق کوردها را انکار میکنند و تنها نگرانیشان این است که اگر کوردها تصمیم درست بگیرند و به حقوق خود برسند چه خواهد شد. دوست واقعی ممکن است انتقاد یا حمایت کند، اما ما از سرزنش و ملامت خسته شدهایم.»
در پایان، مرال دانش بشتاش درباره تأثیر جنگ خاورمیانه بر حل مسئله کوردها گفت روند گذار دموکراتیک در ترکیه ادامه دارد و: «این روند میان بازیگران سیاسی داخل ترکیه در جریان است و یک بازیگر سیاسی وجود دارد که با او مذاکره میشود و او آقای عبدالله اوجالان است.»