تاریخ زنان کوردستان؛ چرا روایت زندگی زنان کمتر ثبت و آرشیو شده است؟
شیدا معروف، با اشاره به موانع اجتماعی و اقتصادی پیش روی زنان در ثبت تجربههایشان، بر ضرورت آرشیو زندگی و فعالیت زنان و نقش رسانهها در حفظ این بخش از تاریخ تأکید میکند.
دیرین رحیم
سلیمانی- شیدا معروف، نویسنده و مترجم،تأکید میکند زنانی که تاریخ زندگی خود را ثبت میکنند، میتوانند الگویی برای زنان نسلهای آینده باشند. به گفته او، نسلهای بعدی با خواندن این روایتها با تجربه زنانی آشنا میشوند که پیش از آنها زندگی کرده و در مسیرهای مختلف به موفقیت رسیدهاند. جوانان و دختران نیز میتوانند از این تجربهها برای ساختن مسیر زندگی خود استفاده کنند.
او میگوید هر سال دختران جوانی در حوزه هنر، رسانه و دیگر عرصهها فعالیت خود را آغاز میکنند، اما گاهی به دلیل حرف مردم، قضاوتهای اجتماعی و سنتهای رایج، فعالیت خود را رها میکنند و به کاری روی میآورند که با علایق و روحیاتشان همخوان نیست.
به گفته او، فشار اجتماعی و نگاه منفی جامعه نسبت به برخی فعالیتهای زنان، میتواند بر تصمیم آنان تأثیر بگذارد. از همین رو، پژوهشگران و نویسندگان زن باید در پیشبرد این موضوع نقش فعالی داشته باشند و با ثبت تجربههای زنان، الگو و راهنمایی برای نسلهای بعد فراهم کنند تا زنان فرصت بیشتری برای بروز تواناییهای خود در جامعه داشته باشند.
نقش رسانه در ثبت و معرفی تاریخ زنان چیست؟
شیدا معروف بر نقش رسانهها در ثبت تاریخ زنان تأکید میکند و میگوید رسانهها باید آگاهانهتر و جدیتر به ثبت زندگی و تجربه زنان بپردازند و این موضوع را به یکی از محورهای اصلی فعالیت خود تبدیل کنند تا روایتهای زنان برای نسلهای آینده باقی بماند.
به گفته او، رسانهها باید در پرداختن به این موضوع مسئولانهتر، حرفهایتر و با کیفیت بیشتری عمل کنند. او در عین حال به عملکرد برخی رسانهها در شبکههای اجتماعی انتقاد دارد و میگوید گاهی با انتشار اخبار نادرست و غیرواقعی، به زنان آسیب وارد میشود.
او معتقد است میتوان برای مقابله با چنین وضعیتی، از سازوکارهای نظارتی و فرهنگی نیز استفاده کرد. به گفته شیدا معروف، رسانههای چاپی در گذشته جایگاه و اعتبار ویژهای داشتند و مخاطبان بیشتری آنها را دنبال میکردند، اما امروز میزان مطالعه و شنیدن محتوای رسانهای کاهش یافته است.
او میافزاید با همکاری افرادی که توانایی ثبت و آرشیو دارند و نهادهایی که امکانات لازم را در اختیار دارند، میتوان تاریخ زنان را ثبت کرد، آن را به نسلهای آینده انتقال داد و سپس با تجربه زنان در دیگر کشورها مقایسه کرد؛ روندی که میتواند به ایجاد زمینهای برای شناخت متقابل و ارتباط میان زنان در جوامع مختلف کمک کند.
نبود نهاد تخصصی برای آرشیو تاریخ زنان
شیدا معروف با اشاره به نبود یک نهاد تخصصی برای آرشیو تاریخ زنان میگوید در حال حاضر تنها یک نهاد، یعنی کتابخانه زنان کورد، تا حدودی در این زمینه فعالیت میکند.
او میپرسد این نهاد تاکنون تا چه اندازه توانسته به موضوع آرشیو تاریخ زنان بپردازد و چه اقداماتی در این زمینه انجام شده است و معتقد است پاسخ این پرسش به عملکرد همان نهادها و مراکز مربوط بازمیگردد.
به گفته او، در حال حاضر نهاد دولتی یا حزبی مشخصی که بهطور تخصصی مسئول ثبت و آرشیو خاطرات و تاریخ زنان باشد، وجود ندارد.
تجربه زنان؛ بخشی از تاریخ و میراث نسلهای آینده
شیدا معروف تأکید میکند که تجربه، نقش مهمی در شکلگیری مسیر زندگی زنان دارد. به گفته او، اگر تجربههای گذشته را نداشت، امروز نمیتوانست از انرژی و توان لازم برای ادامه مسیر برخوردار باشد.
او معتقد است تجربه زنان در کشورهای مختلف میتواند به یک تجربه مشترک و هدفی مشترک برای شناخت و همبستگی تبدیل شود، هرچند هر زن تجربه خود را به شیوهای متفاوت زندگی و منتقل میکند.
به گفته او، زنانی که در گذشته در کوهستانها حضور و فعالیت داشتند، تجربهای برای زنان امروز به جا گذاشتهاند. همچنین تجربه زندگی هنرمندان، نویسندگان و زنانی که در حوزههای مختلف فعالیت کردهاند، بخشی از موادی است که میتواند در بازنویسی تاریخ زنان و ایجاد آرشیوهای تاریخی مورد استفاده قرار گیرد.
شیدا معروف بر ضرورت شناسایی و ثبت تجربه زنانی تأکید میکند که در عرصههای مختلف زندگی و جامعه فعالیت داشتهاند تا بتوان مجموعهای گسترده از روایتها و تجربههای آنان را برای نسلهای آینده حفظ کرد.
هیچ زنی بدون توانایی نیست
شیدا معروف در پایان خطاب به زنان میگوید: «از زنانی که در هر زمینهای تجربه دارند میخواهم خودشان پیشقدم شوند و با افرادی که تاریخ و تجربههای آنان را ثبت میکنند، ارتباط برقرار کنند و برای توسعه تواناییهای خود گام بردارند؛ زیرا هیچ زنی بدون توانایی نیست، بلکه گاهی تنها زمان یا فرصت مناسبی برای شکوفایی تواناییهایش در اختیار او قرار نگرفته است.»
او تأکید میکند توانایی زنان تنها به تحصیل و آموزش محدود نمیشود، بلکه زنان میتوانند در هر شغل، فعالیت یا مسئولیتی در زندگی موفق باشند و نقش پیشرو ایفا کنند.