صنایعدستی سنتی؛ راهکاری برای تقویت خودکفایی و حفاظت از محیطزیست
در چارچوب مجموعهای از ابتکارهای مردمی برای گسترش فرهنگ عدم خشونت و احیای صنایعدستی سنتی، گروه «لعیونک یا بلد» در استان سویداء کارگاهی آموزشی برای ساخت محصولات از قَصَل برگزار کرد.
روشیل جونیور
سویداء - شرکتکنندگان در این دوره آموزشی بر اهمیت گسترش فرهنگ عدم خشونت از طریق احیای صنایعدستی، بهرهگیری از منابع طبیعی موجود و تشویق جوانان به یادگیری و حفظ دانش سنتی تأکید کردند. به باور آنان، استفاده از راهکارهای سازگار با محیطزیست میتواند هم با مشکلات اقتصادی مقابله کند و هم از طبیعت حفاظت کند.
گروه «لعیونک یا بلد» روز جمعه، ۲۴ ژوئیه، این دوره آموزشی را برای جوانان برگزار کرد. این برنامه بخشی از مجموعه فعالیتهایی است که این گروه با هدف ترویج فرهنگ عدم خشونت، تشویق نسل جوان به یادگیری، استفاده از ظرفیتهای طبیعی منطقه و همچنین حفظ و احیای صنایعدستی در معرض فراموشی اجرا میکند.
احیای میراث فرهنگی
نسرین مکارم، از برگزارکنندگان این برنامه، گفت هدف اصلی این ابتکار، حفظ یکی از صنایعدستی در حال فراموشی و انتقال آن به نسلهای آینده است.
او توضیح داد که در پی موج آوارگی و مهاجرت اجباری در منطقه، بسیاری از خانوادهها خانهها، وسایل و داراییهای خود را از دست دادهاند. همین مسئله جوانان را به این فکر انداخت تا با استفاده از قَصل، وسایل و ابزارهای مورد نیاز خود را بسازند و مردم را نیز به استفاده از مواد طبیعی موجود برای تأمین بخشی از نیازهایشان تشویق کنند.
به گفته نسرین، این آموزش در چارچوب مفهوم «عدم خشونت اقتصادی» و «عدم خشونت زیستمحیطی» برگزار شده است. او معتقد است ساخت محصولات از قَصل، نوعی مقابله با خشونت اقتصادی و زیستمحیطی به شمار میرود؛ زیرا این ماده طبیعی میتواند جایگزین مناسبی برای محصولات پلاستیکی مضر باشد و وسایل ساختهشده از آن نیز دوام و ماندگاری بالایی دارند.
وی همچنین گفت نمایش فیلم «پسری که باد را مهار کرد» در این کارگاه، با توجه به شرایط دشوار سویداء و استفاده از حق آموزش بهعنوان ابزاری برای فشار سیاسی بر ساکنان شهر، انتخاب شده است. او تأکید کرد که آموزش یکی از حقوق اساسی بشر است.
نسرین مکارم افزود هدف از نمایش این فیلم، انتقال این پیام به جوانان است که دانش و یادگیری، راهی برای عبور از دشواریهاست و نباید از جستوجوی آن دست کشید. به گفته او، واقعی بودن داستان فیلم، تأثیر آن را بر مخاطبان جوان بیشتر میکند.
«محصولاتی که تا صد سال دوام دارند»
حلا الجبران نیز گفت استفاده از قَصل برای ساخت وسایل کاربردی، علاوه بر حفظ منابع طبیعی، مانع از نابودی این گیاه یا تبدیل شدن آن به عاملی برای بروز آتشسوزی میشود.
او افزود: «از قَصل میتوان ظروف و وسایلی ساخت که حتی تا صد سال دوام داشته باشند.»
به گفته او، این هنر امکان بهرهگیری از روشهای سنتی نیاکان را فراهم میکند؛ روشهایی که همچنان کارآمد و ارزشمند هستند. وی تأکید کرد دانشی که در این دوره آموخته، میتواند به اعضای خانواده و سپس به دیگران منتقل شود. همچنین او میتواند این تجربه را با همکلاسیهایش در میان بگذارد و آنها را با فرهنگ عدم خشونت و حفاظت از محیطزیست آشنا کند.
«مقابله با خشونت اقتصادی و زیستمحیطی»
کاترین رسلان، ۱۶ ساله و از اعضای گروه «لعیونک یا بلد»، گفت شرکتکنندگان در این دوره یاد میگیرند چگونه با استفاده از قَصل ظروف و وسایل مختلف بسازند.
او این حرفه را راهی برای تقویت خودکفایی از طریق کار دستی دانست و گفت استفاده از مواد طبیعی به جای مواد آسیبزا، به حفظ محیطزیست نیز کمک میکند.
کاترین رسلان همچنین گفت وابستگی روزافزون به تلفن همراه باعث افزایش فراموشی، اضطراب و پراکندگی ذهن شده است، در حالی که صنایعدستی به انسان صبر، تمرکز و کنترل احساسات را میآموزند و به تخلیه صحیح هیجانات کمک میکنند؛ موضوعی که در گسترش فرهنگ عدم خشونت نیز نقش دارد.
او افزود که عدم خشونت زیستمحیطی به معنای حفاظت از همه موجودات زنده است و استفاده از قَصل این امکان را فراهم میکند که موادی مانند پلاستیک، که آسیب زیادی به محیطزیست وارد میکنند، با جایگزینهای طبیعی تعویض شوند.
كقَصل، صبر را میآموزدڵ
حلا رشید، ۱۶ ساله، نیز گفت حضور در این دوره فرصتی فراهم کرده تا همراه دوستانش، به دور از تلفن همراه، وقت خود را به کاری مفید و لذتبخش اختصاص دهد.
او معتقد است این هنر نماد صلح نیز هست، زیرا بر استفاده از مواد طبیعی به جای پلاستیک تکیه دارد و میتواند در آینده به منبع درآمدی برای جوانان تبدیل شود.
حلا رشید گفت کار با قَصل، برخلاف تلفن همراه که انسان را به شتابزدگی عادت میدهد، صبر و حوصله را تقویت میکند. همچنین انجام این فعالیت به صورت گروهی، مهارتهای اجتماعی را افزایش داده و از طریق کار دستی به تخلیه انرژی منفی کمک میکند.
به گفته او، از قَصل میتوان محصولات متنوعی مانند صندلی، میز و انواع سبد برای نگهداری وسایل ساخت؛ آن هم با هزینهای اندک.
ارزشهایی همسو با فرهنگ عدم خشونت
تولیب ابو حجیله، ۱۶ ساله و از دیگر اعضای گروه «لعیونک یا بلد»، گفت کسی که با قَصل کار میکند، آن را نمیشکند و آسیب نمیزند، بلکه با آرامش و مهارت آن را به محصولی کاربردی تبدیل میکند.
او افزود همین رویکرد در فرهنگ عدم خشونت نیز وجود دارد؛ یعنی انسان به جای برخورد خشونتآمیز، تلاش میکند مشکلات را با آرامش و گفتوگو حل کند تا به نتایج بهتری برسد.
تولیب ابوحجیله در پایان تأکید کرد که عدم خشونت زیستمحیطی بر جایگزین کردن مواد آسیبزا با مواد طبیعی و ساده استوار است؛ موادی که میتوان آنها را به ابزارها و محصولات مفید تبدیل کرد و از این طریق به حفاظت از محیطزیست و موجودات زنده کمک کرد.
«قَصَل» نوعی گیاه یا الیاف طبیعی است که در مناطق مختلف سوریه برای بافت صنایعدستی مانند سبد، زیرانداز، صندلی، میز و ظروف سنتی استفاده میشود.