روز جهانی خانواده در تونس؛ زنگ خطر برای فروپاشی روابط خانوادگی
به مناسبت روز جهانی خانواده، وزارت خانواده تونس نشستی برگزار کرد که در آن درباره چالشهایی که انسجام خانواده تونسی را تهدید میکنند، از جمله فروپاشی خانواده، فشارهای اقتصادی و مشکلات روانی،بحث شد.
نزیهه بوسعیدی
تونس - فروپاشی خانواده و سست شدن روابط خانوادگی، همراه با گسترش خانوادههای هستهای، وابستگی روزافزون به فناوری و بحرانهای اقتصادی، باعث تضعیف ارزشهای اجتماعی و افت کیفیت زندگی شده است؛ وضعیتی که به کاهش آرامش خانوادگی، افزایش احساس ناامنی و حتی گرایش به مهاجرت انجامیده است.
تونس نیز مانند دیگر کشورهای جهان، روز جهانی خانواده را در حالی گرامی داشت که خانوادهها با چالشهای روزافزون و نشانههای نگرانکننده از همگسیختگی روبهرو هستند؛ مسائلی که برای حفظ ثبات و انسجام خانواده، نیازمند حمایت جدیاند. در همین چارچوب، وزارت خانواده روز پنجشنبه ۱۴ مه نشستی با شعار «خانواده منسجم و حامی اعضای خود، پایه امنیت اجتماعی است» برگزار کرد.
در این نشست تأکید شد که تحولات سریع اقتصادی و اجتماعی، بهویژه دشواری یافتن شغل و نبود امنیت شغلی، تأثیر منفی مستقیمی بر ثبات و انسجام خانواده دارد و باید زمینههای تقویت پایداری خانواده فراهم شود.
«انسجام خانوادگی، سپری ضروری»
خدیجه محیسن، متخصص روانشناسی اجتماعی، در حاشیه این نشست گفت هدف اصلی این برنامه، بررسی راههای تقویت انسجام خانواده در برابر فشارهای روانی زندگی معاصر بوده است. او توضیح داد که خانواده امروز زیر فشارهای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و دیجیتال قرار دارد؛ فشارهایی که نهفقط فرد، بلکه کل ساختار خانواده را تضعیف میکند.
به گفته او، گرانی و کاهش درآمد خانوادهها، فشار روانی و تنشهای روزمره را افزایش داده است. او همچنین به تأثیر گسترش فناوری و استفاده بیش از حد از صفحهنمایشها اشاره کرد و گفت این مسئله باعث کاهش ارتباط واقعی میان اعضای خانواده شده است.
خدیجه محیسن افزود که انزوای شهری، کمرنگ شدن روابط اجتماعی و گرایش به خانواده هستهای، در کنار تضاد میان سنت و سبک زندگی مدرن، خانوادهها را آسیبپذیرتر کرده و هویت خانوادگی را دچار سردرگمی ساخته است.
او تأکید کرد که فشارهای روانی بهتدریج وارد فضای خانه میشوند و بر روابط روزمره اعضای خانواده اثر میگذارند. به گفته او، آگاهی از این فشارها نخستین گام برای ایجاد تغییر است؛ موضوعی که در تجربه افرادی که از خدمات مشاوره و حمایت روانی استفاده کردهاند، بهخوبی دیده میشود.
این متخصص روانشناسی درباره چالشهای امروز خانواده تونسی گفت که این چالشها بیسابقهاند و نیازمند آگاهی و مهارتهای جدید هستند تا افراد بتوانند فشارهای زندگی را بهتر مدیریت کنند. او افزود بازسازی اعتماد پس از بحرانها و تعیین دوباره نقش اعضای خانواده، در شرایطی که ارزشهای سنتی در حال تغییرند، به یک ضرورت تبدیل شده است.
او همچنین بر لزوم محافظت از کودکان در برابر محتوای نامناسب فضای دیجیتال تأکید کرد و گفت سلامت روان باید یک اولویت اساسی باشد، نه موضوعی تجملی یا فرعی.
خدیجه محیسن گفت انسجام خانوادگی فقط در روزهای آرامش شکل نمیگیرد، بلکه زمانی عمیقتر میشود که اعضای خانواده در سختترین شرایط کنار هم بمانند. او نقش مشاوران خانواده، آموزش مهارتهای فرزندپروری و حمایت از کودکان و نوجوانان را بسیار مهم دانست و خواستار مشارکت جدیتر متخصصان در سیاستگذاریهای اجتماعی شد.
او توضیح داد که خانواده منسجم به معنای نبود مشکل نیست، بلکه یعنی اعضای خانواده بتوانند با شجاعت مشکلات را با هم حل کنند و بحرانها را به تجربهای مشترک و سازنده تبدیل نمایند.
خدیجه محیسن توصیه کرد خانوادهها منابع فشار را بشناسند، برای گفتوگو و شنیدن یکدیگر وقت بگذارند و در صورت نیاز از متخصصان کمک بگیرند. او همچنین گفت هرچند نمیتوان استفاده از تلفن همراه را کاملاً ممنوع کرد، اما میتوان هنگام صرف شام استفاده از آن را کنار گذاشت، چون این زمان شاید تنها فرصتی باشد که همه اعضای خانواده کنار هم جمع میشوند.
به گفته او، مهمتر از مدت زمانی که خانواده کنار هم میگذراند، کیفیت این زمان و توانایی اعضا در پذیرش و حمایت از یکدیگر است.
عوامل جسمی و روانی
دکتر نجلاء بالشیب، نماینده منطقهای خانواده و عمران انسانی در استان تونس و نماینده وزارت بهداشت، گفت فروپاشی خانواده دلایل مختلف جسمی و روانی دارد.
او توضیح داد که برخی بیماریهای ژنتیکی یا معلولیتها، در صورت انجام نشدن آزمایشهای پزشکی پیش از ازدواج یا نبود مراقبت کافی در دوران بارداری، میتوانند مشکلات جدی در خانواده ایجاد کنند.
به گفته او، تشخیص ندادن زودهنگام این مشکلات ممکن است باعث اختلافات زناشویی، مشکلات روانی برای زوجین و فشار اقتصادی سنگین شود و در نهایت ثبات خانواده را تهدید کند.
او همچنین به تأثیر بیماریهای روانی مانند اختلال دوقطبی و اسکیزوفرنی بر روابط خانوادگی اشاره کرد و گفت اعتیاد، چه اعتیاد دیجیتال، چه مواد مخدر و چه الکل، به یکی از مهمترین عوامل فروپاشی خانواده در جامعه تبدیل شده است.
نجلاء بالشیب برای پیشگیری از این مشکلات، بر اهمیت معاینات پزشکی پیش از ازدواج تأکید کرد و گفت این آزمایشها میتوانند بسیاری از بیماریهای ژنتیکی و مشکلات احتمالی را زودتر شناسایی کنند. او همچنین بر ضرورت پیگیری درمان نزد روانشناس یا روانپزشک، بهویژه در موارد اعتیاد یا بیماریهای روانی در خانواده، تأکید کرد.