روایت حقیقت با بهای جان؛ نقش زنان در روزنامهنگاری کوردی
به مناسبت۱۲۸مین سالگرد روز روزنامهنگاری کوردی، جودی علی، روزنامهنگار، با اشاره به تاریخچه این حوزه تأکید کرد روزنامهنگاران کورد با وجود سرکوب و محدودیتها، با مستندسازی رویدادها «صدای حقیقت» بودهاند و این مسیر به میراثی ماندگار تبدیل شده است.
سارا عگید
قامشلو– هر سال در ۲۲ آوریل، روز روزنامهنگاری کوردی گرامی داشته میشود. این روز که از نظر ملی و فرهنگی اهمیت زیادی دارد، یادآور مبارزه برای آزادی اندیشه است. این روز، سالروز انتشار نخستین شمارهی روزنامهی «کوردستان» است که در ۲۲ آوریل ۱۸۹۸ در قاهره مصر منتشر شد. این روزنامه توسط میقداد مدحت بدرخان تأسیس شد و بهعنوان نخستین روزنامه به زبان کوردی شناخته میشود.
با وجود شرایط دشوار، این روزنامه چاپ و بهصورت مخفیانه توزیع میشد و در آن زمان بهعنوان بستری فرهنگی و سیاسی برای ارتقای آگاهی ملی کوردها و افزایش دانش و علم عمل کرد و آغازگر مسیری طولانی از مبارزه فرهنگی مردم کورد شد.
رسانه آزاد کوردی صدای مردم کورد بود؛ آیینهای که مشکلات آنان را بازتاب میداد و بستری برای دفاع از حقوقشان فراهم میکرد. با وجود همه فشارها، ظلمها و ممنوعیتها، روزنامهنگاران کورد هرگز از انجام وظیفه خود دست نکشیدند. همزمان، حضور زنان در رسانه، در شرایط سلطهی ذهنیت مردسالار و جنگهای خاص سیستمهای سرکوبگر، در دههی ۱۹۸۰ گامی بزرگ برداشت.
به مناسبت ۱۲۸مین سالگرد روز روزنامهنگاری کوردی، خبرنگار شبکه روناهی تیوی، جودی علی، درباره اهمیت این روز صحبت کرد.
او در آغاز سخنانش این روز را به همه روزنامهنگاران کورد تبریک گفت و افزود: «۲۲ آوریل برای ما بهعنوان مردم کورد یک فرصت مهم است. نخستین روزنامه کوردی به نام 'کوردستان' در سال ۱۸۹۸ منتشر شد. با وجود همهی سختیها، روزنامهنگاری کوردی تا امروز توانسته پابرجا بماند. هرچند بسیاری از روزنامهها آغاز به کار کردند و سپس بسته شدند، اما همین امر به تداوم و تقویت روزنامهنگاری کوردی کمک کرد.»
روزنامهنگاران زن صدای جامعه و انقلاباند
جودی علی تأکید کرد، این روز به میراثی تبدیل شده است که نسل به نسل منتقل میشود. او با اشاره به نقش زنان گفت:
«تاریخ روزنامهنگاری زنان با گوربتەلّی ارسوز آغاز شد و بسیاری از زنان آن را ادامه دادند.
زنان روزنامهنگار نقش بزرگی در این راه ایفا کردند. تاریخ روزنامهنگاری زنان در دل روزنامهنگاری عمومی، ویژگی بسیار مهمی دارد. بسیاری از زنان برای رساندن صدای جامعه، صدای زنان و انقلاب، جان خود را در این راه فدا کردند؛ مانند دیلیشان ایبیش و جیهان بیلگین که در حملات دولت ترکیه کشته شدند».
زنان روزنامهنگار در معرض حملات و حذف
این روزنامهنگار افزود:«هدف روزنامهنگاران ما آشکار کردن حقیقت بود، بهویژه در زمان حملات شدید ترکیه به مناطق روژاوا و مقابله با اطلاعات نادرست. مثلاً درباره سد تشرین، آنان نشان دادند که این منطقه تحت کنترل ترکیه قرار نگرفته است و مقاومت ادامه دارد. این پاسخ قدرتمندی بود، اما پس از آن، این روزنامهنگاران هدف حمله قرار گرفتند. این نشان میدهد که اجازه داده نمیشود زنان حقیقت را بیان کنند.»
او همچنین گفت زنان روزنامهنگار در باکور کوردستان نیز با فشار و بازداشت مواجه هستند.
جودی علی توضیح داد: «در دوران حکومت بعث، کوردها بهطور کلی از فعالیت رسانهای محروم بودند، زیرا اگر وارد این عرصه میشدند، صدای فرهنگ و زبان خود را زنده میکردند. زنان نیز از این حق محروم بودند.»
میراثی غنی
او درباره آغاز انقلاب روژاوا گفت: «در ابتدا تعداد روزنامهنگاران، بهویژه زنان، بسیار کم بود. هم فشار اجتماعی و هم خانوادگی وجود داشت، اما با گذشت زمان و با تلاش شهدا و جنبش آزادی زنان، این موانع شکسته شد.»
جودی علی ادامه داد:«زنان با آموزش و اراده خود وارد جامعه شدند، گزارش تهیه کردند و اطلاعرسانی کردند. ما در مسیر گوربتەلی ارسوز و نوژیان ارهان حرکت میکنیم.»
او افزود:«علاوه بر حضور گسترده زنان در رسانههای عمومی، آنان رسانههای مستقل خود را نیز ایجاد کردند، مانند رادیوهای زنان، ژن تیوی و خبرگزاریهای ویژه زنان. همچنین اتحادیه رسانه زنان (YRJ) برای سازماندهی این فعالیتها تشکیل شده است.»
بازتاب انقلاب زنان
او گفت: «زنان در همهی حوزهها؛ نظامی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی خود را سازماندهی و تلاش کردند صدای انقلاب، بهویژه انقلاب زنان، را به جهان برسانند».
در پایان، جودی علی تأکید کرد: «ما راه همکاران شهید خود را ادامه خواهیم داد. وعدههایی که دادهایم تنها شعار نخواهد بود، بلکه آن را در عمل اجرا میکنیم. همانطور که آنان برای حقیقت مبارزه کردند، ما نیز این مسیر را ادامه خواهیم داد و میراث روزنامهنگاری کوردی را از نسلی به نسل دیگر منتقل خواهیم کرد».