قامشلو – نخستین جشنواره گندم در اقلیم جزیره با حضور گسترده نهادهای مدنی، فرهنگی و دانشگاهی، در کنار کشاورزان و شهروندان، در شهر قامشلوِ روژآوای کوردستان برگزار شد. این رویداد با هدف احیای میراث کشاورزی مرتبط با گندم، آشنایی مردم با مراحل کاشت، داشت و برداشت آن، و معرفی جایگاه اقتصادی و فرهنگی گندم به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نمادهای منطقه برگزار شد.

این جشنواره که امروز چهارشنبه ۲۹ ژوئیه به ابتکار «مرکز پژوهش‌های علمی کشاورزی برای نوآوری و تعالی» برگزار شد، تلاش دارد میراث کشاورزی مرتبط با گندم را که نسل‌به‌نسل منتقل شده است، ثبت و مستند کند. همچنین در این جشنواره، مراحل تولید گندم در گذشته و امروز معرفی می‌شود و بر اهمیت آن در تأمین امنیت غذایی و شکل‌گیری هویت فرهنگی و اجتماعی مردم منطقه تأکید می‌شود.

منطقه جزیره از حاصل‌خیزترین مناطق کشاورزی به شمار می‌آید. زمین‌های وسیع و مرغوب این منطقه باعث شده است که در طول دهه‌های گذشته به یکی از مهم‌ترین مراکز تولید گندم تبدیل شود؛ محصولی که هم منبع اصلی درآمد هزاران کشاورز بوده و هم نقش مهمی در رونق اقتصاد محلی و توسعه پایدار کشاورزی ایفا کرده است.

در این جشنواره، غرفه‌های متعددی برپا شده بود که در آن‌ها ابزارهای سنتی و دستی مورد استفاده در مراحل مختلف کاشت و برداشت گندم، در کنار ماشین‌آلات قدیمی کشاورزی، به نمایش درآمده بود تا روند تحول شیوه‌های تولید گندم در طول سال‌ها به تصویر کشیده شود. همچنین بازدیدکنندگان با انواع فرآورده‌های غذایی تهیه‌شده از گندم، از جمله نان‌های سنتی، فریک، بلغور، رشته و شیرینی‌های محلی آشنا شدند.

بخش دیگری از جشنواره به صنایع‌دستی و زیورآلات سنتی اختصاص داشت که زنان با استفاده از خوشه‌های گندم ساخته بودند. آنان همچنین در برابر بازدیدکنندگان غذاهای محلی مانند نان تنوری، سلیقه و غذای سنتی «میر» را آماده کردند تا پیوند دیرینه گندم با فرهنگ غذایی مردم منطقه را به نمایش بگذارند.

آیین افتتاحیه با اجرای برنامه‌های فولکلور توسط گروه «شهید ریحان» متشکل از مادران همراه بود. در ادامه نیز نمایش فیلمی مستند درباره تاریخ گندم، اجرای موسیقی توسط گروه «بیلا»، اجرای رقص‌های محلی از سوی گروه «شهید مزگین» و چندین برنامه موسیقی دیگر در دستور کار جشنواره قرار داشت.

در حاشیه این مراسم، روکن احمد، از مسئولان «جنبش هلال زرین» و یکی از برگزارکنندگان جشنواره، گفت گندم بخش جدایی‌ناپذیر میراث کشاورزی و فرهنگی منطقه است و زنان در طول تاریخ نقشی اساسی در حفظ و انتقال این میراث داشته‌اند.

او افزود: «گندم حاصل تلاش کشاورزان و به‌ویژه زنان است و میراثی است که زنان از دوران باستان تا امروز از آن پاسداری کرده‌اند.» به گفته او، حفظ این میراث وظیفه‌ای همگانی است؛ زیرا بخشی از هویت و فرهنگ منطقه را تشکیل می‌دهد.

روکن احمد همچنین برگزاری چنین جشنواره‌ای را برای نخستین بار در منطقه جزیره، گامی مهم برای تبدیل آن به یک سنت سالانه دانست. به گفته او، این جشنواره می‌تواند فرهنگ کشاورزی منطقه را بهتر معرفی کند و فرآورده‌های گندم را به‌عنوان بخشی از میراث بومی به نسل‌های جدید بشناساند. وی یادآور شد که منطقه جزیره از دیرباز به تولید گندم شهرت داشته و این محصول سال‌ها مهم‌ترین منبع درآمد و معیشت ساکنان آن بوده است.

او تأکید کرد که جشنواره تنها به کشاورزی محدود نیست، بلکه جنبه‌های فرهنگی و هنری نیز دارد. در همین راستا، گروهی از مادران با اجرای رقص‌های محلی و آوازهای فولکلور تلاش می‌کنند میراث فرهنگی مرتبط با کشاورزی را زنده نگه دارند و آن را به نسل‌های آینده منتقل کنند.

از سوی دیگر، لورین درویش، دانشجوی دانشکده کشاورزی دانشگاه روژآوا، گفت حضور دانشجویان در این جشنواره با هدف افزایش آگاهی عمومی درباره کشاورزی و ارائه اطلاعات علمی درباره گندم صورت گرفته است. او توضیح داد که دانشجویان در غرفه خود، نمونه‌های نظری و عملی درباره بیماری‌های رایج گندم، روش‌های پیشگیری از آن‌ها و همچنین جدیدترین شیوه‌های کشت و تولید را به بازدیدکنندگان معرفی کرده‌اند.

قرار است برنامه‌های این جشنواره که نخستین تجربه از این دست در منطقه به شمار می‌رود، ادامه یابد. برگزارکنندگان امیدوارند این رویداد به جشنواره‌ای سالانه تبدیل شود که هر سال گندم را به‌عنوان نماد تولید کشاورزی و میراث فرهنگی منطقه جزیره گرامی بدارد.