میان گورهای دستهجمعی و مفقودان؛ درخواست برای محاکمه عاملان جنایت
همزمان با سالگرد فاجعه شنگال، پرونده مفقودان و گورهای دستهجمعی بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. فعالان بر ضرورت محاکمه عاملان جنایت، بازسازی شنگال، تضمین حقوق بازماندگان و روشن شدن سرنوشت ربوده شدگان تأکید میکنند.
شنگال – با گذشت سالها از فاجعه سوم آگوست ۲۰۱۴، شنگال همچنان از نبود عدالت رنج میبرد. همزمان، مطالبات برای محاکمه مسئولان این جنایت و برداشتن گامهای عملی در مسیر بازسازی منطقه همچنان ادامه دارد.
در سالگرد سوم آگوست ۲۰۱۴، بار دیگر ناکارآمدیهای سیاسی و اداری که در جریان حمله به شنگال آشکار شده بود، مورد توجه قرار گرفت. با وجود گذشت سالها، نمایندگان منطقه و زنانی که آن روزهای تلخ را از نزدیک تجربه کردهاند، میگویند هنوز اقدام جدی برای بازسازی شنگال، بازگرداندن آوارگان و تعیین تکلیف پرونده مفقودان صورت نگرفته است. شرکتکنندگان در مراسم امسال نیز بر ضرورت پاسخگو کردن عاملان این جنایت و اجرای عدالت تأکید کردند.
دکتر یسری خلیل، پژوهشگر پرونده ایزدیها و وضعیت زنان ایزدی که همچنان در اسارت هستند، خواستار تشکیل کمیتهای حقیقتیاب شد. او که حضور در این مراسم را مایه افتخار دانست، گفت: «آنچه مردم شنگال تجربه کردند، فاجعهای بسیار دردناک بود. با این حال، دولت عراق تاکنون هیچ حمایت واقعی برای بازسازی شنگال انجام نداده و اقدامی برای بازگرداندن آوارگان صورت نگرفته است. همچنین هنوز هیچ کمیتهای برای پیگیری سرنوشت حدود ۱۷۰۰ دختر و پسر ایزدی که به اسارت برده شدند و تاکنون اثری از آنها به دست نیامده، تشکیل نشده است. هیچ اطلاعی از سرنوشت آنان در دست داعش وجود ندارد. از دولت جدید عراق میخواهیم گامی جدی برای بازسازی شنگال بردارد، پرونده آوارگان را مختومه کند و قانونی ویژه برای مقابله با نفرتپراکنی علیه ایزدیها تصویب کند.»
او همچنین بر ضرورت تشکیل کمیتههای ویژه برای یافتن زنان ایزدیِ همچنان در اسارت و بازگرداندن آنان به خانوادهها و جامعهشان تأکید کرد و درباره عاملان جنایت علیه ایزدیها گفت: «عاملان این جنایتها باید هم در دادگاههای عراق و هم در دادگاههای بینالمللی محاکمه شوند. اجرای عدالت برای مردمی که چنین رنج بزرگی را تحمل کردهاند، یک ضرورت است. جامعه ایزدی دیگر مانند پیش از فرمان نسلکشی نیست؛ ما مقاومت خواهیم کرد، به مبارزه ادامه خواهیم داد، نیرومندتر خواهیم شد و امیدواریم روزی عدالت برقرار شود.»
«هنوز گورهای دستهجمعی بسیاری کشف نشدهاند»
در ادامه، ام قِیمت که در مراسم بزرگداشت سالگرد در بازار قدیمی شنگال حضور داشت، گفت ظلمهای فراوانی بر جامعه ایزدی، بهویژه دختران و زنان ایزدی، رفته است. او اظهار داشت: «در همین بازار، صدها نفر از جوانان دختر و پسر ما به شهادت رسیدند. امروز همه شهدای خود را گرامی میداریم و در برابرشان سر تعظیم فرود میآوریم. آرزو داریم اسیرانمان آزاد شوند و به آغوش خانوادههایشان بازگردند. هزاران نفر به دست داعش اسیر شدند؛ گروهی که میان کودک، جوان و سالمند هیچ تفاوتی قائل نبود و همه را یکی پس از دیگری ربود. آنها هیچ ارزش و اصول انسانی را به رسمیت نمیشناختند. کسانی که ربوده شدند، یا کشته شدند یا هنوز هیچکس از سرنوشتشان خبر ندارد.»
او درباره گورهای دستهجمعی نیز گفت: «هنوز گورهای دستهجمعی بسیاری در سرزمین ما وجود دارد که کسی به آنها رسیدگی نمیکند. بقایای پیکر عزیزانمان هنوز در بغداد است و خانوادهها هر روز خواستار بازگرداندن آنها هستند. کودکان را کشتند و سالمندان را زیر پا لگدمال کردند تا جان دادند. آنها مانند گرگهای تشنه خون به سرزمین ایزدیها یورش آوردند.»
«آزادی اسیرانمان را میخواهیم»
ام قیمت در پایان از نهادهای حقوق بشری خواست برای احقاق حقوق ایزدیها اقدام کنند و گفت: «تا امروز هیچیک از حقوق ایزدیها تأمین نشده است. اجازه ندهید حقوق ما پایمال شود. ایزدیها هرگز به کسی ظلم نکردهاند. تنها خواسته ما برخورداری از حقوق قانونیمان است. ما آزادی اسیرانمان و بازگرداندن پیکر شهدایمان را میخواهیم. ما شهروندان عراق هستیم و باید از حقوق برابر برخوردار باشیم. ایزدیها نیز مانند دیگر اقوام و جوامع این کشور باید حقوقشان در قانون اساسی به رسمیت شناخته شود. متأسفانه هنوز با نگاه تحقیرآمیز به ما نگریسته میشود، در حالی که ما مردمی صلحجو هستیم؛ نه به کسی ستم کردهایم و نه کسی را آزار دادهایم. تنها خواسته ما به رسمیت شناختن حقوقمان و تعیین جایگاه شایستهمان در عراق است.»