هوی صلاح

سلیمانیه - روز جهانی زن فراتر از یک جشن نمادین است؛ این روز ثمره مبارزه طولانی زنان در سراسر جهان برای عدالت، برابری و کرامت انسانی است. از نخستین روزهای خود در قرن نوزدهم، به فضایی جهانی تبدیل شد تا علیه تبعیض و خشونت صدا بلند شود و حقوقی را که هنوز بسیاری از زنان از آن محروم‌اند، مطالبه کند.

در کوردستان، هشتم مارس جایگاهی ویژه دارد. زنان این سرزمین نه تنها برای حقوق مدنی مبارزه کردند، بلکه بخشی اساسی از جنبش‌های ملی و رهایی بودند. آنها در کوه‌ها به عنوان مبارز و در شهرها به عنوان سازمان‌دهنده تظاهرات علیه ظلم رژیم‌های متوالی عراق نقش‌آفرینی کردند.

پس از قیام ۱۹۹۱ و تأسیس حکومت اقلیم باشور کوردستان، بزرگداشت این روز از یک جشن ساده سالانه به تلاش‌های قانونی برای ممنوعیت خشونت خانگی و مقابله با پدیده‌های اجتماعی عقب‌مانده تبدیل شد.

امروز، هشتم مارس در کوردستان دیگر تنها یادآور تاریخ نیست؛ فرصتی است برای تجلیل از زنانی که جان خود را در جنگ علیه داعش فدا کردند، در ساخت جامعه مدنی نقش داشتند و نشان دادند که آزادی جامعه بدون آزادی زنان ممکن نیست.

 

«هشتم مارس ثمره مبارزه زنان است»

رازاو گولی محمد، عضو هیئت مدیره شبکه ۸ مارس و هماهنگ‌کننده تیم برابری جنسیتی سازمان «ئازادبوون»، می‌گوید: «روز جهانی زن فرصتی برای مطالبه حقوق و تحقق آن‌هاست. زنان این روز را به عنوان یک جشن نمی‌بینند، زیرا هشتم مارس محصول مبارزه و تلاش مداوم زنان است. طی صد سال گذشته، این روز هر سال با طرح مطالبات مختلف در سطح جهانی و محلی همراه بوده است.»

او ادامه می‌دهد: «قبل از قیام و تحت رژیم بعث، زنان کورد به اندازه کافی آگاه نبودند و نمی‌توانستند برای حقوق خود فعالیت کنند. در آن زمان تنها می‌شد این روز را به شکل یک یادبود یا جشن کوچک در ادارات و مدارس گرامی داشت.»

پس از قیام ۱۹۹۱، نقطه عطفی در تاریخ زنان کوردستان شکل گرفت. طی سی سال گذشته، با تأسیس سازمان‌های زنان متعدد و همکاری با سازمان‌های پیشین، اهمیت فعالیت اجتماعی و افزایش آگاهی درباره حقوق زنان و نحوه دفاع از آن‌ها برجسته شد.

رازاو گولی محمد سه مرحله اصلی در این مسیر را چنین شرح می‌دهد: مرحله اول؛ فعالان، سازمان‌ها و احزاب جامعه را آگاه می‌کردند و تلاش می‌کردند قوانین را اصلاح کنند. مرحله دوم؛ پارلمان کوردستان توانست مجموعه‌ای از قوانین را تصویب یا اصلاح کند تا حقوق زنان تأمین شود. مرحله سوم؛ پس از سال ۲۰۱۴ و ظهور داعش، اقلیم کوردستان چند گام به عقب بازگشت و اجرای این قوانین دشوار شد. بنابراین تلاش‌ها دوباره برای تثبیت و اجرای قوانین آغاز شد.

 

«برخی گرایش‌ها می‌خواهند جامعه را عقب نگه دارند»

او می‌گوید: «موانع بر سر راه زنان بسیار است. اراده سیاسی در هر مرحله حیاتی است. وقتی اراده سیاسی وجود دارد، کارها سریع‌تر پیش می‌رود. به عنوان مثال، به دلیل اراده سیاسی، توانستیم قانون مقابله با خشونت خانگی را تصویب و قانون احوال شخصیه را اصلاح کنیم. اما عقب‌نشینی هم وجود دارد. مثلاً در سال ۲۰۲۵، مجلس عراق اجرای قانون احوال شخصیه ۱۹۵۹ را متوقف و به قوانین مذهبی بازگشت، اقدامی که صد سال پیش را به یاد می‌آورد».

او تأکید می‌کند که شرایط اجتماعی و اقتصادی هم تأثیرگذار است و می‌گوید: «برخی گرایش‌های فکری محافظه‌کار و مردسالار دوست دارند جامعه همیشه عقب بماند. این موانع باعث می‌شوند کار سخت‌تر و چالش‌ها بیشتر شود.»

آموزش نیز نقش کلیدی دارد. او می‌گوید: «تربیت پایه جامعه است. آموزش از خانواده آغاز می‌شود، سپس به محله و جامعه منتقل می‌شود. اگر از کودکی به کودکان آموزش دهیم که موانع چگونه زندگی‌شان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، می‌توانیم نسلی آگاه‌تر بسازیم.»

او درباره فناوری هم می‌گوید: «فناوری هم تأثیر مثبت و هم منفی بر جامعه دارد؛ اگر از جنبه مثبت آن استفاده کنیم، می‌تواند کمک بزرگی باشد. رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی می‌توانند آگاهی جامعه را افزایش دهند و استفاده مثبت از فناوری را ترویج کنند.»   

در پایان، او پیام خود را چنین بیان می‌کند: «امیداورم این مناسبت‌ها، مانند روز جهانی زن، فرصتی باشند برای تبدیل به پیام مشترکی که ما را گرد هم آورد و جامعه‌مان را به سوی بهتر شدن هدایت کند، آگاهی را افزایش دهد و انسانیت را پیامی کند که همه ما را متحد کند.»