هشدارهای بینالمللی درباره ادامه مصونیت از مجازات در سودان
با ورود درگیری در سودان به چهارمین سال خود، دو هیئت حقیقتیاب نسبت به تشدید نقضهای جدی حقوق بشر و تداوم مصونیت از مجازات هشدار داده و خواستار برقراری آتشبس کامل و دسترسی کامل آنها به تمام مناطق کشور برای تحقیق درباره این تخلفات شدند.
مرکز خبر - در مناطق وسیعی از سودان موجی فزاینده از نقضهای سازمانیافته شامل قتل، شکنجه، خشونت جنسی و غارت در جریان است؛ درحالیکه هشدارهای فزایندهای از سوی سازمانهای حقوقبشری بینالمللی دربارهی وخامت وضعیت انسانی و امنیتی مطرح شده که میتواند بحران را تشدید کرده و رنج غیرنظامیان را عمیقتر کند.
هیئت بینالمللی مستقل حقیقتیاب در سودان و هیئت مشترک اتحادیه آفریقا برای حقیقتیابی درباره وضعیت حقوقبشر در سودان، روز دوشنبه ۱۳ آوریل، در بیانیهای مشترک هشدار دادند که مصونیت از مجازات در سایه افزایش نقضهای شدید و گسترده حقوقبشر توسط طرفهای درگیری همچنان ادامه دارد.
در این بیانیه تأکید شده است که درگیری جاری در سودان با میزان بالایی از خشونت و نقض آشکار ابتداییترین قواعد حقوق بینالملل بشردوستانه همراه است.
دو هیئت حقیقتیاب مسئولیت ارتکاب نقضهای جدی حقوق بینالملل بشردوستانه و حقوق بشر را با درجات متفاوت شدت، متوجه هر دو طرف، یعنی نیروهای پشتیبانی سریع و ارتش سودان دانستهاند. این نقضها شامل قتل، بازداشتهای خودسرانه و شکنجه است و همچنین استفاده گسترده از حملات کور که غیرنظامیان را هدف قرار داده و حتی عملیات امدادی و کارکنان پزشکی را نیز در امان نگذاشته است.
در این بیانیه همچنین به نقضهای سازمانیافته نیروهای پشتیبانی سریع اشاره شده که نشاندهنده یک الگوی منظم و تکرارشونده از غارت، خشونت جنسی و هدفگیری بر اساس قومیت است؛ امری که زندگی ساکنان را ویران کرده و بافت اجتماعی جوامع را از هم گسیخته است. همچنین تأکید شده که زنان، کودکان، سالمندان و سایر گروههای آسیبپذیر همچنان بار نامتناسب این درگیری را بر دوش میکشند؛ درگیریای که یکی از بزرگترین بحرانهای آوارگی در جهان را رقم زده است.
بیانیه مشترک تأکید میکند که پاسخگویی برای جنایات فجیع ارتکابی در سودان برای جلوگیری از تکرار نقضها حیاتی است و هشدار میدهد در صورت عدم محاکمه عاملان، مصونیت از مجازات، که یکی از عوامل اصلی این درگیری است، همچنان گسترش خواهد یافت و چشمانداز صلح پایدار در سودان و منطقه را تضعیف خواهد کرد.
در ادامه، از همه طرفهای درگیری، کشورهای عضو اتحادیه آفریقا و سازمان ملل، و نیز نهادهای منطقهای و بینالمللی خواسته شده است که اولویت را به تلاشها برای برقراری آتشبس جامع و پایدار بدهند؛ اجرای کامل قوانین بینالمللی بشردوستانه را تضمین کنند؛ دسترسی بدون مانع کمکهای انسانی به همه مناطق آسیبدیده را فراهم سازند؛ و همچنین به اجرای تحریمهای سازمان ملل و اتحادیه آفریقا و ممنوعیت تسلیحاتی در دارفور پایبند باشند.
همچنین بر حمایت از تلاشهای دادگاه کیفری بینالمللی در سودان و همکاری کامل با آن تأکید شده و پیشنهاد ایجاد یک سازوکار قضایی مستقل و مکمل برای محاکمه عاملان جنایات بینالمللی مطرح شده است؛ سازوکاری که با تلاشهای جاری در حوزه عدالت بینالمللی همسو باشد. همچنین خواسته شده این دو هیئت امکان دسترسی کامل به همه مناطق سودان را برای انجام تحقیقات مستقل و جامع داشته باشند.
در پایان یادآوری شده است که هیئت بینالمللی مستقل حقیقتیاب در سودان با تصمیم شورای حقوق بشر سازمان ملل ایجاد شده و هیئت مشترک حقیقتیاب اتحادیه آفریقا نیز بر اساس تصمیم شورای صلح و امنیت اتحادیه آفریقا و توسط کمیسیون حقوق بشر و مردم آفریقا تشکیل شده است.
ماموریت هر دو هیئت، تحقیق درباره نقضها و تخلفات ادعایی و تعیین حقایق، شرایط و علل ریشهای آنها در چارچوب درگیریای است که در ۱۵ آوریل ۲۰۲۳ در سودان آغاز شد.