مرکز خبر - زنان در بحران‌ها و درگیری‌های مسلحانه بیش از دیگران آسیب می‌بینند. آن‌ها با خطرات مضاعفی روبه‌رو هستند که امنیت و حق تحصیلشان را تهدید می‌کند و در بسیاری از موارد، نخستین قربانیان جنگ‌ها و فجایعی هستند که ابتدایی‌ترین حقوق انسانی، از جمله حق زندگی، را از آنان می‌گیرد.

گزارش تازه دبیرکل سازمان ملل متحد درباره «زنان، صلح و امنیت» که روز دوشنبه، ۲۶ اکتبر، منتشر شد، از افزایش چشمگیر و نگران‌کننده هدف قرار گرفتن زنان و دختران در مناطق جنگی خبر می‌دهد. این گزارش خواستار اقدام فوری بین‌المللی برای پایان دادن به جنگ‌ها و حضور مؤثر زنان در کانون تلاش‌های صلح‌سازی شده است.

بر اساس این گزارش، سال گذشته بیش از ۳۷ هزار غیرنظامی در درگیری‌های مسلحانه کشته شدند که ۲۵ درصد آن‌ها را زنان و دختران تشکیل می‌دادند. این سهم در مقایسه با سال ۲۰۲۱ دو برابر شده است؛ به‌طور متوسط، هر روز دست‌کم ۲۵ زن و دختر جان خود را از دست می‌دهند.

نایارادزایی گومبونزواندا، معاون مدیر اجرایی نهاد زنان سازمان ملل متحد، با اشاره به افزایش مرگ‌بار بودن جنگ‌ها برای زنان و دختران گفت که آن‌ها حتی در مکان‌هایی که باید امن باشند، از جمله آشپزخانه‌ها، کلاس‌های درس و بخش‌های زایمان، نیز از حملات در امان نیستند.

او تأکید کرد که خشونت علیه زنان به قتل محدود نمی‌شود، بلکه خشونت جنسی مرتبط با درگیری‌های مسلحانه نیز به‌شکلی نگران‌کننده افزایش یافته است.

سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۵، تعداد ۹ هزار و ۷۸۸ مورد خشونت جنسی را که صحت آن‌ها تأیید شده بود، ثبت کرد. این رقم بیش از دو برابر موارد ثبت‌شده در سال قبل و تقریباً چهار برابر آمار سال ۲۰۲۲ است.

این افزایش در شرایطی رخ داده که عاملان چنین خشونت‌هایی همچنان از مجازات مصون می‌مانند. حتی در هیچ‌یک از ۱۳ توافق آتش‌بسی که اخیراً امضا شده‌اند، ممنوعیت صریح این نوع خشونت‌ها گنجانده نشده است.

 

فروپاشی خدمات بهداشتی و آموزشی

گزارش سازمان ملل نشان می‌دهد که تخریب زیرساخت‌ها در مناطق جنگی، رنج و مشکلات زنان را دوچندان کرده است.

سلامت مادران: خطر مرگ ناشی از بارداری و زایمان برای زنان ساکن مناطق درگیری، پنج برابر بیشتر از زنانی است که در مناطق باثبات زندگی می‌کنند.

در غزه نیز جنگ با تخریب بیمارستان‌ها و مراکز درمانی و کمبود شدید تجهیزات و ملزومات پزشکی، پیامدهای سنگینی برای سلامت زنان و نوزادان به همراه داشته است. بر اساس این گزارش، میزان تولد نوزادان زنده ۴۱ درصد کاهش یافته، درحالی‌که موارد سقط جنین ۳۰۰ درصد افزایش داشته است.

در افغانستان نیز دختران به‌طور فزاینده‌ای از حق تحصیل محروم می‌شوند؛ به‌گونه‌ای که محرومیت آنان از آموزش به دو و نیم برابر رسیده و حقوق اساسی‌شان بیش از پیش نقض شده است.

 

حذف زنان از تصمیم‌گیری‌ها و روندهای صلح

سارا هندریکس، مدیر بخش سیاست‌گذاری و برنامه‌های نهاد زنان سازمان ملل متحد، اعلام کرد که شمار درگیری‌ها در جهان طی سال ۲۰۲۵ به ۱۸۵ مورد رسید؛ رقمی که از سال ۱۹۴۶ تاکنون بی‌سابقه بوده است.

هم‌زمان با افزایش درگیری‌ها، هزینه‌های نظامی جهان نیز به رکورد ۲.۹ تریلیون دلار رسید، درحالی‌که میزان کمک‌های بین‌المللی ۲۳ درصد کاهش یافت.

به گفته سارا هندریکس، این عدم توازن مالی مستقیماً بر سازمان‌های محلی زنان تأثیر گذاشته است؛ سازمان‌هایی که از قربانیان حمایت می‌کنند و در شرایط بحرانی، نقش مهمی در پشتیبانی از زنان و دختران دارند.

بودجه کمک‌های بشردوستانه این سازمان‌ها به تنها ۱۶۸ میلیون دلار کاهش یافته است. در همین حال، ۴۵ درصد از آن‌ها به دلیل نداشتن منابع مالی کافی برای ادامه فعالیت بیش از شش ماه، در معرض تعطیلی قرار دارند. همچنین، ۷۷ درصد از این سازمان‌ها تاکنون بخشی از کارکنان خود را از دست داده‌اند.

این وضعیت به معنای کاهش یا توقف حمایت‌های مستقیم از زنان و دخترانی است که در میانه جنگ و بحران، بیش از هر زمان دیگری به کمک نیاز دارند.

سارا هندریکس همچنین تأکید کرد که زنان، با وجود تحمل بخش بزرگی از پیامدهای جنگ، نقش مهمی در حفظ انسجام جوامع محلی ایفا می‌کنند. آن‌ها از طریق مذاکره در میدان، برای تأمین امنیت خانواده‌ها و حفاظت از زنانی که از خشونت جان سالم به در برده‌اند، تلاش می‌کنند؛ بااین‌حال، همچنان به‌طور عمدی از روندهای رسمی تصمیم‌گیری و صلح کنار گذاشته می‌شوند.

آمارها نشان می‌دهد که در میان مذاکره‌کنندگان شرکت‌کننده در ۵۷ روند صلح طی سال ۲۰۲۵، سهم زنان تنها ۵ درصد بوده است.

 

امنیت واقعی با سلاح سنجیده نمی‌شود

دو مقام سازمان ملل متحد در پایان بر ضرورت پایان دادن به عادی‌انگاری رنج و درد انسان‌ها تأکید کردند. آن‌ها خاطرنشان ساختند که این آمارهای تکان‌دهنده نتیجه شرایطی اجتناب‌ناپذیر نیستند، بلکه از تصمیم‌ها و انتخاب‌های سیاسی انسان‌ها سرچشمه می‌گیرند.

به گفته آن‌ها، امنیت واقعی را نباید با تعداد سلاح‌ها و گستردگی زرادخانه‌های نظامی سنجید؛ بلکه معیار اصلی امنیت، توانایی یک دختر برای رفتن به مدرسه، امکان زندگی یک زن بدون خشونت و آرامش خانواده‌هایی است که بتوانند شب را بدون ترس به صبح برسانند.