گزارشگران بدون مرز: طالبان سرکوب رسانهها را تشدید کرد؛ هشدار درباره حذف زنان خبرنگار
گزارشگران بدون مرز میگوید طالبان با صدور دهها دستورالعمل، آزادی مطبوعات در افغانستان را بهشدت محدود کردهاند و قانون جدید آیین دادرسی کیفری نیز زمینه بیشتر برخورد با خبرنگاران را فراهم کرده است. این سازمان در مورد حذف زنان خبرنگار هشدار داد.
مرکز خبر - گزارشگران بدون مرز (RSF) در گزارشی تازه که امروز دوشنبه ١٩ مردادماه و در آستانه سالگرد به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان منتشر کرد، اعلام کرد که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در آگوست ۲۰۲۱، بیش از ۲۰ دستورالعمل سراسری و شمار زیادی فرمان و حکم در سطح ولایتها صادر شده که به گفته این نهاد، هدف آنها محدود کردن آزادی رسانهها و کنترل جریان اطلاعات در افغانستان است.
این نهاد مدافع آزادی مطبوعات میگوید فضای فعالیت خبرنگاران در افغانستان روزبهروز محدودتر شده و انتقاد از حکومت، فعالیت زنان در رسانهها، گفتوگوی سیاسی و انتشار تصاویر موجودات زنده با محدودیتهای گسترده مواجه شده است.
اجرای پنهانی قانون جدید
به گفته گزارشگران بدون مرز، محدودیتها در ژانویه ۲۰۲۶ وارد مرحله تازهای شد؛ زمانی که طالبان اجرای قانون جدید آیین دادرسی کیفری را در محاکم آغاز کردند.
وجود این قانون پس از انتشار نسخهای از آن آشکار شد. هرچند در متن قانون بهطور مشخص از رسانهها و مطبوعات نام برده نشده، خبرنگاران و کارکنان رسانهای از حمایت یا استثنای ویژهای برخوردار نیستند و میتوانند در معرض مجازاتهای سنگین قضایی قرار گیرند.
بر اساس گزارش RSF، قانون جدید برای توهین به رهبران طالبان مجازاتهایی از جمله شلاق و زندان تعیین کرده است. ماده ۲۳ این قانون برای توهین به رهبری «امارت» مجازات ۲۰ ضربه شلاق و شش ماه زندان در نظر گرفته، در حالی که ماده ۱۹ برای توهین به رهبر طالبان ۳۹ ضربه شلاق و یک سال زندان تعیین کرده است.
گزارشگران بدون مرز هشدار داده است که چنین مقرراتی میتواند عملاً انتقاد از مقامهای طالبان را به یک جرم تبدیل کند.
جرمانگاری ارتباط با مخالفان
در بخش دیگری از این قانون، تماس با مخالفان حکومت نیز جرم تلقی شده است. بر اساس ماده ۲۴، افراد موظفاند هرگونه تماس با مخالفان طالبان را به مقامهای این گروه گزارش دهند.
همچنین مفاهیمی مانند «شورش»، «براندازی» و «بدعت» در این قانون با مجازاتهای سنگین همراه شدهاند؛ موضوعی که به گفته گزارشگران بدون مرز میتواند ابزار بیشتری برای برخورد با خبرنگاران، فعالان رسانهای و منتقدان در اختیار طالبان قرار دهد.
هشدار درباره حذف زنان خبرنگار
سلیا مرسیه، مسئول بخش جنوب آسیا در گزارشگران بدون مرز، گفت طالبان طی پنج سال گذشته بهصورت نظاممند افغانستان را به محیطی سرکوبگر برای گردش آزاد اطلاعات تبدیل کردهاند.
او گفت با هر دستورالعمل جدید، فضای فعالیت خبرنگاران و رسانههای مستقل محدودتر میشود و ممنوعیت انتقاد از حکومت اکنون به قوانین نیز راه یافته است.
سلیا مرسیه همچنین افزود که زنان روزنامهنگار تقریباً بهطور کامل از صحنه رسانهای افغانستان حذف شدهاند و گفتوگوی آزاد و فعالیت صداهای مستقل با محدودیت و خطر پیگرد مواجه است.
درخواست از جامعه جهانی
گزارشگران بدون مرز از طالبان خواسته است مقررات محدودکننده آزادی مطبوعات را لغو کنند.
این نهاد همچنین از کشورهای محل عبور و کشورهای میزبان روزنامهنگاران و فعالان رسانهای افغان خواسته است خطر اخراج یا بازگرداندن اجباری آنان را جدی بگیرند و از این افراد حمایت و حفاظت کنند.
گزارشگران بدون مرز میگوید صدها روزنامهنگار افغان برای حفظ جان خود و ادامه فعالیت حرفهایشان، در پی تشدید سرکوب رسانهها مجبور به ترک افغانستان شدهاند.