فعالان زن تونسی بر اهمیت شبکهسازی در جنبشهای اجتماعی تأکید دارند
فعالان زن تونسی که در ششمین کنفرانس سالانه جنبشهای اجتماعی، بر این نکته تأکید کردند که تنوع شکلهای مقاومت و مبارزه نیازمند شبکهسازی واقعی و اصولی است، تا مطالبات به مرحله اجرا درآیند و فقط در حد شعارهایی که در تظاهرات بیان میشوند باقی نمانند.
زهور المشرقی
تونس - انجمن حقوق اقتصادی و اجتماعی تونس، روز جمعه ۶ فوریه، ششمین کنفرانس سالانه جنبشهای اجتماعی را برگزار کرد؛ کنفرانسی که به یک نقطه عطف مهم در برنامهریزیهای این سازمان اجتماعی و استراتژیهای جنبشهای اجتماعی تبدیل شده است.
این کنفرانس در شرایطی حساس و پیچیده برگزار شد. طبق گفته انجمن حقوق اقتصادی و اجتماعی تونس، هیچ نشانهای از گشایش سیاسی یا اقتصادی در آینده نزدیک دیده نمیشود. در عوض، سیاستهای محدودکننده فضای عمومی و جرمانگاری فعالیتهای مدنی ادامه دارد. این وضعیت باعث کاهش تأثیر جنبشهای اجتماعی و محدود شدن فرصتها برای تغییر دموکراتیک و تحقق مطالبات آنها شده است، برخی از این خواستهها سالهاست که مطرح شدهاند و همچنان به تعویق افتادهاند.
کنفرانس در تلاش است تا جنبشهای اعتراضی را گرد هم آورد و شبکهای از جنبشهای اجتماعی، مدنی و حقوق بشری ایجاد کند که بتواند شکلهای جدیدی از مقاومت را رقم بزند.
هدف اصلی این نشستها تدوین استراتژیای برای فعالیت جنبشهای اجتماعی در شرایطی است که ضمانتهای دموکراتیک وجود ندارد و فضای عمومی بسته است. این امر به جنبشها این امکان را میدهد که از ابزارهای قانونی برای دفاع از حقوق خود استفاده کنند و مطالبات خاص خود را پیگیری نمایند تا بتوانند در کوتاهمدت و میانمدت توانمندیهایشان را در زمینه مقاومت مسالمتآمیز افزایش دهند.
در روز اول کنفرانس، وضعیت جنبشهای اجتماعی و تغییر شکلهای مقاومت برای دفاع از حقوق اقتصادی و اجتماعی مورد بحث قرار گرفت. همچنین بر اهمیت همبستگی و ایجاد فرصتهای شبکهسازی تأکید شد تا پیوندهای مبارزات به هم نزدیکتر شود و در راستای تأمین حقوق، آزادیها، دموکراسی و عدالت اجتماعی گامهای مؤثرتری برداشته شود.
شبکهسازی و هماهنگی؛ راهی برای مقاومت
در حاشیه کنفرانس، تاریخنگار حیات عمامو توضیح داد که جنبشهای اجتماعی در تونس در حوزههای مختلفی از دفاع از بیکاران گرفته تا مقابله با آلودگی، از اعتراض به محاکمات ناعادلانه سیاسی گرفته تا خواستههای جوانان برای یک زندگی شرافتمندانه فعال هستند. او اشاره کرد که انقلاب تونس اساساً بر پایه مطالبه کرامت شکل گرفته است.
حیات عمامو افزود که مشکل اصلی این جنبشها، عدم هماهنگی کافی بین آنها است. به اعتقاد او، کنفرانس ملی جنبشهای اجتماعی میتواند فرصتی برای اتحاد صفوف و تقویت همکاری میان گروههای مختلف باشد تا این جنبشها بتوانند مقاومت قویتر و پایدارتری داشته باشند. او همچنین گفت که اگرچه جنبشهای موجود جدی و مؤثر هستند، اما به دلیل نبود پیوند میان آنها، اثرگذاریشان محدود به زمان و جامعه است.
او تأکید کرد که روشهای مقاومت در تونس شامل اعتصابات، تظاهرات، اعتراضات، بیانیهها و تجمعات است که هرکدام مواضع جنبشهای اجتماعی را نشان میدهند. اما آنچه که این جنبشها به آن نیاز دارند، وجود یک عنصر هماهنگکننده است تا این اشکال مختلف مبارزه را در یک مسیر واحد قرار دهد. به عقیده او، این ابزارها میتوانند تغییر ایجاد کنند و به مطالبات پاسخ دهند، اما به دلیل نبود ارتباط مؤثر بین آنها، اثرگذاریشان کاهش یافته است.
وضعیت دشوار زنان در بخش نساجی؛ استثمار و اخراج
از سوی دیگر، ربح الخلايفی، فعال حقوق زنان و مدافع حقوق کارگران نساجی، بیان کرد که این بخش یکی از سختترین بخشها برای زنان در تونس است. کارگران زن در این بخش با شرایط دشوار و استثماری روبرو هستند؛ آنها مجبورند ساعتهای طولانی، حتی تا ١٢ ساعت در روز کار کنند و در ازای آن حقوق ناچیزی دریافت کنند، علاوه بر اینکه از ابتداییترین حقوق خود محروم هستند.
او توضیح داد که این شرایط باعث شد که کارگران علیه کارفرما قیام کنند، اما این اعتراضها با اخراج آنها و بسته شدن کارخانه پایان یافت. این کارگران متوجه شدند که سالها کارشان بدون تأمین اجتماعی و بهداشتی گذشته است و حقوقی که دریافت میکنند برای تأمین زندگی خود و خانوادههایشان کافی نیست. بیشتر این زنان مسئولیت تأمین مالی خانوادههای خود را بر عهده دارند.
او تأکید کرد که کارفرمایان انواع مختلف خشونتها را علیه کارگران اعمال کردهاند، از آزار و فحاشی گرفته تا محرومیت از حقوق اولیه. وی افزود که مسئولان هنوز در برابر این نقضها سکوت کردهاند و باید کسانی که مسؤول این بیعدالتیها هستند، حتی اگر از کشور فرار کرده باشند، محاکمه شوند.
او همچنین از برخی داستانهای تراژیک سخن گفت، از جمله داستان یک کارگر باردار که در ماه هشتم بارداری خود به دلیل شرایط سخت کار و بیتوجهی کارفرما جنین خود را از دست داد. این حوادث، به گفته او، واقعیتهایی است که غیرقابل باور به نظر میرسند اما حقیقت دارند. به همین دلیل، باید وضعیت بخش نساجی فوراً بررسی شود.
او افزود که دهها کارخانه بسته شده و کارگران اخراج شدهاند بدون اینکه حقوق خود را دریافت کنند. زنان در حال حاضر در دادگاهها در حال مبارزه برای احقاق حقوق خود هستند، اما این فرایندها هیچگاه به عدالت منتهی نمیشود. او در پایان گفت: «ما مانند بردگان با ما رفتار میشود، نه به عنوان کارگرانی که حقوق و وظایف دارند. سالها کار میکنیم و سپس اخراج میشویم تا هیچ وقت رسمی نشویم. عدالت اجتماعی کجاست؟ آینده ما چه خواهد شد؟ اما ما زنانی مقاوم هستیم، و به اعتراض و تظاهرات مسالمتآمیز ادامه خواهیم داد تا حقوق خود را بازپس گیریم و در برابر ظلم و ستم مقاومت کنیم.»
«آنها دو بار سعی کردند مرا بکشند»
زکیه الحضیری، یکی از کارگران بخش نساجی، داستان خود را که آن را شبیه یک فیلم ترسناک توصیف کرد، بازگو کرد. او گفت که به دلیل شرایط سخت کاری، کودک خود را پیش از تولد از دست داد و جنینش را «شهید مقاومت برای بقا» نامید.
او توضیح داد که خود او نیز به دلیل بیتوجهی کارفرما و محرومیت از حق تعطیلات، که باعث شد وضعیتش بدتر شود، دوباره از مرگ بازگشت. او اشاره کرد که حدود ٣۵٠٠ کارگر، عمدتاً زن، شرایط غیرقابل تصوری را تجربه کردهاند. حتی رفتن به دستشویی برای آنها یک آرزو بود.
پس از سی سال کار، او در سال ٢٠١٢ به صورت خودسرانه اخراج شد و اکنون تنها نانآور خانوادهاش است و همچنان منتظر انصاف است. او گفت که از آن زمان تاکنون انواع مختلف مبارزات را تجربه کرده است، از جمله اعتراضات و تظاهرات و ارسال نامههای اعتراضی به مسئولان، اما وضعیت همچنان بدون هیچ تغییری ادامه دارد.