مرکز خبر - بحران آب در افغانستان در پی خشکسالی‌های طولانی، تغییرات اقلیمی و ضعف زیرساخت‌های آب‌رسانی تشدید شده است؛ بنیاد آقاخان برآورد کرده که حدود ۲۱ میلیون نفر در این کشور به آب کافی برای آشامیدن، پخت‌وپز و بهداشت دسترسی قابل‌اعتماد ندارند.
بنیاد آقاخان در گزارشی که ژانویه ۲۰۲۶ منتشر کرده، اعلام کرده است که بحران آب در افغانستان به‌ویژه در مناطق کوهستانی و دورافتاده شدت بیشتری دارد. به گفته این بنیاد، فشار جمعیتی، زیرساخت‌های شکننده و تغییرات اقلیمی، دسترسی میلیون‌ها نفر به منابع پایدار آب را دشوار کرده است.
در مناطق روستایی، کاهش منابع آب علاوه بر دشوار کردن تأمین آب آشامیدنی، کشاورزی و دامداری را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در برخی مناطق کوهستانی، ساکنان برای دسترسی به آب ناچار به پیمودن مسیرهای طولانی هستند و در مواردی از منابعی استفاده می‌کنند که کیفیت آنها نیز قابل اطمینان نیست.
یونیسف نیز بحران آب و بهداشت در افغانستان را «بحرانی» توصیف کرده است. بر اساس گزارش سالانه این نهاد، نزدیک به ۳۰ درصد جمعیت افغانستان، از جمله ۶.۸ میلیون کودک، به خدمات پایه آب آشامیدنی دسترسی ندارند. این نهاد خشکسالی، سیلاب‌ها، بازگشت گسترده مهاجران و کمبود سرمایه‌گذاری در بخش آب و فاضلاب را از عوامل تشدیدکننده وضعیت می‌داند.
آمارهای یونیسف همچنین نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۵، یک‌چهارم خانوارهای افغانستان از منابع آب غیربهسازی‌شده استفاده می‌کردند و ۴۶ درصد خانوارها دسترسی به آب آشامیدنی سالم را یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های خود اعلام کرده‌اند؛ این رقم در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۱ درصد بود.
بحران آب تنها به خشکسالی محدود نیست. سیلاب‌ها و دیگر حوادث طبیعی نیز به شبکه‌های آب‌رسانی آسیب می‌زنند و دسترسی مردم به آب سالم را مختل می‌کنند. همزمان، تغییرات اقلیمی افغانستان را در معرض مجموعه‌ای از مخاطرات طبیعی قرار داده است. یونیسف اعلام کرده که بیش از ۸.۸ میلیون کودک در این کشور در معرض دست‌کم سه خطر اقلیمی همزمان قرار دارند.
پیامدهای این بحران برای زنان و کودکان شدیدتر است. در بسیاری از مناطق، زنان و دختران مسئول تأمین آب خانواده هستند و دور شدن منابع آب به معنای صرف زمان بیشتر برای حمل آب و کاهش فرصت‌های آنان برای تحصیل، کار و فعالیت‌های اجتماعی است. یونیسف نیز تأکید کرده که زنان و دختران از پیامدهای بحران آب و بهداشت بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند.
کمبود آب سالم همچنین خطر بیماری‌های مرتبط با آب و بهداشت را افزایش می‌دهد و می‌تواند بر وضعیت تغذیه و سلامت کودکان اثر بگذارد. یونیسف در برنامه بشردوستانه سال ۲۰۲۶، ضعف مزمن سرمایه‌گذاری در بخش آب، بهداشت و فاضلاب را در کنار شوک‌های اقلیمی از عوامل اصلی تشدید نیازهای انسانی در افغانستان دانسته است.
همزمان، مقیاس کلی بحران انسانی در افغانستان نیز بسیار گسترده است. یونیسف برآورد کرده که در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۱.۹ میلیون نفر، از جمله ۱۱.۶ میلیون کودک، به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند. این رقم مربوط به مجموع نیازهای بشردوستانه است و با رقم ۲۱ میلیون نفری مربوط به دسترسی ناکافی به آب یکسان نیست.
یونیسف برای سال ۲۰۲۶ دسترسی ۲.۹ میلیون نفر در مناطق دارای نیاز بشردوستانه به خدمات مناسب آب آشامیدنی را هدف‌گذاری کرده است. این نهاد در ماه‌های نخست سال نیز از دسترسی بیش از ۱۴۷ هزار نفر به آب آشامیدنی سالم از طریق ساخت و بازسازی سامانه‌های پایدار آب‌رسانی خبر داده است.
بحران آب افغانستان اکنون به مسئله‌ای فراتر از کمبود یک منبع طبیعی تبدیل شده است؛ دسترسی به آب با سلامت عمومی، امنیت غذایی، کشاورزی، معیشت، آموزش کودکان و وضعیت زنان و خانواده‌های کم‌درآمد ارتباط مستقیم دارد. تداوم خشکسالی و تغییرات اقلیمی در کنار ضعف زیرساخت‌ها می‌تواند فشار بر جوامع آسیب‌پذیر را در سال‌های آینده افزایش دهد.