مرکز خبر- افزایش بارندگی‌ها در سال آبی ۱۴۰۵ اگرچه بخشی از ذخایر سدهای ایران را احیا کرده، اما به گفته کارشناسان، این بهبود به معنای پایان بحران آب نیست و ایران همچنان در شمار کشورهای دارای «تنش آبی بسیار بالا» قرار دارد.

بر اساس ارزیابی مؤسسه منابع جهانی (WRI)، ایران سالانه بیش از ۸۰ درصد منابع آب تجدیدپذیر خود را مصرف می‌کند؛ وضعیتی که ادامه آن، امنیت آبی کشور را با تهدید جدی روبه‌رو کرده است.

داده‌های سازمان هواشناسی و وزارت نیرو نشان می‌دهد تا ۱۷ خرداد ۱۴۰۵ میزان بارندگی کشور نسبت به سال گذشته افزایش یافته و حجم آب موجود در سدها نیز به حدود ۳۵ میلیارد مترمکعب رسیده است. با این حال، مسئولان صنعت آب تأکید می‌کنند بخش زیادی از بارش‌ها به جای ورود به مخازن سدها، جذب سفره‌های زیرزمینی شده و شهرهایی مانند تهران، قم، مشهد و اراک همچنان با کمبود آب روبه‌رو خواهند بود.

سخنگوی صنعت آب و فاضلاب از شهروندان خواسته است با کاهش ۱۵ تا ۲۰ درصدی مصرف آب، از بروز جیره‌بندی و قطعی گسترده آب در تابستان جلوگیری کنند. این در حالی است که تنها حدود هفت درصد آب کشور در بخش خانگی مصرف می‌شود و بیش از ۹۰ درصد منابع آب در بخش کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کارشناسان معتقدند تمرکز بر صرفه‌جویی خانوارها، بدون اصلاح ساختار مدیریت منابع آب، نمی‌تواند بحران را برطرف کند. به گفته آنان، فرسودگی سامانه‌های آبیاری، برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی، توسعه کشاورزی پرمصرف و سیاست‌های سدسازی در دهه‌های گذشته، از عوامل اصلی تشدید کم‌آبی در ایران بوده است.

گزارش‌های بین‌المللی نیز نشان می‌دهد ایران طی سال‌های گذشته بخش بزرگی از منابع آب زیرزمینی خود را از دست داده و فرونشست زمین در بسیاری از مناطق، از جمله تهران، به یکی از پیامدهای برداشت بی‌رویه آب تبدیل شده است. خشک شدن منابع آبی همچنین مهاجرت گسترده روستاییان، کاهش تولیدات کشاورزی و افزایش ناامنی غذایی را به دنبال داشته است.

کارشناسان هشدار می‌دهند که زنان بیش از دیگران از این بحران آسیب می‌بینند؛ زیرا در بسیاری از خانواده‌ها مسئولیت تأمین آب، مراقبت از کودکان و سالمندان و مدیریت نیازهای روزانه بر عهده آنان است. کاهش منابع آب همچنین فرصت‌های اشتغال، درآمد و امنیت غذایی زنان روستایی را نیز محدود کرده است.

در کنار کمبود آب، آلودگی منابع آبی نیز به نگرانی دیگری تبدیل شده است. گزارش‌ها از آلودگی رودخانه‌هایی مانند سفیدرود و ارس و ورود فاضلاب‌های شهری، صنعتی و بیمارستانی به منابع آب حکایت دارد؛ موضوعی که سلامت میلیون‌ها نفر را تهدید می‌کند.

متخصصان محیط زیست تأکید می‌کنند که حتی چند سال بارندگی بالاتر از میانگین نیز برای جبران دهه‌ها برداشت بی‌رویه از منابع آب کافی نیست و عبور از این بحران، نیازمند اصلاح سیاست‌های مدیریت آب، نوسازی زیرساخت‌های کشاورزی و حفاظت از منابع آب زیرزمینی است، نه صرفاً تکیه بر بارش‌های فصلی یا صرفه‌جویی خانوارها.