از «ژن، ژیان، ئازادی» تا «کار، تحصیل، آزادی»؛ همبستگی زنان ایرانی با زنان هرات
سرکوب زنان در هرات با واکنشی فراتر از مرزهای افغانستان روبهرو شد؛ جایی که زنان ایرانی و دانشجویان افغانستانی ساکن ایران در کنار معترضان جهانی، خواهان آزادی بازداشتشدگان شدند.
مرکز خبر- اعتراض به بازداشت گسترده زنان و دختران در هرات از سوی طالبان، تنها به مرزهای افغانستان محدود نماند و موجی از همبستگی و حمایت را در میان فعالان حقوق زنان، دانشجویان افغانستانی ساکن ایران و زنان ایرانی در داخل و خارج از کشور برانگیخت. در روزهای اخیر، همزمان با گسترش اعتراضات جهانی به سیاستهای زنستیزانه طالبان، شماری از فعالان زن ایرانی نیز با انتشار بیانیهها، پیامهای حمایتی و حضور در تجمعهای اعتراضی، خواستار آزادی فوری زنان بازداشتشده و پایان سرکوب سیستماتیک زنان در افغانستان شدند.
همصدایی زنان ایرانی با زنان افغانستان
اعضای انجمن زن، زندگی، آزادی در آلمان، در ادامه شنبههای اعتراضی خود، این هفته با حضور در خیابان، با زنان افغانستان اعلام همبستگی کردند.
این تجمع در حمایت از زنانی برگزار شد که زیر سلطه طالبان، از ابتداییترین حقوق انسانی خود، از تحصیل و کار تا حضور آزادانه در جامعه، محروم شدهاند.
همچنین دیگر فعالین نیز در حسابهای شخصی خود در رسانههای اجتماعی از زنان افغانستان حمایت کردند. در میان حامیان زنان بازداشتشده هرات، نام شماری از فعالان شناختهشده حقوق زنان و حقوق بشر از جمله شیوا محبوبی، شهلا عبقری و دیگر کنشگران ایرانی به چشم میخورد که با تأکید بر پیوند مبارزات زنان ایران و افغانستان، از شعارهای «کار، تحصیل، آزادی» و «ژن، ژیان، ئازادی» حمایت کردند.
این فعالان در پیامها و موضعگیریهای خود تأکید کردند که مبارزه زنان افغانستان برای دستیابی به حق آموزش، اشتغال و حضور آزادانه در جامعه، بخشی از مبارزه جهانی زنان علیه تبعیض و سرکوب جنسیتی است. آنان همچنین خواستار توجه جدی جامعه بینالمللی به وضعیت زنان افغانستان و پاسخگو کردن طالبان در قبال نقض گسترده حقوق بشر شدند.
دانشجویان افغانستانی در ایران؛ صدای هرات در تبعید
همزمان با گسترش اعتراضها، شماری از دانشجویان افغانستانی ساکن ایران نیز با انتشار بیانیهها و پیامهای همبستگی، بازداشت زنان در هرات را محکوم کردند. آنان تأکید کردند که زنان افغانستان طی نزدیک به پنج سال گذشته با محرومیت از آموزش، اشتغال، آزادی رفتوآمد و مشارکت اجتماعی روبهرو بودهاند و بازداشتهای اخیر نشاندهنده تشدید سیاستهای سرکوبگرانه طالبان است.
دانشجویان معترض با اشاره به اینکه زنان افغانستان امروز از ابتداییترین حقوق انسانی خود محروم شدهاند، از نهادهای بینالمللی خواستند سکوت در برابر وضعیت افغانستان را پایان دهند و اقدامات عملی برای حمایت از زنان این کشور انجام دهند.
اعتراضهایی که از هرات تا اروپا گسترش یافت
در روزهای اخیر شهرهای مختلف جهان شاهد برگزاری تجمعهای اعتراضی در حمایت از زنان بازداشتشده هرات بودهاند. شهروندان افغانستانی و حامیان حقوق زنان در ایران، پاکستان، آلمان، فرانسه، ایتالیا، اسپانیا و کانادا با برگزاری گردهماییهایی خواستار آزادی فوری بازداشتشدگان شدند.
شرکتکنندگان در این تجمعها شعارهایی در حمایت از حق آموزش، حق کار، آزادیهای مدنی و پایان بازداشتهای خودسرانه سر دادند. بسیاری از آنان همچنین خواهان به رسمیت شناخته شدن «آپارتاید جنسیتی» در افغانستان و افزایش فشارهای بینالمللی بر طالبان شدند.
بازداشت زنان به دلیل پوشش؛ جرقه اعتراضات
موج اعتراضها پس از آن آغاز شد که گزارشهایی از بازداشت دستکم ۳۰ زن در روزهای ۶ و ۷ ژوئن در هرات منتشر شد. بر اساس این گزارشها، مأموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان این زنان را به اتهام رعایت نکردن دستورالعملهای پوشش مورد نظر این گروه بازداشت کردند.
این اقدام نگرانی گستردهای در میان خانوادهها و فعالان حقوق زنان ایجاد کرد و به سرعت به یکی از موضوعات اصلی اعتراضات مدنی در افغانستان تبدیل شد.
سرکوب اعتراضات؛ کشته و زخمی شدن معترضان
در واکنش به بازداشتها، شهروندان هرات دستکم دو بار دست به تجمع اعتراضی زدند. نخستین تجمع در منطقه جبرئیل هرات برگزار شد؛ جایی که زنان و مردان معترض با شعار «آموزش، کار، آزادی» خواستار آزادی بازداشتشدگان شدند.
اما نیروهای طالبان این اعتراض را با خشونت سرکوب کردند. گزارشها حاکی از تیراندازی، ضربوشتم معترضان و بازداشت شماری از شرکتکنندگان است. نهادهای حقوق بشری و سازمان ملل متحد نیز اعلام کردهاند که در جریان سرکوب اعتراضات، دستکم دو نفر از جمله یک کودک جان باخته و بیش از ۲۰ نفر دیگر زخمی شدهاند.
مبارزهای که خاموش نشده است
با وجود سرکوب شدید اعتراضات در هرات، صدای زنان افغانستان خاموش نشده و اکنون در کشورهای مختلف جهان پژواک یافته است. حمایت زنان ایرانی، فعالان حقوق بشر و دانشجویان افغانستانی ساکن ایران از زنان بازداشتشده هرات، نشاندهنده شکلگیری شبکهای فراملی از همبستگی زنانه در برابر سیاستهای محدودکننده طالبان است.
معترضان تأکید دارند که مبارزه زنان افغانستان برای دستیابی به حق آموزش، کار، آزادی و حضور برابر در جامعه، نباید در سکوت و بیتفاوتی جهانی فراموش شود؛ مبارزهای که امروز از هرات تا تهران، پاریس، برلین و تورنتو شنیده میشود.