امیدهایی که از دل خاکستر زبانه میکشند؛ زنان غزه سال ۲۰۲۶ را با افقهایی تازه استقبال میکنند
پس از دو سال بمباران، کشتار، آوارگی و فروپاشی بنیانهای زندگی، زنان غزه با امیدی محتاطانه به امنیت، کرامت و بازپسگیری ابتداییترین حقوق زیست انسانی، چشم به سال ۲۰۲۶ دوختهاند.
نغم کراجه
غزه-در لحظهی گذار میان دو سال، زنان ساکن نوار غزه بر سر دو راهیای ایستادهاند که آمیزهای از درد، دلتنگی و امید را در خود دارد؛ پس از دو سال از خشونتبارترین شوکهایی که حافظهی فلسطینی به خود دیده است. غزهای که زیر بمباران بیامان، آوارگی گسترده و فروپاشی تقریباً کامل زیرساختها از هم گسسته، با فرارسیدن سال ۲۰۲۶ ساکنانش را میبینیم که با وجود سختی واقعیت، نگاهشان را به آیندهای همراه با آرزو دوختهاند.
بر اساس تازهترین آمار وزارت بهداشت فلسطین در غزه، از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۷۰ هزار نفر در غزه کشته شدهاند. گزارشهای سازمان ملل نشان میدهد زنان و دختران حدود ۷۰ درصد از کل قربانیان را تشکیل میدهند؛ آماری که بار سنگین رنجی را که زنان در این درگیری طولانی متحمل شدهاند برجسته میکند. افزون بر این، بیش از ۵۵۷ هزار زن با ناامنی شدید غذایی مواجهاند؛ شرایطی که آنان را در رویارویی روزانه با گرسنگی و کمبود خدمات پایه قرار داده است.
سها سَکَر که بمباران نتوانسته روح امید را در او خاموش کند بلکه آن را تقویت کرده است، میگوید:«اگر درد خانههایمان را ویران کرده، هرگز عزم ما را در هم نخواهد شکست. در سال ۲۰۲۶ امیدواریم صلح همسفر راههایمان شود و لبخند به چهرههای مردم بازگردد. هر زن در غزه در دل خود بذر امیدی دارد که جنگ پایان یابد و صفحهای تازه از زندگی شرافتمندانه و با کرامت آغاز شود.»
او تأکید میکند که زنان در اردوگاههای آوارگان ایمانشان را به تواناییهای خود از دست ندادهاند:«این سالها به من آموخت که امید با تعداد روزهای بیگلوله سنجیده نمیشود، بلکه با توان ایستادن پس از هر فروپاشی. ما آموزش پایدار برای فرزندانمان میخواهیم، نظام سلامتِ انسانی، و کاری که کرامت زیستن را تضمین کند.»
«۲۰۲۶ فرصتی تازه برای خیزش زنان»
از سوی دیگر، هبه کریزم سال ۲۰۲۶ را فرصتی برای یک خیزش تازهی زنانه میداند:«ما نمیخواهیم سرزمینمان را ترک کنیم؛ میخواهیم بهعنوان شریکانی فعال در بازسازی جامعه دیده شویم. ما فقدان و آوارگی را تاب آوردیم، اما همزمان قدرت و توان سازماندهی خود را در قالب شبکههای همبستگی اجتماعی به دست آوردیم. امید ما این است که سال جدید آغاز برنامههای اقتصادیای باشد که زنان از آن بهرهمند شوند و فرصتهای واقعی آموزش و اشتغال در اختیارشان قرار گیرد، تا دستی که در چادر نان میپزد، همان دستی نباشد که هیچ منبع درآمدی ندارد.»
ایمان العَجَله نیز این امیدها را چنین توصیف میکند:«ما فقط اعدادی در گزارشها نیستیم؛ ما مادران، دختران، خواهرانیم؛ زنانی که امیدهایمان را بهسوی سالی نو بالا میگیریم. آرزو داریم ۲۰۲۶ سال صلح، سال حقوق، سال تندرستی باشد؛ سالی که هر زن غذای کافی، سرپناهی در برابر سرمای زمستان و کرامتی داشته باشد که او را از تحقیر جنگ حفظ کند.»
آمارهای معتبر نقش حیاتی زنان در طول بحران را نشان میدهد؛ زنانی که در خط مقدم توانمندسازی اجتماعی قرار داشتند: از سازماندهی حمایتهای خانوادگی، گردآوری منابع غذایی و هماهنگی کمکهای انسانی گرفته تا تلاش برای حفظ آموزش در دل چادرها و سکونتگاههای موقت، با وجود همه دشواریها. این تلاشها اگرچه همیشه در آمارهای رسمی ثبت نشدهاند، اما بافت واقعی زندگی روزمرهی غزه را میسازند و توان زنان برای ایستادگی و خلاقیت در شرایط سخت را آشکار میکنند.
«چگونه با کرامت زندگی کنیم؟»
با وجود ویرانی زیرساختها، افت شدید خدمات درمانی و گسترش بیماریها و سوءتغذیه- که از بحرانی بهداشتیِ خفهکننده خبر میدهد- پرسش زنان همچنان یکی است؛ چگونه با کرامت زندگی کنیم؟ و چگونه آیندهای بهتر برای فرزندانمان فراهم آوریم؟ این پرسشها صرفاً رویا نیستند، بلکه حقوقی انسانی و بهرسمیتشناختهشده در قوانین بینالمللیاند؛ حقوقی که شایستهی هر زن و دختر در غزه و جهان است، و همین باور است که آنان را به آموزش دختران بهمثابه ابزاری برای تغییر واقعیت دلگرم میکند.
این امید در شرایطی شکل میگیرد که وضعیت معیشتی در غزه همچنان در اوج بحران است. بیش از ۷۰ درصد زیرساختها-از جمله تأسیسات بهداشت، آب و آموزش-ویران شدهاند و دسترسی به خدمات پایه به معجزهای روزانه بدل شده است. بیماران، سالمندان و کودکان در صفهای طولانی برای آب آشامیدنی میایستند؛ زنان باردار بهسبب کمبود خدمات پزشکی با خطراتی دوچندان مواجهاند، و بخش سلامت با فروپاشی تقریباً کامل دستوپنجه نرم میکند.
افزون بر این، مطالعات سازمان ملل تأیید کردهاند که حدود ۹۶ درصد از زنان غزه در دورهی درگیری نوعی از خشونت مبتنی بر جنسیت را تجربه کردهاند؛ از خشونت کلامی و اقتصادی تا آسیب جسمی. این واقعیت، ضرورت ارائهی حمایت روانی و خدمات پیشگیرانه را برجستهتر میکند.
با وجود این ارقام سهمگین، زنان غزه دست از رؤیا نمیکشند. آنان سال ۲۰۲۶ را فرصتی برای بازآفرینی زندگی میبینند؛ نه فقط برای جان بهدر بردن از جنگ، بلکه برای دستیابی به پیروزیهای انسانی پایدار. آموزش دختران، توانمندسازی اقتصادی، سلامت پایدار و جوامع همبستهای که کرامت انسان را پاس بدارند، نه صرفاً بقای او را.
«امید ما این است که ۲۰۲۶ سال گذار از بقا به سازندگی باشد»
ایمان العجله در پایان میگوید:«امید ما این است که ۲۰۲۶ سالی باشد که از وضعیت بقا به وضعیت سازندگی گذر کنیم؛ سالی که در تاریخ ثبت شود بهعنوان زمانی که زنان غزه برخاستند و دست جامعهی خود را گرفتند تا بهسوی آیندهای روشنتر حرکت کنند.»
این روایتهای زنده چیزی فراتر از کلماتاند؛ صدای ایستادگی و عزمی هستند که از دل تجربهای برمیخیزد که نهتنها با شوکها در هم نشکست، بلکه ژرفتر و بارورتر شد. زنانی که امیدی لرزانناپذیر را حمل میکنند و واقعیتی را نزدیک میسازند که در آن زن فلسطینی شریکی فعال در عرصهی عمومی و عنصری بنیادین در هر فرآیند واقعیِ بهبود و صلح است.