بهاران لهیب

افغانستان- روژاوا، یکی از مهم‌ترین تجربه‌های معاصر مبارزه برای خودمدیرتی، برابری و همزیستی ملی و قومی در خاورمیانه است. این منطقه که عمدتاً کوردنشین است، در بستر جنگ داخلی سوریه و فروپاشی ساختارهای دولتی، به صحنه‌ای برای شکل‌گیری یک نظام سیاسی متفاوت بدل شد؛ نظامی که بر مشارکت مردمی، نقش برجسته زنان و همزیستی کوردها، عرب‌ها، آشوری‌ها و دیگر اقلیت‌ها تاکید داشت. از همان آغاز، موجودیت روژاوا با تهدیدهای جدی داخلی و خارجی روبه‌رو بوده است.

تاریخچه مبارزاتی مردم روژاوا ریشه در دهه‌ها سرکوب سیستماتیک کوردها در سوریه دارد؛ از سلب تابعیت گرفته تا ممنوعیت زبان و فرهنگ. با آغاز قیام‌های سال ۲۰۱۱، نیروهای محلی کورد با تکیه بر سازماندهی مردمی و ایجاد ساختارهای دفاعی، تلاش کردند از مناطق خود در برابر هرج‌ومرج و گروه‌های افراطی محافظت کنند. شکل‌گیری یگان‌های مدافع خلق (ی.پ.گ) و یگان‌های مدافع زنان (ی.پ.ژ) نقطه عطفی در این مبارزه بود که نه‌تنها جنبه نظامی، بلکه بُعد اجتماعی و ایدئولوژیک نیز داشت.

ظهور داعش یکی از خونین‌ترین فصل‌های تاریخ روژاوا را رقم زد. این گروه افراطی با استفاده از خلأ قدرت، منابع مالی مشکوک، عبور آزادانه نیروها و تسلیحات از مرزها، و حمایت‌های مستقیم و غیرمستقیم برخی بازیگران منطقه‌ای از جمله دولت فاشیستی ترکیه و بین‌المللی، توانست بخش‌های وسیعی از سوریه و عراق را به اشغال خود درآورد. روژاوا در خط مقدم مقابله با داعش قرار گرفت و بهای سنگینی از جان غیرنظامیان و مبارزان خود پرداخت، در حالی که بسیاری از دولت‌ها در برابر این تهدید یا سکوت کردند یا برخوردی دوگانه داشتند.

در این میان، نقش ترکیه در معادلات منطقه‌ای همواره بحث‌برانگیز بوده است. دولت ترکیه با نگاه امنیتی به هر نوع خودمدیریتی کوردها، روژاوا را تهدیدی برای منافع خود تلقی کرد. به همین دلیل، به‌جای حمایت از مبارزه علیه داعش، سیاست‌هایی را در پیش گرفت که عملاً به تضعیف نیروهای محلی و تقویت گروه‌های افراطی انجامید. گزارش‌های متعدد از عبور نیروهای داعش از مرزهای ترکیه و درمان مجروحان این گروه، پرسش‌های جدی درباره سیاست‌های آنکارا مطرح کرده است.

پس از شکست نسبی داعش، سرکوب روژاوا شکل آشکارتری به خود گرفت. حملات نظامی مستقیم ترکیه به عفرین، سری‌کانی و گری‌سپی، همراه با استفاده از گروه‌های جهادی نیابتی، به کشته شدن هزاران غیرنظامی، آوارگی گسترده و تغییر بافت جمعیتی این مناطق انجامید. این عملیات‌ها نه‌تنها نقض آشکار حقوق بشر و قوانین بین‌المللی بود، بلکه تلاشی سیستماتیک برای نابودی دستاوردهای سیاسی و اجتماعی مردم روژاوا محسوب می‌شود.

با وجود همه این فشارها، روژاوا همچنان نماد مقاومتی است که بر پایه اراده مردمی، آزادی زنان و عدالت اجتماعی شکل گرفته است. سکوت جامعه جهانی در برابر کشتار و سرکوب جاری، یادآور تجربه‌های تلخ دیگری در منطقه، از جمله افغانستان و ایران، است؛ جایی که منافع سیاسی قدرت‌ها بر جان و کرامت انسان‌ها ترجیح داده شد. سرنوشت روژاوا نه‌تنها مسئله‌ای محلی، بلکه آزمونی برای صداقت جهان در دفاع از حقوق بشر و حق تعیین سرنوشت ملت‌هاست.

یلدا احمد روانشناس و فعال حقوق زن از افغانستان پیام به ما در همبستگی و بیان درد مشترک ملت های در بند را داشته است.

نامبرده می گوید: «متاسفانه جهان در این اواخر در نابسامانی و آشوب به سر می برد. در تعدادی از کشورهای چون فلسطین، اکراین، ایران و سوریه جنگ، کشتار ، نابسامانی و قتل عام بیداد می کند.»

وی ادامه می دهد: «در این روزهای اخیر ما شاهد قتل عام و کشتار بی رویه در مناطق کوردنشین چون حلب و روژاوا هستیم. که همه روزه و هر لحظه از مردم بیگناه و ملکی این مناطق قربانی می گیرد. و می دانیم که در راس این همه جنایت و وحشت امپریالیسم آمریکا و کشورهای همفکر و هم پیمانانش در منطقه، قرار دارد. و می خواهند که داعش و حکومت‌های اسلامی از نوع طالبی، جهادی و آخوندی را تقویه و فربه کنند و روی کار بیاورند.»

یلدا از مبارزات زنان کوردنشین می گوید: «اما تاریخ چیز دیگری را نشان می‌دهد. چند سال قبل که داعش و گروههای ضد زن، بنیادگرا و افراطی در مناطق کوردنشین از جمله کوبانی دست به کشتار و قتل عام زدند ولی با شجاعت و پیکار، مردمان این مناطق کوبانی بویژه زنان، به قتل گاه این گروه‌ها تبدیل شد. امروز به یقین هم روژاوا به قتلگاه داعش و دیگر نیروهای بنیادگرا افراطی تبدیل خواهد شد.»

یلدا همبستگی خود را چنین بیان می دارد: «من به مثابه زنی از افغانستان همبستگی خود با مردم روژاوا به خصوص با زنان آگاهی که به خاطری مبارزه و به خاطر رهایی از جور و ستمی بنیادگرایان اسلامی داعشی دست به مبارزه زدند و برای دفاع از مردم خود دست به اسلحه بردند و مبارزه و پیکار می کنند اعلام می دارم و به این باور هستم هر ملت و خلقی فقط با اتحاد و همبستگی و مبارزه و پیکار خود شان می توانند خود شان را نجات بدهند.

به امید دنیایی عاری از جنگ و خشونت!»