افزایش قتل و مرگهای مشکوک زنان در ترکیه؛ ۱۱ زن در چهار روز جان باختند
فعالان حقوق زنان در ترکیه همزمان با انتقاد از محدود شدن برخی حقوق قانونی زنان، از افزایش خشونت علیه زنان هشدار میدهند. تنها در چهار روز گذشته، ۱۱ زن در شهرهای مختلف این کشور کشته شدهاند یا در شرایطی مشکوک جان باختهاند.
مَمیهان هیلبین زَیدان
وان- خشونت و قتل زنان همچنان رو به افزایش است. با این حال، دولت به جای تدوین سیاستهای جدید برای حمایت از زنان، اقداماتی را در پیش گرفته که به گفته فعالان حقوق زنان، حقوق آنان را محدودتر میکند.
در ۴ ژوئن، دادگاه قانون اساسی ترکیه با رأی اکثریت، مقررات مربوط به پرداخت نامحدود نفقه به همسران مطلقه نیازمند را لغو کرد. دلایل این تصمیم هنوز منتشر نشده است. سازمانهای زنان در واکنش به این تصمیم اعلام کردند: «در شرایطی که زنان در ترکیه همچنان با نابرابری در اشتغال، کار مراقبتی بدون دستمزد و فقر فزاینده روبهرو هستند، راهحل محدود کردن حقوق موجود آنان نیست، بلکه باید نابرابریها برطرف شود.»
زنان نگراناند که چنین تصمیمهایی به افزایش خشونت خانگی منجر شود. آمارهای اخیر نیز نشان میدهد که این نگرانی بیاساس نیست. تنها طی چهار روز، در شهرهای مختلف ترکیه و مناطق کردنشین، ۱۱ زن کشته شدهاند یا در شرایطی مشکوک جان خود را از دست دادهاند.
۵ ژوئن؛ کشته شدن ۳ زن و مرگ مشکوک ۳ زن دیگر
- در شهرستان پاموکقلعه استان دنیزلی، مردی به نام «صابت او.»، «متانت آلتینپولات» را با سلاح گرم به قتل رساند.
- در بورسا، «نیازی کایسوک» همسرش «یاغمور دمیرکیران» را با سلاح گرم کشت. پس از بازداشت مشخص شد که او پیشتر نیز سابقه ارتکاب جرائم دیگر داشته است.
- «بیناز دمیر» در شهرستان شارکوی استان تکیرداغ در شرایطی مشکوک جان باخت.
- «فلک یاغباسان» در استان شرناخ در خانه خود بهطور مشکوک جانباخته پیدا شد.
- «یوکسل ساریکایا» در قونیه به دست همسرش «علی ساریکایا» که در مرحله طلاق بودند، با سلاح گرم کشته شد. گفته میشود برای عامل این قتل حکم منع نزدیک شدن صادر شده بود.
- «هاجر تیکانکوش» ۷۱ ساله در شهرستان یاکوتیه استان ارزروم در پی آتشسوزی منزلش در شرایطی مشکوک جان باخت.
۶ ژوئن؛ زخمی شدن شدید سه زن در حملات مختلف
- در شهرستان سیلیفکه استان مرسین، مردی به نام «اولاش د.» تلاش کرد همسرش «لطیفه د.» را با سلاح سرد به قتل برساند و او را بهشدت مجروح کرد.
- «گُلآیشه چوبان» در شهرستان یاتاغان استان موغلا در شرایطی مشکوک جان باخته پیدا شد.
- در شهرستان سوروچ استان اورفا، مردی با حروف اختصاری «ه.ت.» همسرش «ا.ت.» و دخترش «م.ت.» را با سلاح گرم هدف قرار داد و هر دو را به شدت زخمی کرد.
۷ ژوئن؛ دو مرگ مشکوک دیگر
- «ایرماک آیشه کوپاران» ۲۴ ساله در شهرستان هامور استان آگری، پس از آنکه مجبور به بازگشت به روستای محل خدمت خود شده بود، به شکل مشکوکی جان باخت.
- زینب د.چ.» دانشجوی دانشکده داروسازی دانشگاه اژه در خوابگاه دولتی دانشجویی در ازمیر به شکلی مشکوک جان خود را از دست داد.
۸ ژوئن؛ مرگ دو زن دیگر
- زنی با حروف اختصاری «س.گ.» که در منطقه کمربندی جاده موغلا–آیدین هدف حمله قرار گرفته بود، بر اثر شدت جراحات در بیمارستان جان باخت.
- «حمیده چیفتچی» در حکاری در خانهاش بهطور مشکوک جانباخته پیدا شد.
«حکومت به مسئولیت خود عمل نمیکند»
فیگن چولاکاوغلو درباره افزایش قتل زنان گفت سیاستهای دولت در قبال زنان موجب تعمیق نابرابری جنسیتی شده است.
او افزود: «حکومتها از زنان میترسند و به همین دلیل پیرامون آنان دیوار میکشند. برای مقابله با این حملات، باید مقاومت جمعی و مبارزه سازمانیافته زنان را تقویت کرد.»
به گفته او، قتل زنان مسئلهای سیاسی است: «دولت میتواند با سیاستهای درست، خشونت را تا حد زیادی مهار کند، اما این سازوکارها را فعال نمیکند و با سیاست مصونیت از مجازات، به خشونت دامن میزند.»
چولاکاوغلو تأکید کرد که صرفاً بیان این جنایتها کافی نیست، بلکه باید همه قتلها روشن و عاملان آنها مجازات شوند و سیاستهایی بازدارنده برای جلوگیری از تکرار این خشونتها تدوین شود.
«باید مبارزه جمعی را گسترش داد»
او همچنین گفت: «زنان در معرض استثمار نیروی کار قرار دارند و کار خانگی آنان نادیده گرفته میشود. در چنین شرایطی تنها راه، ایجاد همبستگی جمعی و گسترش مبارزه سازمانیافته زنان است.»
«در جرایم علیه زنان سیاست مصونیت از مجازات وجود دارد»
فاطمه ارسلان نیز گفت مردان برای حفظ سلطه خود تلاش میکنند زنان را تحت فشار قرار دهند.
او افزود: «وقتی مرد احساس میکند قدرت خود را از دست میدهد، به خشونت و حتی قتل روی میآورد. برخی مردان از طریق آزار یا قتل زنان میخواهند سلطه خود را به دیگر مردان اثبات کنند.»
فاطمه ارسلان با انتقاد از روند قضایی در پروندههای خشونت علیه زنان گفت: «در بسیاری از موارد، میان قوانین و نگاه اجتماعی نوعی سازش وجود دارد و مفهوم "ناموس" به ابزاری برای توجیه خشونت مردان تبدیل شده است.»
او تأکید کرد که برای مقابله با این وضعیت باید مفهوم ناموس مورد بازنگری قرار گیرد و برنامههای آگاهیبخشی گستردهتری اجرا شود؛ زیرا با وجود سالها فعالیت آموزشی، این نگرشها همچنان در جامعه ریشهدار هستند.
پیشنهاد تشکیل «کمونهای مقابله با خشونت»
ارسلان همچنین عملکرد دستگاه قضایی را ناکافی دانست و گفت: «سیستم حقوقی در ظاهر اقداماتی انجام میدهد، اما این اقدامات کافی نیست. زنان باید با ایجاد شبکههای همبستگی و مبارزه جمعی در برابر خشونت بایستند.»
او پیشنهاد کرد که برای مقابله با خشونت علیه زنان، «کمونهای ضد خشونت» تشکیل شود تا زنان بتوانند بهصورت سازمانیافته از یکدیگر حمایت کنند.
مرگهای مشکوک؛ پروندههایی که به قتل ختم شدند
فاطمه ارسلان در پایان به پروندههای مرگ مشکوک زنان اشاره کرد و گفت در بسیاری از موارد، آنچه ابتدا «خودکشی» اعلام شده، بعدها قتل از آب درآمده است.
او به پروندههای روژین کابایش، گلستان دوکو و روژولات قیزماز اشاره کرد و گفت: «ابتدا گفته شد این زنان خودکشی کردهاند، اما بعدها روشن شد که با قتل روبهرو بودهایم. وقتی مرگ یک زن خودکشی اعلام میشود، جامعه نیز بهسادگی آن را میپذیرد؛ گویی ناتوانی یک زن در ادامه زندگی امری طبیعی است.»