۸۷ روز خاموشی؛ اینترنت قطع، سرکوب بیصدا
با ورود قطع اینترنت در ایران به هشتادوهفتمین روز، نگرانیها درباره اعدامهای خاموش، تشدید فضای امنیتی و نابودی معیشت میلیونها نفر، بهویژه زنان و صاحبان مشاغل آنلاین، افزایش یافته است.
مرکز خبر- بر اساس گزارش منتشرشده از سوی نهاد ناظر بر اینترنت «نتبلاکس»، امروز دوشنبه سوم خرداد ۱۴۰۵، ایران هشتادوهفتمین روز پیاپی قطع و اختلال گسترده اینترنت را پشت سر گذاشت؛ خاموشیای که تاکنون بیش از ۲۰۶۴ ساعت ادامه داشته و به یکی از طولانیترین دورههای محدودیت اینترنت در کشور تبدیل شده است.
نتبلاکس اعلام کرده که این محدودیتها عملاً هرگونه شفافیت درباره وضعیت زندانیان، روند اجرای احکام اعدام و برخوردهای امنیتی را از بین برده و فضای مبهم و نگرانکنندهای برای خانواده زندانیان، فعالان مدنی و افکار عمومی ایجاد کرده است.
اعدام و بازداشت در سایه خاموشی اینترنت
تداوم اختلال اینترنت، امکان اطلاعرسانی مستقل درباره وضعیت زندانها و پروندههای امنیتی را بهشدت محدود کرده است. در هفتههای اخیر گزارشهای متعددی از بازداشت فعالان مدنی، احضار شهروندان، فشار بر خانواده زندانیان سیاسی و اجرای احکام اعدام در سکوت خبری منتشر شده؛ رویدادهایی که بهدلیل قطع ارتباطات و محدود شدن دسترسی به رسانهها، کمتر در معرض توجه افکار عمومی قرار گرفتهاند.
کارشناسان معتقدند محدودسازی اینترنت، علاوه بر کنترل جریان اطلاعات، به ابزاری برای تشدید فضای خفقان و سرکوب اجتماعی تبدیل شده است؛ فضایی که در آن شهروندان، روزنامهنگاران و فعالان حقوق بشر با نگرانی فزاینده از شنود، کنترل و بازداشت مواجهاند.
اقتصاد دیجیتال در آستانه فروپاشی
همزمان با تشدید محدودیتهای اینترنتی، بحران اقتصادی نیز ابعاد گستردهتری پیدا کرده است. فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال میگویند هزاران کسبوکار آنلاین در ماههای اخیر با افت شدید فروش، تعطیلی یا تعدیل نیرو روبهرو شدهاند.
بسیاری از فروشگاههای اینترنتی، تولیدکنندگان محتوا، فریلنسرها و کسبوکارهای وابسته به شبکههای اجتماعی، بخش عمده درآمد خود را از دست دادهاند. گزارشهای صنفی حاکی از آن است که برخی مشاغل آنلاین با کاهش بیش از ۷۰ درصدی درآمد مواجه شدهاند و ادامه این وضعیت میتواند موج تازهای از بیکاری گسترده را در پی داشته باشد.
فشار مضاعف بر زنان سرپرست خانوار
در این میان، زنان سرپرست خانوار از آسیبپذیرترین گروههای اجتماعی به شمار میروند. طی سالهای اخیر، شمار زیادی از زنان برای تأمین هزینههای زندگی به مشاغل آنلاین، فروش اینترنتی، تولید محتوا و کسبوکارهای خانگی وابسته شده بودند؛ اما قطع و اختلال طولانیمدت اینترنت، بسیاری از این مسیرهای درآمدی را از بین برده است.
فعالان اجتماعی هشدار میدهند که از دست رفتن درآمد زنان سرپرست خانوار، در کنار تورم و گرانی فزاینده، فشار معیشتی سنگینی بر میلیونها خانواده وارد کرده و بسیاری را به زیر خط فقر سوق داده است.
نگرانی از تعمیق انزوای اجتماعی و سیاسی
تداوم خاموشی اینترنت، ایران را با نوعی انزوای دیجیتال و اجتماعی روبهرو کرده است؛ وضعیتی که نهتنها دسترسی آزاد به اطلاعات را محدود میکند، بلکه اعتماد عمومی، امنیت شغلی و ارتباط شهروندان با جهان خارج را نیز تضعیف میکند.
در شرایطی که مقامهای جمهوری اسلامی همچنان محدودیتهای اینترنتی را با توجیههای امنیتی ادامه میدهند، منتقدان میگویند هزینه اصلی این سیاستها را مردم عادی، زندانیان، فعالان مدنی و اقشار آسیبپذیر جامعه میپردازند؛ مردمی که همزمان با سرکوب سیاسی، با بحران بیسابقه اقتصادی و معیشتی نیز دستوپنجه نرم میکنند.