مرکز خبر- گروه مستقل موسیقی Vengê Ma  (زبان ما)که با هدف زنده نگه‌داشتن زبان كرمانجي (زازاکی)، که از سوی یونسکو در میان زبان‌های در معرض خطر قرار گرفته، و تاریخ كوردها از طریق موسیقی فعالیت می‌کند، اثر سینمایی و بی‌کلام خود با عنوان «DEJ ÊŞ » (درد) را منتشر کرده است.

این اثر که روایتی بی‌کلام و در قالب یک مرثیه است، بر سیاست‌های همسان‌سازی که كوردها در طول تاریخ با آن مواجه بوده‌اند، فشار بر زبان و فرهنگ و مبارزه برای حفظ هویت تمرکز دارد. این اثر با تلفیق سازهای سنتی و روایت سینمایی، به‌ویژه موانع موجود بر سر راه آموزش به زبان مادری، حقوق فرهنگی و حق ابراز هویت و بیان خود را از طریق موسیقی مطرح می‌کند.

گروه Vengê Ma، «DEJ ÊŞ» را به‌عنوان بیان موسیقایی تجربه تاریخی كوردها که در جغرافیاهای مختلف پراکنده شده و همچنین حافظه مشترک آنان طراحی کرده است. در این اثر، مقاومت اجتماعی شکل‌گرفته در برابر سیاست‌های نسل‌کشی علیه زبان، فرهنگ، جغرافیا و هویت نیز برجسته شده است.

 

«آنجا که زبان خاموش می‌شود، سیم‌ها سخن می‌گویند»

صدای تنبور كوردی در مرکز این اثر قرار دارد. نغمه‌های اندوهگینی که از سیم‌های تنبور برمی‌خیزند، فضای عاطفی اصلی قطعه را شکل می‌دهند و صدای این ساز سنتی، همزمان به‌عنوان حامل حافظه فرهنگی نیز مورد توجه قرار گرفته است. Vengê Ma  درباره این اثر می‌گوید: «وقتی زبان اجازه ندارد با اندوه خود سخن بگوید، سیم‌های تنبور باید چنان سنگین بگریند که زمین را به لرزه درآورند.»

در سراسر «DEJ ÊŞ»، مضامینی چون اندوه وصف‌ناپذیر، صداهای خاموش‌شده، ترس از ناپدیدشدن، سفر، حافظه و تداوم فرهنگی دنبال می‌شود. ساختار سینمایی و بی‌کلام اثر، شنونده را به فضای یک مرثیه می‌برد و در عین حال میان موسیقی سنتی و تنظیم مدرن سینمایی پیوند برقرار می‌کند. این گروه صدای تنبور كوردی را تنها یک ساز موسیقی نمی‌داند، بلکه آن را بخشی از حافظه فرهنگی می‌داند که از گذشته تا امروز منتقل شده است. از این منظر، «DEJ ÊŞ» دعوتی هنری برای حفظ هویت، زبان و میراث موسیقایی در برابر همسان‌سازی فرهنگی است.

اثر Vengê Ma با بازخوانی صداهای سنتی موسیقی كوردی در قالب زبان موسیقی سینمایی، تلاش دارد به بحث‌های مربوط به حفظ زبان كرمانجی و انتقال حافظه فرهنگی كوردها به نسل‌های آینده، از منظر هنری کمک کند.