«بر لبه‌ی رؤیاها»؛ دختران جوان مصری از طریق هنر هنجارهای اجتماعی را به چالش می‌کشند
مستند «بر لبه‌ی رؤیاها» روایتگر تلاش دختران جوان مصری برای تحقق رؤیاهای هنری خود و مقابله با محدودیت‌های اجتماعی از طریق تئاتر است؛ تجربه‌ای که اهمیت همبستگی میان زنان و حق آن‌ها برای بیان خود و انتخاب مسیر زندگی‌شان را به تصویر می‌کشد.
مرکز خبر - مستند مصری «بر لبه‌ی رؤیاها» در سال ۲۰۲۴ به نمایش درآمده است. این فیلم به کارگردانی ندا ریاض و ایمن الامیر، داستان گروه تئاتر «پانوراما البرشا» را روایت می‌کند؛ گروهی متشکل از زنان که در روستای البرشا، در استان منیا، فعالیت می‌کند. عنوان اصلی فیلم «چشمانم را به سوی آسمان بلند کردم» است و مدت آن حدود ۱۰۲ دقیقه است.
این مستند زندگی دختران جوان مسیحی قبطی مصری را دنبال می‌کند که رؤیای بازیگری، رقص و آواز در سر دارند و می‌کوشند در میان انتظارات جامعه و محدودیت‌هایی که با آن‌ها روبه‌رو هستند، به آرزوهایشان برسند. آن‌ها با کمک هنر، تجربه‌های زندگی خود را بیان می‌کنند و بر حقشان برای انتخاب مسیر مستقل زندگی تأکید می‌ورزند.
هنر؛ راهی برای مقابله با محدودیت‌ها
این فیلم به‌جای استفاده از بازیگران حرفه‌ای، زندگی واقعی دختران جوانی را به تصویر می‌کشد که تجربه‌های شخصی خود را جلوی دوربین بازگو می‌کنند و مسیر فعالیتشان در گروه تئاتر را به نمایش می‌گذارند.
این دختران با اجرای نمایش در خیابان‌ها، موضوعات حساسی مانند کودک‌همسری، خشونت خانگی و آزادی زنان را مطرح می‌کنند. هدف آن‌ها به چالش کشیدن باورها و سنت‌های رایج و گشودن فضایی برای گفت‌وگوهای گسترده‌تر درباره‌ی مسائل اجتماعی است.
فیلم‌برداری این مستند چهار سال طول کشید. در این مدت، کارگردانان تغییرات زندگی این دختران را از دوران کودکی تا بزرگ‌سالی، رشد و تحول آرزوهای هنری آن‌ها و دشواری‌های اجتماعی پیش رویشان ثبت کردند. فیلم همچنین تضاد میان آرزوهای زنان برای زندگی خود و انتظارات خانواده و جامعه از آن‌ها را نشان می‌دهد.
در بخش نخست فیلم، تمرکز بر تلاش اعضای گروه برای گسترش فعالیت‌های هنری‌شان است. دختران جوان به دنبال مکانی مناسب برای تمرین می‌گردند، با استفاده از میزها صحنه‌های نمایشی بداهه خلق می‌کنند و برای جذب مخاطب و رساندن صدای خود به جامعه، از روش‌های تبلیغاتی متفاوت و غیرمعمول بهره می‌گیرند. اجراهای خیابانی نیز به آن‌ها فرصت می‌دهد تا پیام خود را مستقیماً با مردم در میان بگذارند.
همبستگی و رشد؛ مسیری به سوی استقلال
در تجربه‌ی گروه «پانوراما البرشا»، هنر تنها وسیله‌ای برای سرگرمی یا بیان احساسات نیست؛ بلکه به فضایی برای شناخت مرزهای آزادی، مقابله با محدودیت‌های تحمیل‌شده و شکل دادن به صدای مستقل زنان تبدیل می‌شود. تقابل میان آرزوهای هنری این دختران و سنت‌های سخت‌گیرانه‌ی اجتماعی، یکی از محورهای اصلی فیلم است که به روایت آن پویایی می‌بخشد و داستان را پیش می‌برد.
با وجود چهار سال فیلم‌برداری و تنوع صحنه‌ها و جزئیاتی که این مدت در اختیار کارگردانان قرار داده است، فیلم انسجام و تمرکز خود را حفظ می‌کند. روایت از مقدمه‌های طولانی و جزئیات غیرضروری پرهیز می‌کند و تغییرات فردی دختران و تجربه‌های مشترک آن‌ها را به زبانی ساده و روشن به تصویر می‌کشد.
فیلم تنها به دنبال کردن رؤیاهای هر یک از دختران به‌صورت جداگانه بسنده نمی‌کند، بلکه نشان می‌دهد حمایت متقابل چگونه اعتمادبه‌نفس آن‌ها را تقویت می‌کند و توانایی‌شان را برای مقابله با مشکلات افزایش می‌دهد. تجربه‌ی مشترک این دختران نشان می‌دهد که همبستگی و همکاری می‌تواند افق‌های تازه‌ای پیش روی زنان بگشاید و فرصت‌های بیشتری برای آن‌ها فراهم کند.
این مستند در جشنواره‌ی فیلم کن ۲۰۲۴، به‌طور مشترک با فیلمی دیگر، جایزه‌ی «چشم طلایی» را دریافت کرد؛ جایزه‌ای که به آثار مستند اختصاص دارد.