از ممنوعیت تا آزادی؛ تاریخ پر فراز و نشیب زنان برای حق پوشیدن شلوار

پوشیدن شلوار برای زنان تا چند دهه پیش در بسیاری از کشورها ممنوع بود. این حق، حاصل سال‌ها مبارزه زنان برای شکستن محدودیت‌ها و دستیابی به آزادی انتخاب پوشش است.

مرکز خبر- امروزه پوشیدن شلوار برای زنان امری عادی و پذیرفته‌شده است، اما در واقع «حق پوشیدن شلوار» دستاوردی نسبتاً جدید به شمار می‌رود. تا دهه ۱۹۷۰، بسیاری از هتل‌های لوکس بین‌المللی اجازه ورود زنان با شلوار را نمی‌دادند. همچنین یکی از فروشگاه‌های مشهور لندن تا سال ۱۹۷۰ ورود زنان شلوارپوش را ممنوع کرده بود. اما از همان دوران، زنان فصل تازه‌ای در تاریخ پوشش خود رقم زدند.

از قرون وسطی، شلوار بخشی جدایی‌ناپذیر از لباس جنگی شوالیه‌ها بود و از قرن چهاردهم به بعد، به‌عنوان پوششی ویژه مردان شناخته می‌شد. پوشیدن شلوار برای زنان در بسیاری از مناطق ممنوع بود و حتی در برخی کشورها قوانین مشخصی برای این ممنوعیت وجود داشت. در جامعه مردسالار، شلوار به نمادی از قدرت و مردانگی تبدیل شده بود و پوشیدن آن توسط زنان تابویی جدی به شمار می‌رفت.

البته زنانی نیز بودند که در برابر این ممنوعیت‌ها ایستادند و با شجاعت راه را برای دیگران هموار کردند. نخستین گام‌های شناخته‌شده در این مسیر را زنان فرانسوی برداشتند. در پاریس قانونی تصویب شده بود که بر اساس آن، زنان تنها با دریافت مجوز از مقام‌های شهری می‌توانستند شلوار بپوشند.

 

نخستین واکنش‌ها؛ «بیش از حد رادیکال»

از اواسط قرن نوزدهم، جنبش حقوق زنان با مبارزه برای حق پوشیدن شلوار پیوند خورد. یکی از چهره‌های شاخص این جنبش، آملیا بلومر، فعال حقوق زنان در آمریکا و سردبیر نشریه فمینیستی The Lily بود.

بلومر زمانی که اصلاح پوشش زنان را در عرصه عمومی مطرح کرد، با واکنش‌های تندی روبه‌رو شد. او در سال ۱۸۵۱ در مجله خود دستور دوخت شلواری تا مچ پا را منتشر کرد؛ شلواری که بعدها به نام «بلومر» شناخته شد. این پوشش آزادی حرکت بیشتری برای زنان فراهم می‌کرد، اما بسیاری از زنان نسبت به آن تردید داشتند. هرچند شماری از زنان شمال‌شرق آمریکا در مراسم رسمی از آن استفاده کردند، اما در اروپا اغلب زنان جرأت نداشتند با این لباس در انظار عمومی ظاهر شوند و این پوشش برای سال‌ها «بیش از حد رادیکال» تلقی می‌شد.

 

جنگ و کاهش محدودیت‌ها

از دهه ۱۹۱۰، مبارزه زنان برای پوشیدن شلوار وارد مرحله تازه‌ای شد. پل پوآره، طراح مد فرانسوی که از هنر شرق الهام گرفته بود، نوعی شلوار گشاد و بلند طراحی کرد. زمانی که او مدل‌های خود را با این لباس به یک مسابقه اسب‌دوانی عمومی برد، ناچار شد با چوب از آن‌ها در برابر جمعیت خشمگین دفاع کند؛ زیرا در آن زمان، تصویر زنان شلوارپوش تنها در آثار و تصاویر جنسی دیده می‌شد.

آغاز جنگ جهانی اول نقطه عطفی در این مسیر بود. با ورود گسترده زنان به بازار کار، ممنوعیت سختگیرانه پوشیدن شلوار تا حدی کنار گذاشته شد. زنان برای انجام کارهایی که پیش‌تر در اختیار مردان بود، لباس‌های کار مردانه پوشیدند؛ از جمله کارگران زن کارخانه‌ها که لباس‌های سرهمی به تن کردند و زنان شاغل در خدمات عمومی که در زمستان از یونیفرم‌های شلواردار استفاده می‌کردند.

با این حال، این تغییر به معنای پذیرش برابری جنسیتی نبود. استفاده زنان از لباس‌های مردانه صرفاً ضرورتی موقتی در دوران جنگ تلقی می‌شد و با پایان جنگ، جامعه بار دیگر به قواعد سنتی و مردسالارانه پوشش بازگشت.

 

شکستن کلیشه‌ها

پس از جنگ جهانی اول، برخی طراحان و برندهای مد نقش مهمی در رواج شلوار زنانه ایفا کردند. در دهه ۱۹۲۰، یکی از طراحان مد فرانسوی شلوارهایی طراحی کرد که زنان بتوانند هنگام سوار شدن بر قایق‌های گوندولا در ونیز راحت‌تر حرکت کنند. به‌تدریج کرست‌ها، چین‌ها، تورها و تزئینات سنگین لباس‌های زنانه کنار گذاشته شد و کلیشه‌های جنسیتی در پوشش به چالش کشیده شد.

با وجود این، تا سال‌های نه‌چندان دور، در بسیاری از کشورها زنان همچنان اجازه نداشتند با شلوار وارد ساختمان‌های دولتی شوند. در ترکیه نیز پس از کودتای ۱۲ سپتامبر ۱۹۸۰، پوشیدن شلوار برای زنان در نهادهای دولتی ممنوع شد؛ ممنوعیتی که سرانجام در سال ۲۰۰۲ لغو شد.