آفرو دیسیاس؛ شهر باستانی با شکوه معماری و هنر مجسمهسازی
شهر باستانی آفرودیسیاس با پیشینهای چند هزار ساله در جنوبغربی ترکیه، یکی از مهمترین مراکز هنر و معماری است که آثار بهخوبی حفظشده آن همچنان توجه پژوهشگران و گردشگران را به خود جلب میکند.
مرکز خبر- شهر آفرودیسیاس که در زمینه هنر، معماری و مجسمهسازی، بهویژه در دوران روم، پیشرفت چشمگیری نشان داده است، امروز به لطف بناهای تاریخیِ بهخوبی حفظشده خود از اهمیت زیادی برخوردار است. ثبت این شهر در فهرست میراث جهانی یونسکو در سال ۲۰۱۷، ارزش جهانی آفرودیسیاس را تأیید کرد.
موقعیت جغرافیایی و محیط طبیعی
آفرودیسیاس روی یک فلات حاصلخیز در ارتفاع حدود ۶۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد. در دوران باستان، این شهر در دشتی حاصلخیز واقع شده بود که توسط رودخانه «مورسینوس» (امروزه دندالاز) آبیاری میشد. این موقعیت جغرافیایی هم کشاورزی و هم پایداری سکونت را تقویت میکرد. علاوه بر این، معادن غنی مرمر اطراف آن نقش تعیینکنندهای در توسعه اقتصادی و هنری شهر داشتند.
روند تاریخی
تاریخ سکونت در آفرودیسیاس به حدود ۵ هزار سال پیش از میلاد بازمیگردد. اما این شهر از قرن دوم پیش از میلاد به بعد رشد اصلی خود را آغاز کرد. آفرودیسیاس در دوران امپراتوری روم شکوفایی بزرگی را تجربه کرد و بهویژه از سوی امپراتور آگوستوس مورد حمایت قرار گرفت و امتیازات زیادی دریافت کرد. در این دوره، شهر به یکی از مراکز مهم هنر، آموزش و همچنین مرکز آیینهای مذهبی تبدیل شد.
معماری و ساختار شهری
آفرودیسیاس یکی از بهترین نمونههای شهرسازی در دوران باستان را ارائه میدهد. ساختمانهای شهر از نظر زیباییشناسی و عملکردی برجسته هستند.
معبد آفرودیت مهمترین بنای مذهبی شهر است که در مرکز آفرودیسیاس قرار دارد. این معبد در دورههای بعدی به کلیسا تبدیل شد و کاربری خود را ادامه داد.
استادیوم آفرودیسیاس یکی از سالمترین استادیومهای جهان باستان است و با ظرفیت حدود ۳۰ هزار نفر میزبان رویدادهای ورزشی مهم بوده است.
تئاتر شهر بهویژه در دوران روم گسترش یافت و به مرکز رویدادهای اجتماعی تبدیل شد.
آگورا (میدان مرکزی) مرکز زندگی تجاری و اجتماعی شهر بود و به خاطر ساختار ستوندار وسیع خود شناخته میشود.
سباستئون که برای آیین امپراتوری روم ساخته شده، با نقشبرجستهها و تزئینات معماری خود از مهمترین نمونههای هنر آفرودیسیاس است.
همچنین حمامها، دروازههای بزرگ، راهها و ساختمانهای عمومی بهخوبی حفظ شدهاند که تصویری کامل از زندگی شهری در دوران روم ارائه میدهند.
هنر و مجسمهسازی
آفرودیسیاس در جهان باستان بهویژه در زمینه مجسمهسازی شهرت داشت. مدرسه مجسمهسازی این شهر یکی از مهمترین مراکز هنری زمان خود به شمار میرفت. سنگهای مرمر باکیفیت که از معادن نزدیک استخراج میشدند، توسط هنرمندان آفرودیسیاس پردازش و به مناطق مختلف امپراتوری روم ارسال میشدند. مجسمههای این شهر از نظر دقت فنی و ظرافت هنری برجسته هستند. امروز بخش مهمی از این آثار در موزه آفرودیسیاس به نمایش گذاشته شدهاند.
اهمیت مذهبی و فرهنگی
آفرودیسیاس تنها یک سکونتگاه نبود، بلکه یک مرکز مهم مذهبی نیز محسوب میشد. زندگی مذهبی آن حول پرستش آفرودیت شکل گرفته بود و این موضوع ساختار اجتماعی و فرهنگی شهر را تحت تأثیر قرار میداد. با گسترش آیین امپراتوری در دوره روم، شهر ساختاری مذهبی چندلایه پیدا کرد.
شهر باستانی آفرودیسیاس با عمق تاریخی، غنای معماری و میراث هنری خود یکی از مهمترین نمونههای میراث فرهنگی جهان است. بناهای حفظشده و سنت مجسمهسازی آن، از ویژگیهایی هستند که آفرودیسیاس را از دیگر شهرهای باستانی متمایز میکنند. امروز این شهر نه تنها برای پژوهشهای دانشگاهی بلکه برای گردشگری نیز اهمیت زیادی دارد و همچون یک موزه روباز، آثار گذشته را به زمان حال پیوند میدهد.