تعاونی اوین؛ از تولید تا ایجاد فضایی برای همبستگی و توانمندسازی زنان
تعاونی زنان اوین در وانِ باکور کوردستان از سال ۲۰۱۵ فعالیت میکند و به فضایی برای گردهم آمدن زنان با محوریت تولید، همبستگی و کار جمعی تبدیل شده است؛ فضایی که در کنار توانمندسازی زنان، حفظ و احیای میراث فرهنگی و محلی را نیز دنبال میکند.
ممیهان هلبین زیدان
وان - در شرایطی که زنان با تلاشهایی برای به حاشیه رانده شدن و حذف از عرصههای اقتصادی و اجتماعی روبهرو هستند، ابتکارها و تشکلهای زنانه به بستری برای تقویت توانمندی آنان در زمینه تولید و مشارکت در تصمیمگیری تبدیل شدهاند.
تعاونی زنان اوین در شهر وانِ باکور کوردستان که از سال ۲۰۱۵ تاکنون بدون وقفه فعالیت کرده است، نمونهای از چنین تلاشهایی به شمار میرود؛ تعاونیای که در کنار مقابله با خشونت اقتصادی و فشارهای واردشده بر زنان، در پی ایجاد الگویی از زندگی جمعی مبتنی بر همبستگی و تولید مشترک است.
شهریبان ادساز، فارغالتحصیل رشته طراحی لباس که حدود سه سال است بهعنوان مربی و تولیدکننده در این تعاونی فعالیت میکند، معتقد است فعالیت اوین فراتر از یک محل کار یا یک الگوی اقتصادی است.
او میگوید: «ما در تعاونی در دو حوزه اصلی، یعنی نساجی و تولید مواد غذایی، فعالیت میکنیم. پیوستن من به تعاونی، پیش از هر چیز، به این دلیل بود که یک زن هستم. خشونت، فشارها و تحمیلهایی که ذهنیت مردسالارانه در جامعه بر زنان وارد میکند و تلاش برای جا انداختن این تصور که زن "حلقه ضعیفتر" است، باعث شد به دنبال فضایی باشم که بتوانم در آن در برابر این واقعیت مقاومت کنم و بایستم.»
او با اشاره به فعالیتهای خود در زمینه حمایت از زنان میافزاید که طی سالهای گذشته در برنامهها و ابتکارهای مختلفی با هدف تقویت جایگاه زنان و توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی آنان مشارکت داشته و در ادامه این مسیر به تعاونی زنان اوین پیوسته است.
«حدود سه سال است که در این تعاونی فعالیت میکنم. در ابتدا، با توجه به تخصصم و تحصیل در رشته طراحی لباس، مسئولیت آموزش و تولید در بخش نساجی را بر عهده داشتم، اما امروز بهعنوان یکی از اعضای فعال تعاونی در فعالیتهای آن مشارکت دارم.»
گسترش فعالیت تعاونی
شهریبان ادساز میگوید تعاونی اوین فعالیت خود را با مشارکت تنها هفت زن آغاز کرد، اما بهتدریج دامنه فعالیتهای آن گسترش یافت و شمار زنان مشارکتکننده به ۲۰ نفر رسید.
او تأکید میکند که یکی از مهمترین اهداف تعاونی، کمک به زنان برای شناخت تواناییها و ظرفیتهای خود و فراهم کردن زمینه رشد و شکوفایی آنهاست.
او میگوید: «تعاونی ما فقط محلی برای کار و کسب درآمد نیست، بلکه فضایی واقعی برای همبستگی است. زنان در اینجا از یکدیگر حمایت میکنند، در کنار هم تولید میکنند و تصمیمهایشان را بهصورت جمعی میگیرند. ما تلاش میکنیم حضور زنان در زندگی اجتماعی را پررنگتر کنیم و فضایی آزادتر، برابرتر و دموکراتیکتر ایجاد کنیم؛ فضایی که بر پایه اصول و ارزشها شکل گرفته باشد و حق زنان برای حضور فعال و تأثیرگذار در جامعه را تضمین کند.»
شهریبان ادساز در ادامه به تلاشهای تعاونی برای تقویت جایگاه و حضور نهادی آن اشاره میکند و میگوید چندین طرح با هدف توسعه فعالیتهای تعاونی در دست تهیه است. به گفته او، پیشنهادها و طرحهای لازم نیز به نهادها و سازمانهای مربوط ارائه شده است.
او میگوید: «پس از ارائه طرحهایمان، پاسخهای مثبتی از سوی نهادهای مربوط دریافت کردیم و قصد داریم این طرحها را در اولین فرصت اجرا کنیم. اطمینان زیادی دارم که با همکاری زنان و دستیابی به نتایج ملموس، میتوانیم به اهدافی که تعیین کردهایم برسیم و خواستههایمان را محقق کنیم.»
محصولاتی با نقش زنان در حفظ میراث فرهنگی
شهریبان ادساز درباره محصولات تولیدشده در تعاونی میگوید: «ما فعالیت خود را با تولید لباسهای آماده آغاز کردیم، اما امروز بیشتر به سمت تولید لباسهای سنتی رفتهایم. هدف ما این است که از طریق کار و تولید، میراث فرهنگیمان را حفظ و احیا کنیم. استفاده از فناوریها و روشهای جدید نیز به ما امکان میدهد مهارتهای زنان را توسعه دهیم و تواناییهای آنها را در زمینه کارهای دستی افزایش دهیم. مهمتر از همه، این فعالیت برای زنان منبع درآمد فراهم میکند و به تقویت استقلال و اعتمادبهنفس آنها کمک میکند. زنی که در اینجا با ما کار میکند، تنها درآمد مالی به دست نمیآورد، بلکه احساس قدرت و اعتمادبهنفس بیشتری نیز پیدا میکند؛ زیرا میبیند که بخشی فعال از فرایند تولید است و میتواند با دستان خودش چیزی تولید کند.»
با وجود تنوع محصولات تولیدشده در تعاونی، زنان همچنان با چالشی اساسی در زمینه بازاریابی و فروش مواجه هستند. محدود بودن کانالهای عرضه باعث شده است فروش محصولات یکی از مشکلات اصلی تعاونی باشد.
شهریبان ادساز توضیح میدهد که تاکنون فضای ثابت و اختصاصی برای عرضه و فروش محصولات وجود نداشته است. به همین دلیل، تعاونی برای عرضه محصولات خود از نهادها و سازمانهای مختلف کمک میگیرد. زنان همچنین با حضور در نمایشگاهها و رویدادهای مختلف و برپایی غرفه، محصولات خود را معرفی میکنند و تلاش دارند به مصرفکنندگان دسترسی پیدا کنند.
او همچنین تأکید میکند که شرایط اقتصادی کنونی، مشکلات مربوط به تولید و بازاریابی را افزایش داده است: «بحران اقتصادی که بر بخشهای مختلف تأثیر گذاشته، ما را نیز تحت تأثیر قرار داده است. گاهی در فروش محصولات و تأمین محلهای مناسب برای عرضه آنها با مشکل مواجه میشویم. به همین دلیل برای عبور از این موانع و ادامه فعالیت، به حمایت نیاز داریم.»
شهریبان ادساز در پایان سخنانش میگوید: «با گذشت زمان توانستیم میان خودمان فضایی شبیه یک خانواده ایجاد کنیم. اینجا به مکانی تبدیل شده است که زنان را گرد هم میآورد و به آنها قدرت و حمایت میدهد. من باور دارم وقتی یک زن به تواناییهای خود ایمان داشته باشد و فضایی در اختیارش قرار گیرد که بتواند در آن کار و تولید کند، میتواند به دستاوردهای زیادی برسد. اگر شرایط، اراده و فضای مناسب برای زنان فراهم باشد، چیزی نیست که آنها بخواهند و نتوانند به آن دست پیدا کنند. هدف ما امروز این است که به زنان بیشتری دسترسی پیدا کنیم، درهای تعاونی را به روی آنها باز کنیم و به تلاش خود برای گسترش این تجربه و تقویت همبستگی میان زنان ادامه دهیم.»