شلیر کویی

کویه- بسیاری از زنانی که در خانه کار می‌کنند، رنج و زحمتشان دیده نمی‌شود؛ یا جامعه، تلاش زنان را نادیده می‌گیرد و فقط کار مردان را به رسمیت می‌شناسد. حلیمه قادر ابراهیم یکی از همین زنان است؛ زنی که سال‌هاست آدامس(در زبان کوردی به آدامس سنتی «بنێشت» می‌گویند) کوردی سنتی درست می‌کند و به اندازه‌ی یک کارگاه کامل، تولید داشته است. آدامس‌های او در شهر کویه به‌دلیل استمرار و کیفیت کارش شناخته‌شده‌اند. حلیمه همیشه از داخل خانه به تأمین معاش خانواده کمک کرده؛ خودش در خانه کار می‌کرده و همسرش محصولات را در بازار می‌فروخته، اما حالا که همسرش دیگر توان کار ندارد، همه‌ی کارها را به‌تنهایی انجام می‌دهد.

حلیمه قادر در گفت‌وگو با ما گفت: «نزدیک به ۳۰ سال است که کارم درست‌کردن آدامس کوردی سنتی است. حدود ۱۴ سال در کوهستان کار کردم. وقتی از مدرسه برمی‌گشتیم، همان‌جا در کوه آدامس درست می‌کردیم. بعدتر به خانه آمدیم و در خانه ادامه دادیم. خیلی از کارم راضی هستم.»

 

مراحل درست‌کردن آدامس کوردی سنتی

حلیمه قادر درباره‌ی مراحل تهیه‌ی آدامس می‌گوید: «این کار خیلی سخت است و مراحل زیادی دارد. حالا مواد اولیه را برایمان از کوه می‌آورند، اما قبلاً خودمان در کوه صمغ درخت را جمع می‌کردیم. با گل، چیزی شبیه قالب درست می‌کردیم و صمغ خیلی شلِ درخت که به آن "بنێشتەتالە" (صمغ طبیعی درخت)، می‌گویند داخل قالب می‌ریخت و سفت می‌شد. بعد باید حدود دو ساعت روی آتش می‌جوشید. بعد مثل حالا با آب داغ و ترازو آن را می‌کشیدم و پهن می‌کردم و داخل آب سرد می‌گذاشتم. بعد هم داخل ظرف بسته‌بندی می‌کردیم تا فروخته شود.»

او ادامه می‌دهد: «قبلاً همسرم آدامس‌ها را می‌فروخت، اما حالا دیگر نمی‌تواند و در خانه افتاده است. من آماده می‌کنم و شخص دیگری برای فروش می‌برد. خیلی خسته‌ام. شاید فقط یک سال دیگر بتوانم این کار را ادامه بدهم، چون واقعاً سخت است؛ مخصوصاً موقع جوشاندن که نباید لحظه‌ای از آن غافل شوی، چون مثل بنزین شعله‌ور می‌شود.»

 

«آدامس طبیعی است و هیچ ماده‌ای به آن اضافه نمی‌کنم»

حلیمه قادر درباره تفاوت آدامس‌های کوردی سنتی می‌گوید: «اگر در آن تقلب نشود، تفاوتی با هم ندارند؛ به‌شرطی که از صمغ اصل درخت باشد. اما بعضی‌ها دارو یا مواد دیگری به آن اضافه می‌کنند و همین باعث تفاوت می‌شود.»

او تأکید می‌کند: «ما هیچ‌وقت چیزی به آدامس اضافه نمی‌کنیم، آدامس ما کاملاً طبیعی است. اما در این وضعیت، بعضی‌ها برای اینکه مقدارش بیشتر شود، مواد و دارو به آن می‌زنند. آدامس اصل و واقعی از دور هم بوی خودش را دارد و با همان بو شناخته می‌شود. ولی آن‌هایی که مواد به آن اضافه می‌کنند، انگار بوی صابون می‌دهد. در بازار هم تقلب زیاد شده است.»

 

«آدامس کوردی سنتی برای خیلی از دردها درمان است»

حلیمه قادر می‌گوید: «این آدامس برای خیلی از بیماری‌ها و دردها مفید است؛ مثل درد روده، معده و شکم. یک بار زنی پیشم آمد و گفت بچه‌اش مشکل روده دارد و حتی نمی‌تواند درست بنشیند و او را پیش چندین دکتر برده‌اند. من هم کمی از آدامس تلخ به او دادم. بعد از مدتی برگشت و برایمان کلی چیز آورده بود. هرچند من خوشم نمی‌آمد چیزی بیاورد، اما می‌گفت دخترش خوب شده و خیلی خوشحال بود.»

او ادامه می‌دهد: «خودم هم وقتی معده‌درد داشته باشم، کمی از آن را داخل آب سرد می‌اندازم و می‌خورم؛ خیلی خوب است.»

حلیمه قادر، استادکار آدامس کوردی سنتی، در پایان می‌گوید: «از کارم راضی هستم. هر روز هر وقت بتوانم می‌نشینم و کار می‌کنم. کاری بی‌دردسر است و زندگی‌ام را با همین می‌گذرانم.»