بیکاری زنان تحصیلکرده در الجزایر؛ از دانشگاه تا بنبست بازار کار
با وجود تحصیلات دانشگاهی، بسیاری از زنان در الجزایر به دلیل محدودیت فرصتهای شغلی با بیکاری و ناامیدی روبهرو هستند و ناچار به تغییر مسیر شغلی میشوند.
رابعه خريص
الجزایر- شاخصهای رسمی نشان میدهد که با وجود داشتن مدارک دانشگاهی معتبر، حضور زنان در بازار کار الجزایر همچنان ضعیف است؛ موضوعی که احساس ناامیدی و کاهش اعتمادبهنفس را در میان آنان تشدید کرده است. نرخ بیکاری ۹.۷ درصد برآورد میشود، در حالی که سهم زنان شاغل از کل بازار کار از ۱۸ درصد فراتر نمیرود و ۶۰ درصد زنان فارغالتحصیل دانشگاهی با دشواری در یافتن شغل مواجهاند؛ امری که بسیاری از آنان را به سمت مشاغل دستی و سنتی بهعنوان گزینهای جایگزین سوق میدهد.
این وضعیت درباره «مریم. ز» فارغالتحصیل رشته حقوق در الجزایر نیز صدق میکند. او میگوید پس از پایان تحصیل با مشکلات جدی برای ورود به شغلی مرتبط با رشته خود روبهرو شده است: «پس از فارغالتحصیلی برای یافتن شغل مناسب با دشواری زیادی مواجه شدم، بهویژه به دلیل اشباع بازار کار در مشاغل آزاد مانند وکالت و دفاتر اسناد رسمی، و همچنین سختی ورود به آزمونهای کارآموزی حرفهای.»
او توضیح میدهد که در این مرحله در چرخهای تکراری و فرساینده گرفتار شد که انرژی روزانهاش را تحلیل برد و بدترین پیامد بیکاری برای او، احساس بیاطمینانی، ناکارآمدی و نارضایتی از زندگی بوده است: «در آن زمان عملاً بیکار بودم و تنها دو انتخاب داشتم؛ یا پذیرش شغلهایی نامرتبط با تخصصم یا ماندن در وضعیت بیکاری با همه پیامدهای روانی آن.»
مریم در نهایت گزینه نخست را انتخاب کرد و بهعنوان معلم جایگزین در یک مدرسه ابتدایی مشغول شد، اما این کار برایش دشوارتر از تصور بود؛ از جمله به دلیل بیثباتی شغلی، تأخیر در پرداخت حقوق، نبود استخدام رسمی و عدم امکان ارتقا. در نتیجه، او این کار را رها کرد و به خیاطی لباسهای سنتی روی آورد.
بر اساس نتایج مطالعه اداره ملی آمار الجزایر درباره فعالیت، اشتغال و بیکاری در بازه ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵، نرخ بیکاری در این کشور ۹.۷ درصد اعلام شده است، در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۹ برابر با ۱۱.۴ درصد بوده است. این نرخ شامل ۲۰.۴ درصد برای زنان و ۱۹.۵ درصد برای مردان است.
بر اساس همین آمار، ۶۱.۱ درصد از زنان در بخش دولتی و ۳۸.۹ درصد در بخش خصوصی مشغول به کار هستند؛ موضوعی که به دلیل امنیت شغلی بیشتر و شرایط کاری مناسبتر در بخش دولتی توضیح داده میشود. همچنین اشتغال زنان در بخشهای بهداشت و خدمات اجتماعی ۴۵ درصد، در بخش عمومی ۱۴ درصد و در صنایع تبدیلی ۱۹ درصد است. با این حال، نرخ اشتغال زنان دارای تحصیلات دانشگاهی تنها ۳۵.۳ درصد است که نسبت به سطح تحصیلی آنان پایین محسوب میشود.
بنبست پس از دانشگاه
فریال قیت، جوانی در دهه سوم زندگی و فارغالتحصیل رشته زیستشناسی، میگوید سالهای پس از فارغالتحصیلی برایش از سختترین دورههای زندگی بوده است؛ چه از نظر نبود امنیت و ثبات و چه از نظر انتظار برای یافتن شغلی مرتبط با تخصصش.
او میگوید این وضعیت فقط مختص او نبوده و بسیاری از دوستانش نیز با همین مشکل مواجه بودند. در نهایت، پس از سالها بیکاری، او به آموزشهای حرفهای و مهارتهای جدید روی آورد و اکنون در حوزه تولید محصولات آرایشی طبیعی مانند روغنهای گیاهی فعالیت میکند.
وضعیت «سمیه. ب» از شهر سطیف نیز مشابه است. او دارای مدرک کارشناسی ارشد زیستشناسی است، اما با بیکاری مواجه شده است. او میگوید پس از فارغالتحصیلی رویای استقلال مالی داشت، اما خود را بدون کار یافت.
او توضیح میدهد که پس از ناکامی در یافتن شغل ثابت در مراکز تحقیقاتی یا آزمایشگاههای دولتی، مجبور شد در آزمایشگاههای خصوصی کار کند، اما به دلیل حقوق پایین و ساعات کاری طولانی (از ۸ صبح تا ۶ عصر) در نهایت کار را رها کرد و در خانه ماند.
این روایتها نشان میدهد هزاران زن تحصیلکرده در الجزایر با بحران بیکاری، محدودیت فرصتها و ناتوانی بازار کار در جذب نیروهای متخصص مواجهاند؛ وضعیتی که نیازمند سیاستهای جدی برای توانمندسازی اقتصادی و افزایش فرصتهای شغلی برای زنان است.