مجلس زنان سوریه؛ شبکهای فرامرزی برای دفاع از حقوق زنان
از زمان تأسیس مجلس زنان سوریه در سال ۲۰۱۷، این نهاد تلاش کرده است یک جنبش زنانه واحد و فراگیر ایجاد کند؛ جنبشی که فراتر از مناطق و گرایشهای مختلف باشد، از حقوق زنان دفاع کند، مشارکت آنان را در زندگی سیاسی و اجتماعی تقویت کند.
اسماء محمد
قامشلو – در سالهای گذشته، سوریه شاهد تحولات عمیق سیاسی و اجتماعی همراه با جنگی طولانی بوده که آثار سنگینی بر جامعه گذاشته است. در این میان، زنان یکی از آسیبپذیرترین و در عین حال مقاومترین گروهها بودهاند. آنان با آوارگی، جابهجایی اجباری، از دست دادن ثبات خانوادگی و اجتماعی، و همچنین فروپاشی اقتصادی و خدماتی روبهرو شدند؛ شرایطی که زندگی روزمرهشان را بهشدت تحت تأثیر قرار داد. علاوه بر این، فرصتهای مشارکت سیاسی و اجتماعی برای آنان نیز کاهش یافت و همین مسئله نقش زنان را در خط مقدم تابآوری جامعه پررنگتر کرد.
نیاز به یک چارچوب مشترک برای زنان
در چنین شرایطی، نیاز به یک چارچوب واحد برای هماهنگی تلاشهای زنان و دفاع از حقوق آنان در سطح محلی، ملی و بینالمللی بیش از پیش احساس شد. بر همین اساس، مجلس زنان سوریه در سال ۲۰۱۷ شکل گرفت تا بهعنوان یک چتر مشترک برای زنان با گرایشهای مختلف عمل کند و زمینه مشارکت آنان را در ساخت آیندهای مبتنی بر عدالت، برابری و شهروندی فراهم سازد.
منی یوسف، از مسئولان مجلس زنان سوریه، در همین زمینه توضیح میدهد که ایجاد این مجلس پاسخی به شرایط دشواری بود که زنان در سالهای بحران تجربه کردند؛ شرایطی که باعث شد فعالان زن به دنبال نهادی مشترک برای هماهنگسازی فعالیتها و دفاع سازمانیافته از حقوق زنان باشند.
او میافزاید که مجلس با هدف ایجاد یک صدای واحد برای زنان سوری و گسترش ارتباط با جامعه مدنی و نهادهای حقوق بشری شکل گرفت تا بتواند بر سیاستگذاریها و روند تصمیمگیری تأثیر بگذارد.
به گفته او، مجلس مسئله زنان را بخشی جداییناپذیر از روند گذار دموکراتیک و بازسازی کشور میداند و تأکید میکند هر پروژه سیاسی یا قانون اساسی بدون مشارکت واقعی زنان، نمیتواند به عدالت یا ثبات پایدار برسد.
اهداف و رویکرد مجلس
مجلس تلاش کرده است به زنان در روستاها و مناطق دورافتاده نیز دسترسی پیدا کند؛ زیرا باور دارد توانمندسازی واقعی باید همه زنان را بدون استثنا شامل شود. بر همین اساس، برنامههای آموزشی مختلفی در زمینه رهبری زنان، مدیریت پروژه و تقویت مهارتها برگزار شده و همچنین نشستهای گفتوگوی اجتماعی و فضاهای امن برای تبادل تجربه ایجاد شده است.
این مجلس فعالیت خود را ابتدا در شمال و شرق سوریه آغاز کرد، اما در سالهای اخیر با وجود چالشهای امنیتی و سیاسی توانسته در بخشهای دیگری از کشور نیز از طریق دفاتر و کمیتههای زنان حضور سازمانیافتهای داشته باشد. همچنین نشستها و همایشهای متعددی برگزار شده که صدها زن در آنها درباره آینده سوریه، بهویژه عدالت انتقالی و بازسازی نهادها، بحث و گفتوگو کردهاند.
منی یوسف تأکید میکند که موضوع قانون اساسی برای زنان از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا چارچوب حقوقی کشور را تعیین میکند. به گفته او، زنان خواهان تضمینهای روشن برای برابری کامل و مشارکت واقعی در نهادهای دولتی هستند و همچنین خواستار اصلاح قوانین تبعیضآمیز، بهویژه قوانین احوال شخصیهاند. او معتقد است عدالت واقعی بدون اصلاحات قانونی گسترده ممکن نیست.
ادامه فعالیت با وجود دشواریها
با وجود همه چالشها، مجلس زنان سوریه توانسته دستاوردهایی مهم داشته باشد؛ از جمله متحد کردن صدای زنان، تقویت ارتباط میان آنان در مناطق مختلف و ایجاد شبکهای فراملی. این مجلس همچنین توانسته توجه بیشتری به مسائل زنان در سطح داخلی و بینالمللی جلب کند، رنج زنان را به نهادهای حقوق بشری منتقل کند و در تهیه گزارشهای مستند از نقض حقوق زنان نقش داشته باشد.
منی یوسف در پایان میگوید مرحله آینده نیازمند سازماندهی قویتر و همکاری گستردهتر است تا حضور واقعی زنان در روند بازسازی سوریه تضمین شود؛ چرا که زنان، بهعنوان نیمی از جامعه، شریکانی اساسی در شکلدادن به آینده سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور هستند.