زهور مشرقی

تونس- در میان تهدیدها، اذیت و آزار و تلاش برای خاموش کردن صداها، فعالان زن به دفاع از حقوق زنان و مطالبه برابری و کرامت ادامه می‌دهند و با واقعیتی روبه‌رو هستند که برای جامعه مدنی دشوارتر شده است.

انتقال صدای زنانی که مورد خشونت یا بازداشت قرار گرفته‌اند، یا زنانی که از عرصه عمومی به حاشیه رانده شده‌اند، آسان نیست. کار مدافعان حقوق زنان با چالش‌های پیچیده‌ای تلاقی دارد؛ از ساختارهای اجتماعی محافظه‌کار در برخی جنبه‌ها آغاز می‌شود و تا محدودیت‌هایی که فعالان می‌گویند بر فعالیت‌های مدنی و حقوقی تأثیر می‌گذارد، ادامه دارد. با این حال، جنبش‌های زنانه همچنان خواسته‌های خود را درباره حفاظت از زنان در برابر خشونت، تضمین نمایندگی سیاسی عادلانه و گسترش فضای آزادی و مشارکت مطرح می‌کنند.

فعالان زن تأکید می‌کنند که در سال‌های اخیر فشارها بر برخی فعالان حقوقی افزایش یافته است، از جمله کمپین‌های تخریب یا ترساندن، اما این مانع ادامه کار آن‌ها برای تحقق عدالت و بهبود وضعیت زنان در تونس نشده است.

 

اذیت و محدودسازی

صبریه فریخه، فعال زن، می‌گوید مدافع حقوق زنان با تعهدی همراه است که بار اجتماعی، اقتصادی و سیاسی دارد، در حالی که تنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی و مسائل محلی نیز بر آن اثر می‌گذارد. او تأکید می‌کند که این تعهد هم معنوی، هم شخصی و هم جمعی است و هر کسی که به ضرورت دفاع از زنان معتقد است باید ارزش‌های حقوق بشر را در درون خود داشته باشد و در همه زمان‌ها و شرایط به آن پایبند باشد.

او افزود که مدافعان حقوق زنان در تونس، در میان این فشارهای سیاسی و بازداشت‌ها، نقش مضاعفی دارند و با اذیت و آزار اجتماعی در جامعه‌ای محافظه‌کار و همچنین اذیت و آزار دیجیتال در شبکه‌های اجتماعی روبه‌رو می‌شوند که شامل فحاشی، حمله و خشونت کلامی است و گاهی به خشونت فیزیکی هم تبدیل می‌شود. او ادامه داد: «مدافعان واقعیتی غیررُمانتیک را تجربه می‌کنند، اما برای ادامه مأموریت و حفظ حقوق و کرامت زنان پایدار هستند.»

او همچنین اشاره کرد که جنگ‌ها غالباً مستقیماً بر بدن زنان اثر می‌گذارد و به عنوان مثال، حملات اخیر در غزه، سودان، سوریه و ایران که منجر به بمباران مدارس دخترانه و کشته شدن آن‌ها شد، نمونه‌ای از این مسئله است. او گفت: «زنان تحت ستم مضاعف از سوی جوامع مردسالار، رژیم‌های واپسگرا و جنگ‌ها هستند و بر ضرورت تقویت تلاش‌ها، پایداری و همبستگی زنانه تأکید کرد، به ویژه در شرایطی که حقوق زنان به شدت کاهش یافته است.»

صبریه فریخه خواستار فراهم شدن فضاهای امن برای زنان و مدافعان حقوق آن‌ها شد و از قربانیان خشونت خواست تا سد ترس و سکوت را بشکنند و گزارش دهند: «لحظات ضعف خود را با ما به اشتراک بگذارید، ما همراه شما هستیم.»

 

حاملان درد

سعاد بو عطور، فعال زن، گفت که وظیفه زن برای متعهد بودن به مسائل زنان و حمل درد آن‌ها آسان نیست، بلکه یک وظیفه انسانی و اخلاقی است که باید به بهترین شکل انجام شود تا دستاوردهای کسب‌شده حفظ شود. او افزود تهدیدهایی که فعالان زن با آن مواجه‌اند مضاعف است، زیرا آن‌ها در معرض تخریب، بدنامی و اذیت و آزار قرار می‌گیرند که گاهی به خانواده‌هایشان نیز سرایت می‌کند، اما این مانع ادامه مبارزه آن‌ها برای دستیابی به برابری کامل بین زنان و مردان نمی‌شود.

او درباره تأثیر تعهد زنانه خود بر زندگی شخصی‌اش توضیح داد که مبارزه‌اش را از زندگی شخصی جدا نمی‌کند، به ویژه اینکه به عنوان شنونده قربانیان خشونت در انجمن زنان دموکراتیک تونس فعالیت می‌کند و نزدیک به زنان و مشکلات آن‌هاست.

او افزود: «انجمن برای کسانی که روزانه با قربانیان خشونت تماس دارند، جلسات نظارتی فراهم می‌کند تا از اثرات منفی روانی که ممکن است بر فرآیند شنیدن تأثیر بگذارد، جلوگیری شود.»

 

تعهد و پایداری

مریم قیزانی، فعال حقوقی و زن، گفت که نقض حقوق مدافعان حقوق زنان مضاعف شده است، اما آن‌ها با پایداری به تعهد خود ادامه می‌دهند، با وجود اذیت و آزار روانی و معنوی، چه در شبکه‌های اجتماعی و چه در فضای عمومی که با هدف ترساندن و محدودسازی فعالیت‌های مدنی آن‌ها است.

او افزود که فعالان زن هر روز با تهدید مواجه هستند و در سال‌های اخیر از سوی ذهنیت پدرسالار در شبکه‌های اجتماعی مورد حمله قرار گرفته‌اند تا آن‌ها را تحت فشار قرار دهند و مانع دفاعشان از حقوق زنان شوند، حقوقی که این ذهنیت «بدعت» می‌داند و تلاش می‌کند مبارزات آن‌ها را تخریب و حاشیه‌نشین کند.

او همچنین اشاره کرد که مدافعان حقوق زنان در منطقه با تهدیدهای مضاعف از سوی جامعه پدرسالار، حکومت‌ها، درگیری‌های قومی و مذهبی و جنگ‌ها، از جمله جنگ علیه ایران، مواجه‌اند و به قتل فعال عراقی، یِنار محمد، جلوی خانه‌اش در بغداد اشاره کرد و گفت که خشونت و هرج‌ومرج عمدتاً زنان و صداهای آزاد و پیشرو را هدف قرار می‌دهد.

او در پایان تأکید کرد که شرایط محلی و منطقه‌ای نیازمند تقویت همبستگی فرامرزی فعالان و تقویت سازوکارهای هماهنگی برای مقابله با استبداد، خشونت و ترور است و گفت: «به عنوان زنان باید فضاهای امنی برای دفاع از حقوق و حضور خود در عرصه عمومی ایجاد کنیم.»