افزایش طلاق و چندهمسری در اقلیم باشور کوردستان؛ زنگ خطر برای خانوادهها
آمارهای سال ۲۰۲۵ نشان میدهد طلاق در اقلیم باشور کوردستان به بیش از ۱۵ هزار مورد رسیده، در حالی که صدور مجوزهای ازدواج دوم نیز ادامه دارد؛ روندی که به گفته فعالان حقوق زنان میتواند به افزایش خشونت و تضعیف بنیان خانواده منجر شود.
هِلین احمد
سلیمانی- بر اساس دادههای دادگاههای اقلیم باشور کوردستان در سال ۲۰۲۵، بیش از ۱۵ هزار مورد طلاق ثبت شده است. در همین بازه، ۱۰۷ مجوز برای ازدواج دوم صادر شده و بیش از ۳ هزار عقد خارج از دادگاه نیز به ثبت رسیده است. این ارقام تصویری از تغییرات جدی در ساختار خانواده ارائه میدهد.
همزمانی این آمارها، برای بسیاری از ناظران تنها یک عدد نیست، بلکه نشانهای از فشاری عمیق در روابط خانوادگی است؛ فشاری که در سطح قانون، جامعه و حتی روان افراد خود را نشان میدهد.
کژال عبدالقادر، فعال حقوق زنان، میگوید اساس زندگی مشترک بر احترام و عشق است و وقتی این پایهها از بین میروند، ادامه دادن رابطه نهتنها کمکی نمیکند، بلکه میتواند به خشونت، فروپاشی و حتی فجایعی مانند قتل منجر شود. به گفته او، در جامعهای که هنوز تحت تأثیر نگاه مردسالارانه و سنتهای محدودکننده است، بسیاری از زنان امکان خروج از رابطه ناسالم را ندارند و همین وضعیت آنها را در معرض خشونت یا حتی سوق داده شدن به خودکشی قرار میدهد؛ وضعیتی که به باور او، جامعه نیز در شکلگیری آن بیتأثیر نیست.
او در بخش دیگری از صحبتهایش به نقش رسانهها و جریانهای قدرت اشاره میکند؛ جایی که به گفته او، چندهمسری نهتنها به چالش کشیده نمیشود، بلکه در برخی موارد عادیسازی هم میشود. به گفته عبدالقادر، نمایش خانوادههایی با چند همسر در رسانهها و طرح این موضوع بهعنوان یک امر معمول، عملاً به سادهسازی و پذیرش آن در جامعه کمک میکند. او معتقد است این روند، همراه با خلأهای قانونی، زمینه را برای افزایش فشار بر زنان فراهم کرده است.
به گفته این فعال حقوق زنان، بسیاری از زنانی که ظاهراً با ورود همسر دوم موافقت میکنند، در واقع تحت فشارهای پنهان و توافقهای نابرابر قرار دارند. او تأکید میکند که برخلاف آنچه گاه در رسانهها نمایش داده میشود، پذیرش چندهمسری برای بسیاری از زنان نه یک انتخاب، بلکه نوعی اجبار است.
کژال عبدالقادر همچنین یادآور میشود که در گذشته، چندهمسری در جامعه کوردها پدیدهای رایج یا قابل افتخار نبوده و تنها در شرایط خاصی رخ میداده، اما امروز عوامل مختلفی از جمله شرایط اقتصادی و گفتمانهای غالب، به عادیسازی آن دامن زدهاند؛ تا جایی که مردان دارای توان مالی بیشتر، راحتتر به چندهمسری روی میآورند.
در چنین شرایطی، افزایش طلاق و تداوم چندهمسری دیگر صرفاً یک تغییر آماری نیست، بلکه نشانهای از تحولاتی عمیق در نهاد خانواده است؛ تحولاتی که اگر با اصلاحات قانونی، تغییر نگرشهای اجتماعی و حمایت از زنان همراه نشود، میتواند به گسترش بحرانهای پنهان در جامعه منجر شود.