اخلاص الحمرونی

تونس- در میان فشارهای زندگی روزمره و محدودیت‌های اجتماعی، برخی زنان موسیقی را راهی برای بیان احساسات و تقویت اعتمادبه‌نفس خود می‌دانند. برخی دیگر نیز تصمیم می‌گیرند علاقه خود به موسیقی را به حرفه‌ای جدی تبدیل کنند؛ هرچند کلیشه‌های اجتماعی درباره هنر و نقش زنان در جامعه همچنان در برابر آن‌ها قرار دارد.

تجربه عایشه حاجی، استاد موسیقی در تونس، نمونه‌ای از این مسیر است. او از نقش موسیقی در غلبه بر خجالت و کنار آمدن با دشواری‌های اجتماعی می‌گوید. در مقابل، سناء العاتی که خود نیز به فعالیت موسیقایی می‌پردازد، از جایگاه موسیقی در زندگی روزمره زنان و فرصتی سخن می‌گوید که این هنر برای بیان احساسات و شناخت توانایی‌های فردی فراهم می‌کند.

 

از خجالت تا تدریس موسیقی

عایشه حاجی فعالیت حرفه‌ای خود را در زمینه موسیقی در سال ۲۰۰۹ آغاز کرد. او در آن سال به مؤسسه منطقه‌ای موسیقی در صفاقس رفت و با این مؤسسه قرارداد همکاری بست. پس از آن نیز در مدارس خصوصی و مراکز فرهنگی مشغول به کار شد.

 

او می‌گوید موسیقی زندگی شخصی‌اش را دگرگون کرد. عایشه پیش از آن فردی بسیار خجالتی و گوشه‌گیر بود و برای تصمیم‌گیری اعتمادبه‌نفس کافی نداشت. اما به گفته خودش، موسیقی به او کمک کرد اعتمادبه‌نفس بیشتری پیدا کند، با مشکلات روبه‌رو شود و در جمع سخن بگوید.

او روزهای آمادگی برای امتحانات دیپلم پایان دوره متوسطه را به یاد می‌آورد؛ زمانی که فشار روانی زیادی را تحمل می‌کرد و سردرد شدیدی داشت، به‌طوری‌که ناچار شد با پزشک مشورت کند. عایشه می‌گوید موسیقی در آن دوران تأثیر مثبتی بر او گذاشت و کمک کرد انرژی خود را بازیابد و به امور مهم زندگی‌اش نظم بدهد.

با این حال، مشکلات او تنها به مسائل شخصی محدود نمی‌شد. او با نگاه جامعه‌ای روبه‌رو بود که موسیقی را صرفاً به رقص و دست‌زدن تقلیل می‌داد و ارزش هنری آن را نادیده می‌گرفت. با وجود مخالفت‌ها و پذیرش‌نشدن در محیط اطرافش، عایشه به تحصیل ادامه داد و سرانجام استاد موسیقی شد.

او می‌گوید نخستین زن استاد موسیقی در شهرستان حاسی الفرید، واقع در استان سیدی بوزید تونس، است. به گفته او، در این منطقه تنها دو زن در زمینه تدریس موسیقی فعالیت می‌کنند که یکی از آن‌ها خود او و دیگری خواهرش است.

عایشه معتقد است چنین نگرش‌هایی نشان می‌دهد که هنوز دیدگاه‌های اجتماعی مانع از حضور زنان در برخی رشته‌های هنری می‌شوند. او تأکید می‌کند که موسیقی به او فرصت داده است تا خودش را بهتر بیان کند و بر ترس‌هایش غلبه کند.

او همچنین زنان را تشویق می‌کند که در زندگی روزمره با نواختن و اجرای موسیقی یا با گوش دادن به آن زمانی را به موسیقی اختصاص دهند.

 

موسیقی در زندگی روزمره زنان

برخلاف عایشه حاجی که موسیقی را به حرفه خود تبدیل کرده است، سناء العاتی، کارمند یک اداره دولتی و علاقه‌مند به فعالیت موسیقایی، بیشتر به نقش این هنر در زندگی روزمره زنان توجه دارد. او معتقد است موسیقی می‌تواند راهی برای فاصله گرفتن از فشارهای روزانه و سبک‌تر کردن بار مسئولیت‌های خانوادگی و اجتماعی باشد.

 

 

سناء توضیح می‌دهد که هر زنی به شیوه خاص خود با موسیقی ارتباط برقرار می‌کند؛ شیوه‌ای که به سلیقه و نیازهای او بستگی دارد. بهره بردن از موسیقی فقط به نوازندگان و کسانی که به‌طور حرفه‌ای در این زمینه فعالیت می‌کنند محدود نیست. گوش دادن به موسیقی، همراهی با ریتم و شرکت در فعالیت‌های موسیقایی نیز می‌تواند به زنان کمک کند احساسات خود را بیان کنند و برای مدتی از فشارهای زندگی روزمره فاصله بگیرند.

او همچنین به وجود باشگاه‌های موسیقی اشاره می‌کند که زنان می‌توانند در آن‌ها حضور پیدا کنند و از طریق موسیقی با دیگران ارتباط برقرار کنند.

به گفته سناء، فعالیت در زمینه موسیقی می‌تواند به زنان کمک کند توانایی‌های خود را بهتر بشناسند؛ به‌ویژه زنانی که تاکنون فرصتی برای نشان دادن استعدادهایشان یا پرورش آن‌ها نداشته‌اند.

با این حال، کلیشه‌های اجتماعی همچنان یکی از موانع پیش روی زنان در برخی شاخه‌های هنری، به‌ویژه رقص و هنرهای عامه‌پسند، به شمار می‌روند. این موانع تا حد زیادی از قضاوت‌های اجتماعی درباره حضور زنان در چنین عرصه‌هایی سرچشمه می‌گیرند.

سناء بر حق زنان برای انتخاب آزادانه هنر مورد علاقه‌شان تأکید می‌کند. از نظر او، هنر حوزه‌های گوناگونی دارد و نباید درباره زنانی که در این عرصه‌ها فعالیت می‌کنند، بر اساس پیش‌داوری‌ها و تصورات کلیشه‌ای درباره نقش و جایگاه زن در جامعه قضاوت کرد.

او در پایان، زنان را به لذت بردن از زندگی و ایجاد انرژی مثبت دعوت می‌کند و می‌گوید: «از زندگی لذت ببر، انرژی مثبت ایجاد کن و بگذار موسیقی هر روز همراه ما باشد.»

تجربه عایشه حاجی، که موسیقی به او کمک کرد بر خجالت غلبه کند و مسیر حرفه‌ای خود را بسازد، در کنار دیدگاه سناء العاتی که موسیقی را بخشی از زندگی روزمره می‌داند، نشان می‌دهد که این هنر می‌تواند نقشی فراتر از سرگرمی داشته باشد. موسیقی نه‌تنها فرصتی برای بیان احساسات و شناخت توانایی‌های فردی فراهم می‌کند، بلکه می‌تواند به زنان کمک کند با کلیشه‌های اجتماعی مقابله کنند و آزادانه‌تر علایق هنری خود را دنبال کنند.