روشيل جونيور

سويداء - حملات مداوم گروهک‌های جهادی «هیئت تحریر الشام» وابسته به حکومت ترکیه، منجر به کشته و زخمی شدن غیرنظامیان و وارد آمدن خسارت‌های گسترده مادی در شهر سويدای سوریه شده است؛ این در حالی است که پیش‌تر از سوی برخی طرف‌ها و کشورهای ضامن، تضمین‌ها و تعهداتی داده شده بود.

با وجود این وعده‌ها، غیرنظامیان در سويداء همچنان از حداقل امنیت برخوردار نیستند؛ مسئله‌ای که نگرانی‌های جدی درباره شانه خالی کردن از مسئولیت‌های حقوقی و اخلاقی ایجاد کرده و پرسش‌هایی اساسی درباره میزان پایبندی به اصول حقوق بین‌الملل بشردوستانه، به‌ویژه حفاظت از غیرنظامیان و تضمین حق حیات، امنیت و ثبات آنان، مطرح می‌کند.

 

نقض‌های جدی

سرین کَنج، از جریان سکولار در شهر سويداء، می‌گوید: «از ابتدای ماه ژوئیه تاکنون، شاهد نقض روزانه آتش‌بس بوده‌ایم؛ با تلفات انسانی، خسارت‌های مادی و بمباران‌های کور که شهر و منازل مسکونی را هدف قرار می‌دهد. ما در شرایطی از تنش دائمی زندگی می‌کنیم، بدون آن‌که چشم‌انداز روشنی از آینده این آتش‌بس یا نقش کشورهای ضامن وجود داشته باشد.»

او توضیح داد که این نقض‌ها بخشی از مجموعه گسترده‌تری از تخلفات علیه شهر است؛ از جمله آتش‌زدن خانه‌ها و کوچ اجباری ساکنان، که به وخامت اوضاع انسانی انجامیده است. به گفته او، «تداوم این وضعیت تهدیدی مستقیم برای امنیت غیرنظامیان، به‌ویژه کودکان، به شمار می‌رود و هرگونه امکان دستیابی به ثبات پایدار را تضعیف می‌کند.»

سرین کَنج همچنین نسبت به پذیرش و به‌رسمیت شناختن مقاماتی از سوی برخی بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی که متهم به ارتکاب نقض‌های جدی حقوق بشر هستند، ابراز نگرانی کرد و این رویکرد را مغایر با اصول بنیادین حقوق بشر و موجب تثبیت مصونیت از مجازات دانست.

 

 

نبود امنیت

از سوی دیگر، آمال مرشد می‌گوید ساکنان شهر با وجود اعلام آتش‌بس و وعده‌های حفاظت از غیرنظامیان، در شرایطی از ناامنی تقریباً کامل زندگی می‌کنند. او گفت: «به ما وعده آتش‌بس و امنیت داده شد، اما واقعیت کاملاً متفاوت است. بمباران هر روز ادامه دارد، کشته می‌دهیم و حتی هنگام تأمین نیازهای اولیه خود نیز احساس امنیت نمی‌کنیم.»

او افزود که مردم ناچار شده‌اند رفت‌وآمدهای روزانه خود را به حداقل برسانند و تأکید کرد تلاش برخی خانواده‌ها برای بازگشت به مناطق نزدیک به خطوط آتش‌بس جهت تأمین مایحتاج، با هدف قرار گرفتن مستقیم مواجه شده و همین امر موج‌های مکرر آوارگی را رقم زده است؛ اقدامی که نقض آشکار حق مسکن امن و ممنوعیت کوچ اجباری به شمار می‌رود.

افزون بر این، پیامدهای روانی شدیدی به‌ویژه کودکان را تحت تأثیر قرار داده است؛ کودکانی که به‌دلیل شنیدن مداوم صدای انفجار و مشاهده صحنه‌های خشونت، دچار ترس و اضطراب دائمی شده‌اند. بزرگسالان نیز در فضایی آکنده از بی‌ثباتی و بی‌اعتمادی به هرگونه تعهد رسمی، در شرایطی از نگرانی و تنش مزمن زندگی می‌کنند.

آمال مرشد تأکید می‌کند که ایستادگی مردم عمدتاً به دلیل «تلاش‌های محدود جوانان محلی» است که با امکانات اندک، بار سنگین حفاظت از غیرنظامیان را به دوش می‌کشند؛ آن هم در شرایطی که خود با تلفات انسانی و سختی‌های شدید معیشتی روبه‌رو هستند.

 

 

نقض‌های مکرر

تیماء الشعرانی از روستای الدور، که از نخستین مناطقی بود که گروهک‌های جهادی هیئت تحریر الشام وابسته به حکومت ترکیه، تحت عنوان «امنیت عمومی» وارد آن شدند، با اشاره به رنج گسترده مردم از آغاز بحران، برای مجروحان آرزوی بهبودی و برای ربوده‌شدگان، بازگشت هرچه سریع‌تر به آغوش خانواده‌هایشان را خواستار شد.

او توضیح داد که آتش‌بس اعلام‌شده روزانه توسط آنچه «گروه‌های تکفیری» خواند، نقض می‌شود؛ نقض‌هایی که شامل استفاده از سلاح‌های سبک، نیمه‌سنگین و سنگین، هدف قرار دادن مناطق مسکونی و همچنین مواضع گارد ملی است.

به گفته او، این تخلفات مستمر باعث گسترش ترس در میان غیرنظامیان شده و آنان را به ترک خانه‌ها و مهاجرت به مناطق امن‌تر واداشته است. او افزود: «ساکنان حدود هفت ماه پیش به مناطق دور از خطوط تماس کوچ کردند و سپس به‌تدریج به مناطق نزدیک خط آتش‌بس بازگشتند، اما تکرار نقض آتش‌بس بار دیگر آن‌ها را مجبور به مهاجرت و آوارگی کرد؛ آن هم در شرایطی که تقریباً هر روز شاهد کشته شدن افراد هستیم.»

تیماء الشعرانی تأکید کرد که علت اصلی تداوم این نقض‌ها، نبودِ پاسخگویی واقعی، فقدان آتش‌بس مؤثر و نبود پوشش سیاسی و امنیتی بازدارنده، حتی به‌طور غیرمستقیم است.

او هشدار داد که ادامه این وضعیت به افزایش تلفات انسانی خواهد انجامید و خواستار ارائه تضمین‌های واقعی محلی و بین‌المللی برای توقف نقض‌ها شد. همچنین بر ضرورت فشار حقوقی و رسانه‌ای داخلی و بین‌المللی برای توقف درگیری‌ها و جلوگیری از تخلفات تأکید کرد و گفت وعده‌ها به‌تنهایی برای تأمین امنیت مردم سويداء کافی نیست.

به باور او، امنیت مسئولیتی جمعی است و پاسخگویی تنها راه دستیابی به صلح و ثبات به شمار می‌رود. او در پایان، با ارسال پیامی حمایتی به گارد ملی تأکید کرد که مردم یکپارچه در کنار آن‌ها ایستاده‌اند و زنان سويداء نیز آماده‌اند دوشادوش مردان از زمین و کرامت خود دفاع کنند؛ و ابراز اطمینان کرد که اراده و پایداری مردم سرانجام به پیروزی خواهد انجامید.